Bài 134: Những kinh nghiệm và bài học từ thực tiễn


>> Phát triển nguồn nhân lực trẻ- Nhiệm vụ chính trị cấp thiết:
* Bài 130: Đừng bỏ quên những ông chủ “sinh ra từ làng”
* Bài 131: Xây dựng chiến lược và quản lý bằng hệ thống
* Bài 132: Làng nghề đổi mới phương pháp đào tạo để “giữ” thợ giỏi
* Bài 133: Hiền tài thời nào cũng quan trọng




Chỉ số thông minh của người Việt Nam được coi là không thua kém các dân tộc văn minh trên thế giới... Ảnh minh họa

Không thể chậm trễ

Chúng ta thường nói đến chiến lược con người với 3 nội dung: Nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài. Tuy nhiên, điều quan trọng là việc thực hiện chiến lực này cần phải ráo riết, quyết liệt bởi chậm trễ nữa thì cơ hội sẽ tuột khỏi tay.

 Theo tính toán sơ bộ của các nhà giáo dục nước ta, số trẻ em thông minh chiếm khoảng trên dưới 30%, trong đó số em có năng khiếu, có tố chất đặc biệt, có chừng 4 đến 5%. Con số đó rất ấn tượng… Tuy nhiên, con đường từ có năng khiếu đến thành tài năng còn phải trải qua một quá trình nhiều giai đoạn, phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố, trong đó có vấn đề nội dung và phương thức đào tạo.

Nhiều chyên gia đã chỉ trích cách đào tạo nhân tài kiểu đưa các học sinh có năng khiếu về một môn nào đó vào các lớp “luyện gà nòi” để đi thi, mà phương thức chủ yếu là cung cấp thêm cho các em một số kiến thức ở lớp trên, luyện kỹ năng giải các bài tập lắt léo cho thành thục… chứ chưa phải là bồi dưỡng trí tưởng tượng, óc sáng tạo, khả năng phát hiện vấn đề, tìm ra các ý tưởng độc đáo.

Trong vấn đề này, ta cần tham khảo cách làm ở các nước phát triển. Xuất phát từ quan niệm “mỗi tài năng là một cá thể độc đáo, riêng biệt” nên mỗi học sinh có năng khiếu cần có cách đào tạo riêng. Người ta tạo điều kiện cho những học sinh năng khiếu này được tiếp cận với những nhà khoa học lớn. Nhiệm vụ của các em không phải là cắp cặp đi theo họ suốt đời, mà từ các thành tựu đã có của các bậc thầy, các em phải biết tìm ra hướng đi mới, cách làm mới để 10 hay 15 năm sau, các em có thể thay thế các nhà bác học lỗi lạc nhất hiện nay.

Vấn đề thu hút, xây dựng đội ngũ nhân tài có ý nghĩa quyết định để người tài được cống hiến trí tuệ, tài năng cho quốc gia, dân tộc. Đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước ta rất đúng đắn nhưng khi đi vào cuộc sống lại chậm và cơ nơi kém hiệu quả vì trong tổ chức thực hiện, ta còn thiếu nhiều cán bộ có thực tài. Lênin đã từng nói: Vấn đề then chốt hiện nay là phải phát hiện ra những cán bộ có bản lĩnh, có thực tài, nếu không thì tất cả mọi mệnh lệnh và quyết định chẳng qua chỉ là một mớ giấy lộn!

Để xây dựng đội ngũ nhân tài cần có giải pháp đồng bộ. Trước hết, quyết định nhất, là cần có một đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý giỏi ở tầm vĩ mô, có tư duy chiến lược cao, có trí tuệ sáng suốt, biết nhìn xa trông rộng. Hai là phải có đội ngũ cán bộ khoa học – công nghệ có trình độ cao, tiếp cận và làm chủ được thành tựu khoa học – công nghệ hiện đại của thế giới, từ đó có thể sáng tạo ra những thành tựu mới… Ba là đội ngũ các nhà doanh nghiệp giỏi, có tư duy kinh tế sắc sảo, có am hiểu sâu sắc về công nghệ, tài chính – thị trường,… trong nước và thế giới; có nhạy cảm trong phát hiện các nguồn sinh lợi cho đất nước; có tham vọng làm ăn lớn nên dám mạo hiểm…

Xây dựng và thực hiện tốt chiến lược quốc gia về nhân tài

Ngày nay trong xu thế hội nhập và phân công lao động ngày càng sâu sắc và toàn diện giữa nước ta với phần còn lại của thế giới, trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, thì việc sử dụng và trọng dụng nhân tài mang tầm vóc mới là yếu tố quan trọng trong cạnh tranh, đưa nước ta đuổi kịp các nước có nền kinh tế phát triển trong khu vực và thế giới. Khi xác định vị trí và vai trò của chính sách sử dụng và trọng dụng nhân tài như là một chính sách lớn của quốc gia, cần thiết kèm theo nó những giải pháp có hiệu lực và có hiệu quả nhằm biến chính sách trở thành hiện thực với những bước làm cụ thể. Xây dựng chiến lược quốc gia về nhân tài là một công việc khó khăn và phức tạp, và phải quan tâm tới rất nhiều vấn đề.

Trước hiết, phải thống nhất nhận thức của đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cao về tầm quan trọng đặc biệt của việc xây dựng và thực hiện chính sách nhân tài trong thời đại ngày nay là một việc rất quan trọng. Thực hiện được nhiệm vụ này, cần phải coi việc phát hiện và sử dụng nhân tài phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là trách nhiệm của toàn xã hội, trước hết là của lãnh đạo Đảng và Nhà nước ở Trung ương cũng như ở địa phương…

Bên cạnh đó, các hình thức để phát hiện và thu hút, giữ chân nhân tài cũng cần được quan tâm thỏa đáng. Thực tế cho thấy, tuyển được nhân tài đã khó nhưng việc giữ được nhân tài còn khó khăn hơn nhiều. Do đó, cần xây dựng chính sách phát hiện, thu hút, sử dụng nhân tài một cách đồng bộ và thực hiện theo một quy trình thống nhất, liên hoàn gồm nhiều khâu: Phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng...

Việc thực hiện đúng đắn chính sách bổ nhiệm, đề bạt công chức lãnh đạo, có chế độ đãi ngộ, trọng dụng nhân tài một cách thỏa đáng cũng đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Nếu bổ nhiệm, đề bạt không chuẩn sẽ dẫn tới những hậu quả lớn, gây hiệu ứng xã hội không tốt… Bên cạnh đó, ngoài nhu cầu bình thường trong sinh hoạt hằng ngày, “hiền tài” còn tích cực nghiên cứu khoa học; trong đó có không ít phát minh chỉ được thừa nhận khi họ đã nghỉ hưu, thậm chí khi không còn sống. Chính vì vậy, chế độ đãi ngộ đối với người tài phải rất khác so với những người bình thường…

Trên thực tế, có nhiều người tài rất muốn cống hiến cho đất nước nhưng họ chưa tìm được môi trường làm việc thuận lợi để phát huy tài năng nên buộc phải làm việc ở các nước phát triển. Vì vậy, Nhà nước cần tạo môi trường và điều kiện làm việc thuận lợi cho “hiền tài” như không khí làm việc dân chủ, công khai; điều kiện làm việc đầy đủ; đảm bảo cho nhân tài có quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm, tự do tư duy... Muốn làm được như vậy phải tuyển chọn được người đứng đầu các cơ quan Nhà nước thật sự có tài, có đức, có tâm.

Tôn vinh, đề cao vị trí xã hội của nhân tài cũng rất cần được thực hiện nghiêm túc. Có rất nhiều biện pháp để tôn vinh, đề cao vị trí xã hội của nhân tài như: Xưa kia, những người thi đỗ tiến sỹ, thám hoa, bảng nhãn, trạng nguyên đều được lưu danh vào bia tiến sỹ, được “vinh quy bái tổ”, được bố trí vào những vị trí quan trọng trong bộ máy Nhà nước. Đến nay, việc tôn vinh đề cao nhân tài đang được phát huy thể hiện của rất nhiều giải thưởng tôn vinh các tài năng của Trung ương, các tổ chức, thành phố... Những năm gần đây, Hà Nội thường xuyên tuyên dương Thủ khoa xuất sắc của các trường đại học, học viện, cao đẳng; tuyển thẳng các Thủ khoa vào làm việc tại các cơ quan Nhà nước...

Một vấn đề rất quan trọng nữa là muốn thu hút được người hiền tài phải có chính sách mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế. Việc Nhà nước cử những sinh viên ưu tú đi đào tạo ở các học viện và các trường đại học danh tiếng trên thế giới là một hướng đi đúng, cần được phát huy. Thu hút nhân tài là người nước ngoài, Việt kiều đang sinh sống và làm việc ở các nước là một chính sách quan trọng để Việt Nam hòa nhập và phát triển.

Bài học quy tụ, sử dụng nhân tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn giữ nguyên giá trị đối với chúng ta hôm nay. Cách mạng tháng Tám thành công, công việc nội trị, ngoại giao bề bộn, cần đến rất nhiều nhân tài kiến quốc. Chỉ trong vòng một năm, Người đã hai lần viết bài đăng báo “tìm người tài đức”. Trong chuyến đi 4 tháng sang Pháp đàm phán, năm 1946, Người đã trực tiếp gặp gỡ, cảm hóa được nhiều trí thức Việt kiều có tài năng, sẵn sàng bỏ cuộc sống sung túc, êm ấm để theo Người về nước, tham gia vào cuộc kháng chiến gian khổ, như: Trần Đại Nghĩa, Trần Hữu Tước, Võ Quý Huân, Lê Văn Thiêm, Trần Đức Thảo…

Hiện nay, tiềm năng trí thức người Việt ở nước ngoài không phải là nhỏ. Trong số hơn 2 triệu rưỡi người Việt đang sống rải rác trên 80 nước, ước tính có trên 300 ngàn người có trình độ khoa học – công nghệ cao. Đa số họ còn trẻ và đều hướng về Tổ quốc, mong được đóng góp cho đất nước. Tận dụng được nguồn lực này, chúng ta hoàn toàn có thể tiến dài trên con đường hội nhập.

Hiếu Trung
Từ khóa:

Mời quý độc giả gửi ý kiến bình luận, phản hồi về vấn đề này.
Bài viết đóng góp, cộng tác cho Tuổi trẻ thủ đô vui lòng gửi về địa chỉ
Email: tuoitrethudoonline@gmail.com | Hotline: 0902 38 8899