Đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn: Gặp khó vì doanh nghiệp “ưu tiên” tuyển dụng lao động chưa qua đào tạo

(TTTĐ) - Do luôn có các doanh nghiệp sẵn sàng và “ưu tiên” tuyển dụng lao động trẻ chưa qua đào tạo nên nhiều thanh niên nông thôn không đi học nghề mà muốn đi làm ngay để có thu nhập.

Chia sẻ đáng chú ý này của ông Đào Quang Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học lao động và xã hội (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội) tại Hội thảo giới thiệu một số kết quả nghiên cứu ban đầu của Dự án phát triển thanh niên do Bộ Nội vụ và Trung tâm Phát triển (Liên minh châu Âu) tổ chức ngày 15/11 khiến nhiều người “giật mình” nhìn nhận một nguyên nhân ít ngờ tới khiến công tác đào tạo nghề cho thanh niên, đặc biệt là thanh niên nông thôn, gặp khó khăn trong những năm qua.

Đào tạo nghề cho thanh niên đang gặp khó khăn bởi doanh nghiệp "ưu tiên" tuyển dụng lao động chưa qua đào tạo.

Thanh niên không việc làm, không trình độ tăng lên

Đưa ra bức tranh tổng thể về tình hình thanh niên, bà Ji-Yeun Rim, Điều phối viên Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế - OECD (Liên minh Châu Âu) cho biết, lực lượng thanh niên chiếm dưới 30% tổng dân số Việt Nam, trong số đó 70% thanh niên sống ở nông thôn. Tỷ trọng thanh niên giảm dần và tại Việt Nam bắt đầu vào giai đoạn già hóa dân số. Nguyên nhân tử vong hàng đầu ở thanh niên là do tai nạn giao thông và có xu hướng tăng trong thập kỷ vừa qua.

Một thực tế về giáo dục được bà Ji-Yeun Rim đưa ra là tỉ lệ đi học ở cấp tiểu học gần như tuyệt đối, ở cấp trung học cơ sở đạt gần 90% và 77% ở bậc trung học (UNESCO, 2013). Tỉ lệ đi học giảm nhiều ở các trường đại học và cao đẳng (16%). Khoảng 10% học sinh tại Việt Nam bỏ học ở cấp tiểu học và trung học cơ sở. Trẻ em trong độ tuổi 5-17 chưa bao giờ đến trường là 2,6%, cao nhất ở người Mông (chiếm tới 23%). Phân tích tình hình bỏ học ở cấp tiểu học và trung học cơ sở cho thấy tỉ lệ bỏ học cao nhất ở nhóm người dân tộc, nhóm hộ nghèo và khu vực đồng bằng sông Cửu Long.

Theo bà Ji-Yeun Rim, hệ thống giáo dục của Việt Nam cung cấp kỹ năng nhận thức tương đối tốt. 86% thanh niên biết đọc biết viết, nhưng nhóm dân tộc thiểu số ít người tụt lại với tỷ lệ là 72%, ở thanh niên nghèo là 77% so với nhóm có điều kiện là 91%. Một học sinh Việt Nam 15 tuổi có kết quả đánh giá cao hơn mức trung bình của các nước OECD trong môn đọc hiểu, toán và khoa học.

Bà Ji-Yeun Rim chỉ ra rằng làm việc ở khu vực phi chính thức và lương thấp là vấn đề phổ biến trong việc làm của thanh niên. Khu vực đồng bằng sông Cửu Long có số lao động thanh niên làm việc trong khu vực phi chính thức cao nhất (76%). Khu vực miền Đông Nam Bộ có tỉ trọng thấp nhất (36%), nhờ có các khu công nghiệp sử dụng số lượng lao động lớn ở khu vực này.

Thanh niên phải làm công việc dưới khả năng, theo thời vụ giảm nhẹ trong vòng 5 năm qua nhưng vẫn còn cao ở khu vực nông thôn (gấp 2,5 lần khu vực thành thị), đặc biệt ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long, đây cũng là khu vực có các chỉ số kém nhất trong mọi chỉ số việc làm của thanh niên.

Hướng thanh niên tham gia vào nông nghiệp

Một tín hiệu tốt là tỉ trọng thanh niên làm công ăn lương tăng nhẹ từ 46% (năm 2010) lên 49% (năm 2014). Đồng bằng sông Hồng và miền Đông Nam bộ chiếm tỉ trọng cao nhất trong số lao động trẻ làm công ăn lương, trong khi Tây Nguyên và miền núi phía Bắc có tỉ trọng thấp nhất. 70% thanh niên dân tộc thiểu số làm việc phù hợp với kỹ năng của họ, trong khi chỉ 1/2 thanh niên người Kinh đang làm công việc phù hợp kỹ năng của mình. Tỉ lệ thừa và thiếu trình độ, bằng cấp cao hơn trong nhóm thanh niên người Kinh.

Bà Ji-Yeun Rim đề xuất một loạt chính sách về y tế, giáo dục và việc làm để phát triển thanh niên, trong đó chú trọng nâng cao kỹ năng cho thanh niên nông thôn để tăng tăng cơ hội việc làm trong chuỗi giá trị nông nghiệp, khuyến khích dạy nghề gắn với thực hành và đào tạo lại công nhân qua các chương trình dạy nghề linh hoạt; phát triển kỹ năng theo ngành; sửa đổi chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu từ phía doanh nghiệp, mở rộng cơ hội đào tạo cho mọi thành viên trong xã hội; hỗ trợ môi trường phát triển cho doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành nông nghiệp, song song với phát triển chuỗi giá trị (kinh doanh nông sản) tại các vùng kém phát triển…

Bà khuyến nghị về việc nâng cao ý thức trong thanh niên về quy trình xây dựng chính sách – pháp luật (xây dựng chính sách nông thôn) và cơ chế tham gia; sử dụng mạng xã hội tạo ra nhiều sân chơi về ý tưởng đổi mới; tạo ra môi trường thuận lợi cho các diễn đàn tranh luận về chính trị, chính sách.

Hỗ trợ đào tạo thanh niên lao động trong nông nghiệp là một hướng đi tốt.

Thanh niên“quay lưng” với học nghề có lỗi củadoanh nghiệp

Nhìn nhận tuyển sinh học nghề còn gặp nhiều khó khăn và các cơ sở dạy nghề phải cạnh tranh với nhiều “đối thủ” trong việc thu hút học sinh/thanh niên học nghề , ông Đào Quang Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học lao động và xã hội (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội) cho rằng đào tạo nghề chưa thu hút được học viên có năng lực , chất lượng đào tạo vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của người sử dụng .

Bên cạnh đó, rào cản về tâm lý vẫn còn tồn tại, nhiều thanh niên nông thôn vẫn chưa muốn lựa chọn học nghề kể cả đó là điều phù hợp với năng lực và hoàn cảnh gia đình của các em. Do luôn có các doanh nghiệp sẵn sàng và “ưu tiên” tuyển dụng lao động trẻ chưa qua đào tạo nên nhiều thanh niên nông thôn không đi học nghề mà muốn đi làm ngay để có thu nhập.

Cũng theo ông Đào Quang Vinh, vị trí việc làm và thu nhập giữa lao động qua đào tạo nghề với lao động phổ thông ở một số nghề phổ biến và sử dụng nhiều lao động như: May, lắp ráp điện tử… chưa có sự chênh lệch đủ lớn để thu hút người học nghề, nhất là những nghề đào tạo ngắn hạn. Chính sách về “phân luồng” chưa được thực hiện hiệu quả. Công tác tuyên truyền và tư vấn về học nghề mới được thực hiện trên diện rộng mà chưa đi theo chiều sâu …

Ông Đào Quang Vinh cho rằng cần thúc đẩy sự hợp tác với doanh nghiệp, bảo đảm giải quyết việc làm thỏa đáng cho người học nghề sau tốt nghiệp ; tăng cường các biện pháp thực hiện chính sách nhằm thu hút và hỗ trợ thanh niên học nghề; đa dạng hóa công tác tuyên truyền và phát triển hoạt động tư vấn hướng nghiệp một cách chuyên nghiệp; nâng cao chất lượng đào tạo đáp ứng nhu cầu người sử dụng và khuyến khích, hỗ trợ toàn diện cho thanh niên nông thôn học nghề và tham gia phát triển nông nghiệp bền vững.

Hoàng Hương

Bình luận (0)
Gửi
Từ khóa:

Mời quý độc giả gửi ý kiến bình luận, phản hồi về vấn đề này.
Bài viết đóng góp, cộng tác cho Tuổi trẻ thủ đô vui lòng gửi về địa chỉ
Email: tuoitrethudoonline@gmail.com | Hotline: 0902 38 8899