Bứt phá xuất khẩu: Thương hiệu Việt cất cánh toàn cầu

Phóng viên Báo Tuổi trẻ Thủ đô vừa có cuộc trao đổi với các đại biểu.

Ông Larry Hu

- PV: Xuất khẩu qua thương mại điện tử (TMĐT) không mới, vì sao đây là thời điểm doanh nghiệp Việt Nam cần đẩy mạnh xuất khẩu qua thương mại điện tử? Những tín hiệu nào cho thấy người tiêu dùng toàn cầu đang quan tâm nhiều hơn đến sản phẩm từ Việt Nam?

- Chúng ta đang chứng kiến sự tăng trưởng của xuất khẩu qua TMĐT từ Việt Nam và trên toàn thế giới. Sự tăng trưởng này đến từ nhiều yếu tố như: gia tăng sử dụng Internet trên toàn cầu, các giải pháp hậu cần và vận chuyển xuyên biên giới được cải thiện, hệ thống thanh toán điện tử ngày một được nâng cao, thói quen mua sắm online của người tiêu dùng kể từ sau đại dịch.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh mới với nhiều thách thức của nền kinh tế toàn cầu, xuất khẩu qua TMĐT cho phép doanh nghiệp tiếp tục đa dạng hóa thị trường- một chọn lựa quan trọng đảm bảo sự tăng trưởng bền vững, giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp.

Việt Nam, với thế mạnh và kinh nghiệm sản xuất đa ngành, tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ, tốc độ chuyển đổi số nhanh chóng và chính phủ đặt nhiều quan tâm để phát triển thương mại, xuất khẩu - đang cho thấy lợi thế lớn để trở thành một trung tâm chuyển đổi xuất khẩu trực tuyến trong khu vực và thế giới.

Năm 2023, so với 5 năm trước, số lượng hàng hóa do nhà bán hàng Việt Nam xuất khẩu và bán ra qua Amazon tăng 300%, con số doanh nghiệp đạt doanh thu trên 1 triệu USD/năm cũng đã tăng gấp 10 lần so với 5 năm trước. Những con số này cho thấy người tiêu dùng quốc tế ngày càng dành sự quan tâm lớn cho các sản phẩm đến từ Việt Nam. Ngoài ra, xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ về phía các sản phẩm bền vững, đa chức năng, chăm sóc sức khỏe và tiện dụng — cũng là nhóm sản phẩm Việt Nam có thế mạnh như: sản phẩm thủ công mỹ nghệ, nội thất gỗ, thực phẩm tiêu dùng, may mặc, làm đẹp v.v.

- PV: Amazon Global Selling đánh giá như thế nào về tiềm năng và chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp Việt trong hành trình chinh phục thị trường toàn cầu?

- Ông Larry Hu – Giám đốc điều hành Amazon Global Selling khu vực Đông Nam Á: Doanh nghiệp Việt Nam sở hữu tiềm năng phát triển lớn trong kỷ nguyên mới nhờ những lợi thế đặc biệt như: kinh nghiệm và cơ sở hạ tầng về sản xuất, lực lượng lao động có tay nghề, nhóm doanh nhân trẻ năng động, am hiểu công nghệ và giàu tinh thần khởi nghiệp.

Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt cần đầu tư tìm hiểu về nhu cầu của người tiêu dùng quốc tế, sử dụng công nghệ mới để nắm bắt tức thì các thay đổi, xu hướng đang lên để cải tiến và sáng tạo sản phẩm. Tùy vào thị trường mục tiêu và ngành hàng, cần có đầu tư nghiêm túc cho chất lượng, tính tuân thủ và các yêu cầu đặc biệt như sản phẩm cho trẻ nhỏ, sản phẩm tiêu dùng hoặc phục vụ sức khỏe, các sản phẩm hữu cơ, thân thiện môi trường hoặc theo tiêu chí bền vững...

Ngoài thấu hiểu khách hàng & thị trường, tập trung đổi mới sản phẩm, doanh nghiệp Việt còn cần chú trọng yếu tố xây dựng thương hiệu để hành trình toàn cầu hóa hàng hóa Việt được hiệu quả, có giá trị và tăng trưởng bền vững.

- PV: Các số liệu ghi nhận về giá trị và số lượng nhà bán hàng Việt đang ngày một gia tăng trên Amazon. Tuy nhiên các doanh nghiệp vẫn cho rằng cuộc đua xuất khẩu xuyên biên giới vẫn đối diện nhiều thách thức. Theo Vietrade & Amazon, đâu là những rào cản lớn nhất mà doanh nghiệp Việt cần vượt qua để xây dựng thương hiệu vững mạnh trên thị trường toàn cầu qua kênh thương mại điện tử? Amazon sẽ cung cấp cho doanh nghiệp Việt Nam những công cụ, lộ trình hỗ trợ gì để tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp Việt bứt phá?

Ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương

- Ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương: Khó khăn chung là những vấn đề về kỹ thuật, yếu tố ngoại ngữ và nguồn lực. Các doanh nghiệp muốn tham gia xuất khẩu qua TMĐT cần có một chiến lược bài bản, rõ ràng. Người đứng đầu phải có tầm nhìn cụ thể và quyết liệt trong việc ứng dụng công nghệ thông tin và TMĐT.

Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị nguồn nhân lực phù hợp, trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng kinh doanh TMĐT cho nhân viên. Điều này nhằm đảm bảo khả năng kết nối thường xuyên, liên tục với khách hàng, duy trì sự hiện diện hiệu quả hơn, chặt chẽ hơn — và có thể hoạt động 24/7 trên nền tảng TMĐT.

Ông Larry Hu

Ông Larry Hu – Giám đốc điều hành Amazon Global Selling khu vực Đông Nam Á: Bên cạnh tiềm năng lớn, doanh nghiệp Việt vẫn đối mặt với không ít thách thức đến từ sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường toàn cầu cho đến những tiêu chuẩn khắt khe về môi trường và chất lượng sản phẩm hay chi phí vận chuyển quốc tế biến động. Đây là thời điểm các doanh nghiệp cần chuyển dịch chiến lược theo hướng phát triển các sản phẩm giá trị cao, đầu tư vào thiết kế, đổi mới sáng tạo và xây dựng thương hiệu cao cấp toàn cầu. Bên cạnh đó, cần tìm hiểu và tận dụng các hỗ trợ và nguồn lực một cách triệt để- chính phủ, nhà cung cấp dịch vụ và các đối tác như Amazon.

Amazon triển khai chương trình hỗ trợ tổng thể dành cho doanh nghiệp Việt: Cung cấp kiến thức, công cụ và hỗ trợ kỹ thuật nhằm giúp các doanh nghiệp mở rộng hoạt động xuất khẩu. Hỗ trợ doanh nghiệp nắm bắt xu hướng tiêu dùng toàn cầu, phát triển sản phẩm mang tính bền vững, đa chức năng, và xây dựng bản sắc thương hiệu mạnh mẽ. Đồng thời cung cấp các công cụ chuyên biệt như Product Opportunity Explorer (trình nghiên cứu cơ hội sản phẩm), Fulfillment by Amazon (FBA) (hoàn thiện đơn hàng bởi Amazon), và A+ Content, Brand Registry (xây dựng thương hiệu trên Amazon).

Với hợp tác chiến lược vừa công bố vừa qua, Cục Xúc tiến Thương mại và Amazon Global Selling Việt Nam sẽ triển khai một chương trình tổng thể nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam mở rộng kinh doanh ra thị trường quốc tế. Chương trình sẽ tập trung trang bị kiến thức và các hỗ trợ cần thiết, giúp các nhà sản xuất và doanh nghiệp Việt Nam xây dựng thương hiệu vững mạnh, từ đó gia tăng giá trị xuất khẩu.

Ông Vũ Bá Phú phát biểu

- PV: Vietrade kỳ vọng những chương trình hợp tác với các đối tác TMĐT toàn cầu như Amazon Global Selling sẽ tạo ra những thay đổi cụ thể nào cho hoạt động xúc tiến xuất khẩu thông qua TMĐT?

- Ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương: “Xuất khẩu thông qua TMĐT đã trở thành xu hướng tất yếu trong thương mại quốc tế ngày nay. Các doanh nghiệp, nếu tận dụng tốt nền tảng này sẽ có cơ hội vươn mình bứt phá trên thị trường quốc tế. Xuất khẩu thông qua TMĐT giúp thu hẹp khoảng cách, tiết kiệm thời gian và độ phủ của doanh nghiệp hơn so với phương thức truyền thống.

Vì vậy, trong thời gian qua, Cục Xúc tiến Thương mại - Bộ Công Thương đã tổ chức, hỗ trợ các doanh nghiệp trong hoạt động này thông qua các nền tảng TMĐT lớn trên thế giới như Amazon hay các nền tảng khác. Đặc biệt với chương trình hợp tác V-Brands Go Global với Amazon vừa công bố, chúng tôi đặt ra hai mục tiêu: Tuyển dụng 1,000 doanh nghiệp tham gia vào chương trình “V-brands go global” để mang thương hiệu Việt ra ngoài thế giới, thông qua Amazon; hỗ trợ 30 thương hiệu Việt trở thành thương hiệu quốc tế.

Amazon là công ty công nghệ hàng đầu thế giới với độ phủ lớn kết hợp với kinh nghiệm làm thương mại điện tử lâu năm, chúng tôi hoàn toàn tin tưởng rằng với chương trình này sẽ hỗ trợ doanh nghiệp Việt vươn mình vững mạnh, khẳng định được vị thế trên thị trường thế giới.

Một điểm đặc biệt của chương trình này là chúng tôi sẽ đến các khu công nghiệp, cụm địa phương để kết nối các nhà sản xuất trực tiếp với thị trường quốc tế thông qua nền tảng TMĐT, thay vì các nhà sản xuất xuất khẩu thông qua các phương pháp truyền thống: từ nhà sản xuất, qua nhà nhập khẩu, nhà phân phối rồi mới đến tay người tiêu dùng. Ngày nay, thông qua Amazon với sự hợp tác của Vietrade, chúng tôi đưa trực tiếp hàng hoá của nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng với chi phí cạnh tranh hơn. Đồng thời doanh nghiệp và nhà sản xuất cũng được hưởng lợi, quảng bá được thương hiệu của mình ra thị trường toàn cầu.”

- PV: Amazon Global Selling có phát hiện xu hướng tiêu dùng quốc tế nào mà doanh nghiệp Việt nên nắm bắt sớm, hoặc ngành hàng nào sẽ có tiềm năng tăng trưởng trong thời gian tới?

- Ông Larry Hu – Giám đốc điều hành Amazon Global Selling khu vực Đông Nam Á: Tùy vào nhóm ngành hàng mà sẽ có các xu hướng tiêu dùng khác nhau. Ví dụ các sản phẩm nội thất gỗ với chất liệu thân thiện môi trường, thiết kế dễ lắp ghép, các sản phẩm làm đẹp và chăm sóc sức khỏe có thành phần thiên nhiên, lành mạnh, các sản phẩm áo quần thời trang trung tính, phục vụ lối sống di động... là các xu hướng tiêu dùng quốc tế những năm gần đây.

Chúng tôi cũng liên tục xuất bản các Cẩm nang Hướng dẫn chọn lựa sản phẩm thuộc nhiều ngành hàng và cung cấp miễn phí cho các doanh nghiệp, nhà sản xuất trong nước để tìm hiểu về xu hướng tiêu dùng quốc tế, các gợi ý về tính năng, thiết kế, tính mùa vụ để nhà sản xuất có thêm định hướng và thông tin, bên cạnh các công cụ được cung cấp khi trở thành nhà bán hàng trên Amazon như Trình khám phá cơ hội sản phẩm (Product Opportunity Explorer).

Top 5 ngành hàng có tốc độ tăng trưởng cao nhất của doanh nghiệp Việt trên Amazon 5 năm qua gồm có: Nhà cửa, nhà bếp, sức khỏe và chăm sóc cá nhân, may mặc và làm đẹp.

Amazon Global Selling cũng sẽ đưa ra các giải pháp thiết thực nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam phát triển "Viet-Selection" - những ngành hàng thế mạnh độc đáo của Việt Nam. Các hoạt động này bao gồm các sự kiện theo ngành hàng, tiếp tục xuất bản các cẩm nang hướng dẫn lựa chọn sản phẩm mới, và các chương trình đào tạo chuyên sâu. Trong số các danh mục Viet-Selection tiềm năng mà Amazon sẽ thúc đẩy tiêu biểu có thể kể đến như ngành Đồ gỗ & Nội thất Việt Nam, phát huy thế mạnh về chế tác gỗ; ngành Thực phẩm Việt Nam, quảng bá những hương vị đặc trưng và lợi thế nông nghiệp phong phú; và ngành May mặc Việt Nam, xây dựng trên kinh nghiệm sản xuất may mặc lâu đời sẵn có.

Nắm bắt đúng xu thế và tận dụng hiệu quả kênh xuất khẩu qua thương mại điện tử sẽ mở ra cơ hội lớn để doanh nghiệp Việt mở rộng và tăng tốc ra thị trường quốc tế.

Ông Vũ Quốc Bảo - Thành viên HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Vinalink Logistics

- PV: Logistics nói riêng và hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ nói chung đóng vai trò ra sao trong sự phát triển của ngành xuất khẩu trực tuyến tại Việt Nam?

- Ông Vũ Quốc Bảo - Thành viên HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Vinalink Logistics: Logistics là cơ sở nền tảng trong chuỗi mắt xích của các dịch vụ logistics về xuất khẩu qua TMĐT. Các doanh nghiệp khi xuất khẩu sẽ rất quan tâm đến vấn đề chuyển hàng nhanh chóng với chi phí tiết kiệm, nhất là về mặt logistics - đây là yếu tố sống còn của doanh nghiệp. Với mong muốn như vậy, hệ thống logistics cần phải hoàn thiện, bao gồm từ vấn đề thu gom, khai báo hải quan, vận chuyển, hoàn thiện đơn hàng và giao hàng chặng cuối.

Bên cạnh đó, xuất khẩu qua TMĐT cũng sẽ không thể phát triển nếu như không có hệ thống sinh thái dịch vụ hỗ trợ hoàn chỉnh, bao gồm tư vấn về thủ tục, chứng từ; các giải pháp tài chính; thanh toán cũng như chuyển đối số. Đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các yếu tố nói trên rất quan trọng khi xuất khẩu trên các kênh TMĐT xuyên biên giới.

TMĐT xuyên biên giới chỉ có thể phát triển nếu như chúng ta phát triển đồng bộ cùng với hệ thống hạ tầng cơ sở logistics cũng như các hệ thống sinh thái về dịch vụ đi kèm. Nếu như các hệ thống này phát triển đúng định hướng thì tôi tin rằng xuất khẩu qua TMĐT sẽ trở thành động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam và góp phần đưa các sản phẩm “Made-in-Vietnam” ra thị trường toàn cầu, tiếp cận với khách hàng quốc tế.

Ông Vũ Quốc Bảo - Thành viên HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Vinalink Logistics

- PV: Vinalink hiện là đơn vị cung cấp dịch vụ vận chuyển inbound và đối tác chương trình SEND – vận chuyển từ Việt Nam qua Mỹ trước khi vào kho FBA của Amazon. Vinalink đánh giá ra sao về những thuận lợi và thách thức về mặt hậu cần (vận chuyển, lưu kho, hoàn thiện đơn hàng...) của doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia xuất khẩu qua TMĐT?

- Ông Vũ Quốc Bảo - Thành viên HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Vinalink Logistics: Từ góc độ về logistics, chúng tôi thấy những cơ hội và thách thức như sau: Về cơ hội, các doanh nghiệp của Việt Nam tham gia xuất khẩu trực tuyến tăng trưởng rất nhanh trong thời gian vừa qua, đặc biệt là các ngành hàng về thủ công mỹ nghệ, đồ gỗ, thực phẩm chế biến, đặc biệt vào thị trường Mỹ. Amazon đã tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận rất nhiều khách hàng trên toàn cầu.

Bên cạnh đó, hạ tầng logistics đang ngày càng hoàn thiện và đóng góp trong việc hỗ trợ đưa hàng Việt Nam lên các sàn TMĐT xuyên biên giới. Amazon có rất nhiều chương trình hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt như các chương trình như: SEND, FBA... Các dịch vụ này đã hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu, vận chuyển hàng nhanh chóng đến thị trường Mỹ cũng như lưu hàng tại các kho hàng, hoàn thiện đơn hàng tại US. Vinalink là một đơn vị nằm trong chương trình “SEND” của Amazon và chúng tôi đã hỗ trợ các doanh nghiêp trọn gói các dịch vụ bao gồm: vận chuyển và khai báo hải quan để đưa hàng đến thị trường Mỹ.

Về thách thức, các doanh nghiệp Việt Nam chưa hoàn chỉnh, chuẩn hóa về nhãn mác, bao bì đóng gói; chưa hiểu sâu về quy trình, quy định nhập khẩu. Điều này dẫn đến tình trạng hàng hóa của mình bị trả về hoặc lưu lại khu vực hải quan để kiểm hóa, dẫn đến phát sinh chi phí cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc thiếu kho hàng trung chuyển cũng làm cho việc giao hàng và tối ưu chi phí logistics sẽ bị ảnh hưởng.

Tóm lại, quá trình xuất khẩu qua TMĐT là một cơ hội rất lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Nếu như các doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc, và đặc biệt là coi xuất khẩu trên TMĐT là một kênh bán hàng chiến lược và lâu dài, bên cạnh các kênh bán hàng truyền thống B2B như lâu nay chúng ta đang có. Vinalink sẵn sàng đồng hành cùng các doanh nghiệp để tháo gỡ các nút thắt về dịch vụ logistics cũng như các dịch vụ hậu cần, giúp doanh nghiệp Việt đưa các sản phẩm nhanh chóng đến các thị trường, khách hàng trên toàn cầu.

- PV: Xin trân trọng cảm ơn!

Quốc Tấn