“Dân là gốc” - nền tảng xây dựng thế trận lòng dân vững bền

Trọng dân trên hành chính phát triển

Báo cáo về các Văn kiện trình Đại hội XIV do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày đã nhấn mạnh, tư tưởng xuyên suốt trong Văn kiện và cũng là cội nguồn sức mạnh của cách mạng Việt Nam: "Dân là gốc". Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu, là động lực và là nguồn lực của phát triển.

Mọi đường lối, chính sách phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân; bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân; tôn trọng, lắng nghe và dựa vào Nhân dân. Đảng phải gắn bó mật thiết với Nhân dân, tận tâm phục vụ Nhân dân, chịu sự giám sát của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân về mọi quyết định của mình.

Niềm tin của Nhân dân đối với Đảng không đến từ lời nói mà đến từ việc làm, từ sự công tâm, liêm chính của cán bộ, từ hiệu quả của bộ máy, từ sự công bằng trong thụ hưởng, từ kết quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, giải quyết kịp thời, thấu đáo những bức xúc chính đáng của người dân, doanh nghiệp.

Tổng Bí thư Tô Lâm và các đại biểu tại Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc (Ảnh: Phạm Kiên)

Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, bước vào giai đoạn mới, càng phải chăm lo xây dựng thế trận lòng dân. Thế trận lòng dân vững thì quốc phòng, an ninh vững; thế trận lòng dân vững thì cải cách mới đi tới cùng. Thế trận lòng dân vững thì khó khăn nào cũng vượt qua, thách thức nào cũng được hóa giải, đúng như Bác Hồ đã dạy "Dễ trăm lần không dân cũng chịu - Khó vạn lần dân liệu cũng xong".

Thực tế cho thấy, trong suốt chiều dài lịch sử đấu tranh bảo vệ đất nước, cũng như chặng đường 40 năm đổi mới, tư tưởng “lấy dân làm gốc” chính là kim chỉ nam cho mọi hành động, mọi quyết sách để Việt Nam có được vị thế, cơ đồ như ngày hôm nay.

Minh chứng ngay từ nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, khi diễn ra trong điều kiện đặc biệt, với nhiều khó khăn đan xen, nhiều thách thức chồng lấn. Đó là thiên tai, bão lũ, dịch bệnh; các rủi ro an ninh truyền thống và phi truyền thống; cạnh tranh chiến lược gay gắt; biến động, đứt gãy chuỗi cung ứng, năng lượng, lương thực; cùng với những vấn đề nội tại tích tụ qua nhiều năm.

Trong bối cảnh "lửa thử vàng, gian nan thử sức" ấy, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII với nhiều kết quả rất quan trọng, toàn diện, đột phá, nhiều điểm sáng nổi bật, cơ bản hoàn thành các mục tiêu chủ yếu đề ra.

Phát triển con người, văn hóa, xã hội có nhiều tiến bộ; đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân tiếp tục được cải thiện và không ngừng nâng cao. Sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc được phát huy; đồng thuận xã hội được tăng cường, củng cố.

Nhiệm kỳ Đại hội XIII tiếp tục khẳng định bài học lớn: Trong "sóng to gió lớn", thậm chí là "bão táp", điều quyết định là bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định, là ý chí thống nhất, là sức mạnh đại đoàn kết, là phương pháp tổ chức thực hiện, là kỷ luật, kỷ cương và sự gắn bó máu thịt giữa Đảng với Nhân dân.

Trong các tham luận tại Đại hội, tinh thần “dân là gốc” tiếp tục được làm rõ. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga nhấn mạnh vai trò của đại đoàn kết toàn dân tộc, coi Nhân dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà là chủ thể tham gia xây dựng, giám sát và phản biện chính sách.

Bà Hà Thị Nga khẳng định, khi dân chủ được thực hành thực chất, khi tiếng nói của Nhân dân được lắng nghe và tôn trọng thì niềm tin xã hội sẽ trở thành nguồn lực nội sinh to lớn cho phát triển. Cùng với đó, nhiều ý kiến tham luận tại Đại hội cho rằng, việc xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, tăng cường công khai, minh bạch, gắn trách nhiệm giải trình với từng quyết định là con đường ngắn nhất để hiện thực hóa tư tưởng “dân là gốc” trong điều kiện mới.

Tổng Bí thư Tô Lâm thăm hỏi, trò chuyện với bà con Nhân dân Vị Xuyên (Ảnh: Kim Tiến)

“Dân là gốc” trong tái cấu trúc bộ máy và thủ tục hành chính

Ngày nay, khi quản trị quốc gia chuyển sang tư duy phục vụ, khi chính quyền các cấp nỗ lực cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, tái cấu trúc bộ máy, tinh giản quy trình thì “dân là gốc” không còn là tư tưởng trừu tượng mà trở thành thước đo cụ thể để đánh giá hiệu quả của từng chính sách, từng quyết định.

Trong mô hình quản trị hiện đại, hiệu quả không còn được tính bằng số lượng văn bản ban hành hay số cuộc họp tổ chức mà được đo bằng trải nghiệm của người dân khi tiếp cận dịch vụ công. Một thủ tục hành chính dù “đúng quy trình” nhưng khiến người dân phải đi lại nhiều lần, chờ đợi dài ngày thì về bản chất vẫn chưa đạt yêu cầu “vì dân”.

Thực tế tại Hà Nội cho thấy, những cải cách được người dân ghi nhận không phải là những thay đổi trên giấy tờ mà là những chuyển động trong đời sống thường ngày: Nộp hồ sơ trực tuyến thay vì xếp hàng; nhận kết quả tại nhà thay vì đến cơ quan; được hướng dẫn tận tình thay vì phải “tự mò mẫm”.

Bà Nguyễn Thị Lan (60 tuổi, ở thôn Lưu Thượng, xã Phượng Dực, Hà Nội) cho biết, các chính sách dành cho người có công như gia đình bà luôn được quan tâm chu đáo, từ bảo hiểm y tế đến thăm hỏi, động viên vào dịp lễ, Tết. Ngay cả việc chi trả trợ cấp hằng tháng cũng được thực hiện qua chuyển khoản đúng thời gian, nhanh chóng, không phải đi lại như trước, tạo nhiều thuận tiện rất lớn cho những người lớn tuổi. "Đó chính là sự quan tâm, trách nhiệm của chính quyền với người dân mà chúng tôi cảm nhận rõ ràng nhất", bà Lan chia sẻ.

Quá trình tái cấu trúc thủ tục hành chính và sắp xếp bộ máy hiện nay đặt ra yêu cầu rất rõ: Giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn quy trình, tránh chồng chéo. Tuy nhiên nếu chỉ nhìn ở góc độ tinh gọn bộ máy mà không tính đến tác động đến người dân thì cải cách sẽ thiếu đi phần cốt lõi.

Việc gộp đầu mối, số hóa quy trình, liên thông dữ liệu chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân không phải kê khai lại thông tin nhiều lần hay đi nhiều nơi và không phải chờ đợi. Nói cách khác, mục tiêu cuối cùng của cải cách không phải là “bộ máy gọn hơn”, mà là “người dân thuận lợi hơn”.

Khi người dân cảm nhận được sự thay đổi tích cực ấy, họ sẽ đồng thuận, ủng hộ và chủ động tham gia vào quá trình chuyển đổi. Sự đồng thuận đó lại trở thành động lực để cải cách đi xa hơn. Chính ở những thay đổi ấy, tư tưởng “dân là gốc” được thể hiện rõ nét nhất, lấy sự thuận tiện của người dân làm trung tâm thiết kế chính sách.

Hình ảnh của khối đại diện các dân tộc Việt Nam tại Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9/2025 (Ảnh: Báo Nhân Dân)

Chị Trần Thị Thu Hiền, Giám đốc Công ty TNHH Máy tính 511 (Khu đô thị Văn Phú, phường Kiến Hưng, Hà Nội) cho biết, những cải cách trong giải quyết thủ tục hành chính thời gian gần đây đã giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí. Nhiều thủ tục về đăng ký kinh doanh, thuế, bảo hiểm hay xác nhận hồ sơ có thể thực hiện trực tuyến, tra cứu tiến độ xử lý rõ ràng, hạn chế việc phải đi lại nhiều lần như trước.

Theo chị Hiền, khi cơ quan quản lý đẩy mạnh số hóa và liên thông dữ liệu, doanh nghiệp không còn phải nộp lặp lại những giấy tờ đã có trong hệ thống. “Chỉ cần vài thao tác trên cổng dịch vụ công là có thể hoàn tất hồ sơ. Điều này giúp chúng tôi tập trung nhiều hơn cho hoạt động kinh doanh”, chị Hiền chia sẻ.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp, chị Hiền cho rằng, tư tưởng “dân là gốc” được thể hiện rất rõ khi chính sách và quy trình hành chính được thiết kế theo hướng thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, thay vì đặt nặng thủ tục theo cách làm cũ.

Mọi quyết sách, dù lớn hay nhỏ, đều hướng tới một mục tiêu chung: “Xây dựng niềm tin của người dân đối với chính quyền”. Niềm tin ấy không đến từ lời hứa mà từ những trải nghiệm cụ thể, từ sự thay đổi nhìn thấy được trong đời sống.

Khi người dân cảm nhận rằng chính quyền lắng nghe họ, phục vụ họ, bảo vệ quyền lợi của họ thì “dân là gốc” không còn là khẩu hiệu mà trở thành hiện thực sống động. Chính niềm tin đó là nền tảng vững chắc nhất để xã hội phát triển bền vững.

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, khi đất nước đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện và hội nhập ngày càng sâu rộng, nguyên lý “dân là gốc” tiếp tục đóng vai trò then chốt. Như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh, mỗi cán bộ khi triển khai nghị quyết phải tự hỏi: Việc này có lợi gì cho dân? Có làm cho dân tin hơn không? Có làm cho cuộc sống của Nhân dân tốt đẹp hơn không? Có làm cho đất nước giàu mạnh hơn không? Nếu câu trả lời chưa rõ, phải tiếp tục hoàn thiện bởi mọi quyết sách chỉ có ý nghĩa khi được Nhân dân đồng tình, ủng hộ và mang lại lợi ích thiết thực cho Nhân dân.

Ánh Dương