Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, giải ngân vốn cho các dự án trọng điểm

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh, hiện thành phố có 542 dự án đang triển khai công tác bồi thường. Trong đó, riêng năm 2025, thành phố ưu tiên giải ngân cho 4 dự án trọng điểm gồm: Cải tạo bờ Bắc kênh Đôi (5.335 tỷ đồng), cải tạo rạch Xuyên Tâm (11.787 tỷ đồng), tuyến cao tốc TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài (gần 4.333 tỷ đồng) và mở rộng quốc lộ 13 (12.435 tỷ đồng).

Ngoài ra, thành phố đang chuẩn bị triển khai các dự án quan trọng khác như: Vành đai 4 (120.413 tỷ đồng), cao tốc TP Hồ Chí Minh - Thủ Dầu Một - Chơn Thành (17.408 tỷ đồng), nâng cấp quốc lộ 1 (9.611 tỷ đồng), nâng cấp quốc lộ 22 (6.234 tỷ đồng)...

Tuy nhiên, hiện nay, các dự án nêu trên đang gặp một số khó khăn trong công tác đền bù, GPMB, kéo theo giải ngân vốn chậm so với kế hoạch, ảnh hưởng tiến độ chung.

Đơn cử, tại dự án cải tạo bờ Bắc kênh Đôi, đã chi trả cho 1.010/1.503 trường hợp với tổng số tiền hơn 2.959 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Hồng Thuận, Trưởng ban Bồi thường, GPMB Quận 8 cũ (nay thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường), hiện vẫn còn tồn tại các vướng mắc trong công tác xác định điều kiện tái định cư đối với các trường hợp đất chưa hợp pháp hoặc đang tranh chấp.

Còn theo ông Võ Chí Dũng, Trưởng ban Bồi thường, GPMB khu vực Thủ Đức cho biết, địa phương đang giải ngân 6.267 tỷ đồng cho 70 dự án trong năm 2025, song tiến độ gặp khó khăn do một số vướng mắc về nhân sự và thủ tục hành chính. Điển hình như tại dự án đường Vành đai 2, còn hơn 130 hồ sơ chưa thể chi trả do chưa hoàn tất việc bổ nhiệm lãnh đạo ban và con dấu pháp lý.

Dự án nút giao An Phú nhìn từ trên cao (Ảnh: H.Phạm)

Về các dự án đang chuẩn bị triển khai, theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, dự án cao tốc TP Hồ Chí Minh - Thủ Dầu Một - Chơn Thành, đoạn đi qua tỉnh Bình Dương cũ đã giải ngân phần vốn bồi thường GPMB được 1.000/8.000 tỷ đồng, diện tích bàn giao gần 98ha, đạt 28%.

Trong khi đó, dự án đường Vành đai 4 (đoạn từ cầu Thủ Biên đến sông Sài Gòn), phần vốn bồi thường GPMB đã giải ngân được 690/7.300 tỷ đồng, đạt 9,5% so với kế hoạch. So với tiến độ chung đề ra, hai dự án trên vẫn bị chậm trễ.

Cũng theo báo cáo từ các xã, phường có dự án đi qua, nguyên nhân do nhiều vướng mắc liên quan đến đo đạc và chênh lệch giá đất; một số người dân chưa đồng tình với mức giá bồi thường...

Là địa phương có cả 2 dự án đi qua với tổng chiều dài gần 12,5km, ông Nguyễn Kiến Phúc, Phó Chủ tịch UBND phường Vĩnh Tân, TP Hồ Chí Minh cho biết, địa phương có 701 trường hợp bị ảnh hưởng, đa phần người dân đồng thuận với phương án bồi thường nhưng còn 10 hộ chưa đồng thuận do giá đền bù chênh lệch dù cùng trên một tuyến đường.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông khu vực Bình Dương, việc các địa phương chậm GPMB làm chậm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.

Tính đến tháng 7, mới chỉ giải ngân được hơn 11% tổng số vốn được bố trí cho 2 dự án trọng điểm trên.

Người dân nhận tiền bồi thường đất bị thu hồi để làm dự án đường Vành đai 2

Để bảo đảm tiến độ và tránh gián đoạn trong quá trình bồi thường, các địa phương đề xuất UBND TP Hồ Chí Minh sớm ban hành quy chế phối hợp giữa các cấp, nhất là với các dự án có liên quan đến nhiều đơn vị hành chính cấp xã.

Đơn cử, tại xã Nhuận Đức, nơi có 669 trường hợp bị ảnh hưởng bởi dự án cao tốc TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài, ông Phạm Văn Dũng, Chủ tịch UBND xã cho biết, địa phương đã thành lập Ban Chỉ đạo công tác bồi thường và tổ giúp việc. Hiện, xã đang đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân, kiểm đếm, xác nhận nguồn gốc đất, phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành để tháo gỡ vướng mắc trong xác định giá bồi thường.

Tiến sĩ Võ Kim Cương, nguyên Phó Kiến trúc sư trưởng TP Hồ Chí Minh cho rằng, thành phố cần có cơ chế bồi thường nhanh, minh bạch và sát giá thị trường. Trong trường hợp vướng cơ chế, rất cần Trung ương hỗ trợ tháo gỡ pháp lý kịp thời.

Nhằm thúc đẩy tiến độ các dự án, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh yêu cầu sau khi ổn định công tác sắp xếp tổ chức bộ máy, các sở, ngành, xã, phường cần tập trung tối đa cho công tác bồi thường, GPMB để bù lại thời gian tiến độ bị chững lại trong thời gian thực hiện sáp nhập.

Đồng thời, lãnh đạo thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp tham mưu ban hành hướng dẫn về công tác bồi thường, GPMB để các xã, phường thực hiện. Các xã, phường cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, kết hợp giải quyết hợp tình, hợp lý các khiếu nại chính đáng của người dân.

Mặt khác, các địa phương, sở, ngành liên quan cũng cần rà soát, tính toán phương án xây dựng, bố trí khu tái định cư, hoàn thành công tác thông báo thu hồi đất, đo đạc... trong thời gian sớm nhất.

Trọng Vũ