ĐBQH tán thành cấm đầu tư kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Vì tương lai của thế hệ trẻ

Bày tỏ quan điểm tại hội trường, ĐBQH Nguyễn Anh Trí (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) hoan nghênh ban soạn thảo dự án Luật Đầu tư (sửa đổi) đã bổ sung thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng vào danh mục cấm đầu tư kinh doanh tại Điều 6 của dự thảo Luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh điều hành phiên họp

Đại biểu nêu, ngày 30/11/2024, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 173/2024/QH15 về hoạt động chất vấn tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV, trong đó, đối với lĩnh vực y tế quy định: “Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025, bảo đảm sức khỏe cộng đồng, trật tự, an toàn xã hội…”.

Quy định này đã đáp ứng được đông đảo nguyện vọng của Nhân dân và được quốc tế đánh giá cao.

Ngày 18/11/2025, Tổ chức Y tế thế giới đã gửi thư cho Thủ tướng, trong thư có viết: “Hành động quyết liệt của Việt Nam trong việc cấm các sản phẩm độc hại này đã được Tổng Giám đốc WHO, Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, tuyên dương tại phiên họp Đại hội đồng Y tế Thế giới tháng 5/2025”.

ĐBQH Nguyễn Anh Trí (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội)

Trong thư WHO có khuyến nghị: “WHO xin khuyến nghị lệnh cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng của Quốc hội cần được phản ánh trong Luật Đầu tư (thay thế) và không đi kèm với bất kỳ ngoại lệ nào”.

Theo đại biểu, việc cấm mà ban soạn thảo bổ sung là rất phù hợp với khuyến nghị của WHO. Bổ sung thêm ý kiến, đại biểu Nguyễn Anh Trí đề nghị bổ sung ở Điều 6 của Luật Đầu tư (sửa đổi) cần viết đầy đủ: “Cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện có tác hại cho sức khỏe con người”.

“Vì chỉ cấm kinh doanh nhưng người ta đầu tư để sản xuất, để làm kho chứa, để vận chuyển…thì sao? Các loại khí, chất gây nghiện mà gây tác hại cho sức khỏe con người thì cũng phải bị cấm, trước hết phải cấm ngay khí N2O cho mục đích giải trí”, đại biểu nhấn mạnh.

Ngoài ra, góp ý vào Điều 15 quy định về chuyển tiếp: “Chính phủ quy định xử lý tiếp đối với dự án đầu tư sản xuất thiết bị điện tử cho thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Việt Nam chỉ để xuất khẩu, đã được cho phép, chấp thuận đầu tư…”, đại biểu Nguyễn Anh Trí nhắc lại: “Nghị quyết 173 có lệnh cấm ngay từ ngày mùng 1/5/2025. Bây giờ giao cho Chính phủ quy định nữa thì còn rất lâu nữa, tôi sợ là sẽ không đi vào thực tế được. Vì vậy, tôi đề nghị quy định ngay vào trong này luôn và thời gian cho phép này chỉ tối đa 6 tháng và tối đa là 12 tháng thì phải chấm dứt” .

Đại biểu nói thêm: “Có một ý nữa là sản xuất chỉ để xuất khẩu. Tại sao biết điều độc hại thì mình cấm ở nước mình nhưng lại sản xuất để đưa đi nơi khác? Ở đâu cũng là con người, ở đâu cũng là nhân loại nên phải nhanh chóng cấm để chấm dứt điều này”.

Các ĐBQH tham dự phiên họp

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Nguyễn Hoàng Uyên - Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh dẫn số liệu của Bộ Y tế, tỷ lệ học sinh từ 13 - 17 tuổi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tăng từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023. Đặc biệt nhóm tuổi 13 - 15 tăng từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023, coi như tăng gần gấp đôi.

Đại biểu viện dẫn, nghiên cứu chỉ ra rằng thanh thiếu niên chưa từng hút thuốc nhưng sử dụng thuốc lá điện tử có nguy cơ bắt đầu hút thuốc lá điếu thông thường cao gấp 3,5 lần. Tại Việt Nam, chỉ riêng năm 2023 đã có 1.224 ca nhập viện do sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo báo cáo từ gần 700 cơ sở y tế trên toàn quốc.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Uyên, Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh

Thực trạng này cho thấy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang nhắm vào nhóm trẻ dễ tổn thương, gây nguy cơ tác động lâu dài tới sức khỏe và tương lai của cả một thế hệ.

Bà Uyên phân tích, việc cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đáp ứng được các cam kết quốc tế của Việt Nam. Cụ thể, Công ước khung về kiểm soát thuốc lá của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) có hiệu lực tại Việt Nam ngày 17/3/2005. Theo khoản 2 Điều 4, Công ước quy định cần tiến hành các biện pháp để bảo vệ mọi người khỏi phơi nhiễm thuốc lá, ngăn ngừa việc bắt đầu sử dụng, khuyến khích cai nghiện và giảm tiêu thụ tất cả các sản phẩm thuốc lá.

WHO nhấn mạnh: Việc cho phép các sản phẩm mới sẽ làm tăng nhanh tỷ lệ sử dụng, dẫn tới nghiện Nicotine và sử dụng thuốc lá điếu thông thường ở giới trẻ. Do đó, cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bảo đảm tuân thủ Công ước khung, Công ước quốc tế về Quyền trẻ em và bảo vệ sức khỏe cộng đồng theo Hiến pháp Việt Nam.

Theo đại biểu, việc đưa thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào danh mục hàng hóa cấm kinh doanh trong Luật Đầu tư (sửa đổi) để đảm bảo tính chặt chẽ, khả thi và đồng bộ với các quy định hiện hành.

Cụ thể, Nghị quyết 173 của Quốc hội cũng đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Quyết định 1665 của Thủ tướng Chính phủ giao các Bộ, ngành, địa phương rà soát văn bản pháp luật liên quan để đề xuất sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ hoặc ban hành mới.

“Như vậy, đưa vào Luật Đầu tư (sửa đổi) sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, thống nhất, giúp việc thực thi pháp luật khả thi và hiệu quả hơn”, nữ đại biểu nhấn mạnh.

"Điều này nhằm mục tiêu bảo vệ thế hệ trẻ và trật tự xã hội, củng cố môi trường xã hội không khói thuốc và góp phần xây dựng thế hệ trẻ khỏe mạnh, có nhận thức đúng đắn về lối sống lành mạnh và trách nhiệm với bản thân; đồng thời tăng cường quản lý nhà nước về thương mại, đồng thời bảo đảm hiệu lực của các quy định pháp luật liên quan như Luật Phòng chống tác hại thuốc lá, Luật Quản lý thuế và các nghị định hướng dẫn", đại biểu nói.

Đề nghị cấm tuyệt đối bóng cười, khí N20

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) bày tỏ lo ngại về tác hại của khí N20 và “khẩn thiết” đề nghị bổ sung bóng cười, khí N2O và các chất hướng thần mới vào Điều 6.

“Đây không chỉ là câu chuyện y tế hay của một nhóm đối tượng mà mấu chốt là ở chỗ một sản phẩm được y tế cảnh báo, công an trấn áp, báo chí lên tiếng nhưng lại nằm ngoài vòng pháp luật, cụ thể là ngoài các điều khoản cấm đầu tư kinh doanh”, ông nói.

Theo đại biểu, chúng ta chưa có thống kê quốc gia chính thức về tỷ lệ người sử dụng bóng cười, nhưng "không có dữ liệu không phải vì bóng cười vô hại, mà vì nó hoạt động hoàn toàn ngoài vùng kiểm soát của Nhà nước”.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh)

“Đó là một thị trường “5 không”: Không phép, không tiêu chuẩn chất lượng, không kiểm định độc tính, không truy xuất nguồn gốc, không báo cáo y tế - một thị trường vận hành hoàn toàn trong vùng cấm. Không phải chúng ta không quản lý được mà là thị trường đó không thể quản lý; giải pháp duy nhất là đóng cửa nó ngay tại Điều 6. Nếu chúng ta không đóng lại những “lỗ mở” pháp lý này hôm nay, chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng trong tương lai”, đại biểu cảnh báo.

Ông dẫn những con số nghiên cứu của Bệnh viện Bạch Mai cho thấy ngộ độc N2O gây tổn thương thần kinh tủy sống gần như tuyệt đối, chứng minh mức độ nguy hiểm của khí N2O vượt xa hình dung thông thường. Tỷ lệ tổn thương tủy sống ở các nghiên cứu dao động từ 60% đến 100%, tỷ lệ liệt chi lên đến 82,9%, nồng độ hormone C tăng gấp năm lần mức bình thường - dấu hiệu của tình trạng phá hủy bao myelin cấp tính.

Nhiều bệnh nhân chỉ sử dụng vài tuần đến vài tháng đã tàn tật, và điều đáng sợ nhất là 100% bệnh nhân trong các nghiên cứu đều có di chứng sau điều trị, không ai phục hồi hoàn toàn.

Theo đại biểu, điều đáng sợ không chỉ nằm ở hóa chất, mà ở chỗ nhóm sử dụng đa số là học sinh, sinh viên - những người trẻ dễ tò mò, dễ bị dụ dỗ và dễ tổn thương nhất.

Ông nhấn mạnh: “Pháp luật sinh ra để bảo vệ nhóm yếu thế, chứ không phải để mở đường cho những sản phẩm khai thác sự thiếu hiểu biết của giới trẻ. Không thể để thế hệ trẻ - tài sản quý giá của quốc gia đánh đổi sức khỏe thần kinh của mình chỉ vì bị lợi dụng, đầu độc dưới danh nghĩa một loại hình kinh doanh chưa bị cấm. Không một hệ thống pháp luật nào có thể theo kịp tốc độ biến đổi học của các chất hướng thần mới. Vì vậy, giải pháp duy nhất là khóa chặt “cửa trước” bằng Điều 6, thay vì đuổi theo cập nhật danh mục ma túy vốn luôn chậm hơn tội phạm”.

Theo đại biểu Phạm Trọng Nhân, có ý kiến cho rằng chúng ta thiếu dữ liệu để cấm, nhưng trước tiên phải ưu tiên phòng ngừa. “Không quốc gia nào đợi đủ 1.000 ca nhập viện rồi mới cấm. Đợi đủ dữ liệu đồng nghĩa đợi đủ số phận bị hủy hoại”, đại biểu nói.

Ông cho biết, không có bất kỳ tiền lệ nào trên thế giới cho thấy việc cấm N2O gây tranh chấp thương mại. Nhiều quốc gia đã cấm N2O hoặc các chất hướng thần mới: Anh cấm tuyệt đối; Hà Lan cấm bán và sở hữu; Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc kiểm soát chặt chẽ; Mỹ cấm cung cấp N2O cho mục đích giải trí. Không quốc gia nào gặp vấn đề pháp lý quốc tế khi bảo vệ thanh thiếu niên.

Từ các phân tích trên, ông nhấn mạnh và đề nghị Quốc hội bổ sung bóng cười, khí N2O dùng cho mục đích giải trí và các chất hướng thần mới vào Điều 6 theo hướng cấm tuyệt đối; giao Chính phủ xây dựng tiêu chí nhận diện các chất hướng thần mới để cập nhật kịp thời và rà soát toàn bộ khí công nghiệp, khí thực phẩm để ngăn chặn việc lợi dụng vỏ bọc thương mại nhằm tiếp cận giới trẻ.

Thái Sơn