Trung Quốc dừng trợ cấp đổi xe cũ: Lo ngại gian lận chính sách

Mặc dù chương trình hỗ trợ đổi xe cũ lấy xe điện dự kiến kéo dài đến cuối năm 2025, nhưng hiện tại, các tỉnh như Quảng Đông, Hà Nam và Chiết Giang đã tạm thời dừng triển khai, theo thông tin từ báo Dahe Daily và các nguồn địa phương.

Nguyên nhân chính là sự xuất hiện của tình trạng các đại lý và thương nhân mua xe số lượng lớn, đăng ký xe để hợp thức hóa điều kiện nhận trợ cấp, sau đó bán lại ra thị trường xe cũ, dù xe gần như chưa từng được sử dụng thực tế. Điều này không chỉ khiến ngân sách nhà nước chịu áp lực, mà còn làm sai lệch mục tiêu ban đầu của chính sách.

Trước dấu hiệu bất thường, chính quyền Trung Quốc đã bắt đầu điều tra diện rộng các hành vi trục lợi từ chính sách. Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin cùng hai cơ quan chức năng khác đã triệu tập 17 hãng xe lớn để làm rõ tình trạng xe “đã qua sử dụng nhưng chưa vận hành thực tế” - nhóm phương tiện bị nghi ngờ dùng để gian lận trợ cấp.

Theo ông Lý Diên Vĩ, cố vấn của Hiệp hội Các nhà phân phối ô tô Trung Quốc, nhiều phương tiện đã được sang tên liên tục trong thời gian ngắn để tận dụng tối đa chính sách, dù xe không phục vụ nhu cầu sử dụng thực.

Chương trình “đổi xe cũ lấy xe mới” là một phần của gói kích cầu tiêu dùng quy mô lớn nhằmthúc đẩy sức mua trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc gặp nhiều khó khăn hậu đại dịch. Theo Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc (CPCA), khoảng 70% giao dịch mua xe cá nhân trong tháng 5/2025 có sử dụng gói trợ cấp này, tỷ lệ gần như không thay đổi so với tháng 4.

Tính đến cuối tháng 5, theo số liệu từ Bộ Thương mại Trung Quốc, hơn 4,1 triệu hồ sơ đăng ký nhận trợ cấp đã được nộp, cho thấy quy mô chương trình là rất lớn.

Việc tạm dừng triển khai tại nhiều địa phương là một bước đi thận trọng nhằm kiểm soát rủi ro ngân sách và đảm bảo minh bạch trong thực hiện chính sách công. Từ tháng 5, một số tỉnh như Giang Tô và Quảng Đông đã bắt đầu siết chặt quy trình xác minh giao dịch xe cũ. Đến tháng 6, việc tạm ngưng hoàn toàn đã được áp dụng tại một số nơi để rà soát hồ sơ và kiểm tra lại các giao dịch bất thường.

Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy chính phủ Trung Quốc đang gặp khó khăn trong việc cân bằng giữa mục tiêu kích thích tiêu dùng nội địa và yêu cầu kiểm soát tài chính công hiệu quả. Trong bối cảnh ngành ô tô đang chịu ảnh hưởng của cuộc chiến giá kéo dài, chính sách hỗ trợ nếu bị lợi dụng có thể gây ra biến động tiêu cực đối với thị trường.

TH