Viết ra để biết ơn và gửi gắm điều tử tế cho mai sau

Buổi ra mắt tập phóng sự "Tôi "làm" than thổ phỉ" của nhà báo Nguyễn Hào diễn ra sáng 21/8 tại Hà Nội với sự có mặt đông đủ của các nhà báo thế hệ đi trước, anh em, bạn bè, đồng nghiệp, người thân...

Nhà báo Nguyễn Hào chia sẻ tại lễ ra mắt sách sáng 21/8/2025 (Ảnh: Xuân Quý)

Nhà báo Nguyễn Hào tâm sự: Tập sách "Tôi làm than thổ phỉ" là những phóng sự điều tra, ghi chép chân thực do tôi thực hiện - gần 50 tác phẩm, chắt lọc từ hơn 20 năm công tác tại Đài Tiếng nói Việt Nam. Nhiều tác phẩm từng đoạt giải cao của quốc gia, quốc tế - khi ra đời mang tính thời sự, nóng hồi như bánh mì sáng sớm nhưng giờ đây, khi in lại, tôi chỉ mong người đọc thấy được những số phận đã đổi thay, những câu chuyện vẫn còn nguyên sức nặng.

Trong đó, rất nhiều tác phẩm được bạn đọc vô cùng quan tâm như: "Làm luật hay bẻ cong pháp luật trên đường", Điều tra viên công khai đòi hối lộ", "Lãnh đạo cơ quan quản lý thị trường bảo kê hàng lậu", "Vốn cứ vay... cứ xây rồi phá", "Thâm nhập "vùng trắng" Na Ư", "Cậy thế quan trên, chống lệnh quan tỉnh"...

Lãnh đạo và cán bộ, phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân Lê Thanh Kim, Nguyễn Thị Minh Hằng chúc mừng nhà báo Nguyễn Sỹ Hào (Ảnh: Xuân Quý)

"Lùi một bước để nhìn xa", tôi muốn viết lại để nghĩ khác, để hiểu hơn. Xã hội đang đổi thay, sự kiện không ngừng chuyển động, biết đâu những chuyện cũ tôi kể lại vẫn có ích trong việc soi rọi hiện tại - như một tấm gương, để "người đi sau khỏi giẫm vết xe đổ".

Những cuốn sách chứa đựng triết lí làm nghề của nhà báo Nguyễn Hào

Anh cũng cho biết thêm, cuốn sách được Nhà xuất bản Hội Nhà văn Việt Nam ấn hành nhân dịp Đài Tiếng nói Việt Nam tròn 80 năm thành lập (7/9/1945 - 7/9/2025). Đây vừa là dấu mốc nghề, vừa là lời cảm ơn tới các thế hệ đồng nghiệp đã dìu dắt, nâng đỡ anh trong suốt hành trình làm báo.

"Viết ra để nhớ, để biết ơn và để gửi gắm điều gì đó tử tế cho mai sau", nhà báo Nguyễn Hào nhấn mạnh.

Nhà báo Trần Nhật Minh chia sẻ về tập sách

Viết lời mở tập phóng sự mà theo như tác giả tâm sự là "rút hết vốn liếng, gan ruột để tập hợp in làm kỷ niệm đời làm báo", nhà báo Trần Nhật Minh - nguyên Trưởng Ban Văn học Nghệ thuật, Đài Tiếng nói Việt Nam cho biết: "Nguyễn Hào bóng bấy, quần áo sành điệu, ít ai ngờ đã từng lọ mọ đột nhập hang ổ than thổ phỉ lấm lem để bung ra những trang điều tra sắc bén; đã từng chìa bàn tay cảm thông những gia đình thuyền viên bất hạnh; lăn lộn vùng "trắng" chết chóc ma túy... để những trang báo rung lên những hồi chuông cảnh báo".

Cũng theo nhà báo Trần Nhật Minh, các tác phẩm của Nguyễn Hào hấp dẫn không phải ở câu chữ lấp lánh của dạng phóng sự - bút ký mà đây là sự công phu vượt nguy hiểm, gom lại những tình tiết, số liệu... thuyết phục, ăm ắp hơi thở hiện trường.

Các nhà báo chúc mừng tác giả Nguyễn Hào

Dân báo điều tra có cái cần giữ mình như mèo dạy hổ không dạy hết đòn, có 10 phần tư liệu thu thập được thì viết 5, viết 6 thôi, còn lại để phòng "đối tượng" phản đòn. Điều đó cần những trang điều tra logic chặt chẽ không được phép "trữ tình ngoại để" như những dạng phóng sự, ký sự, bút ký khác.

Điều này Nguyễn Hào nên tự hào vì đã làm được để các phóng sự không bị rơi vào im lặng mà đều có những hồi âm từ các cấp thẩm quyền.

Đại tá, nhà báo Nguyễn Như Phong nhận định về phong cách của nhà báo Nguyễn Hào

Ấn tượng với những trang viết rất đời, Đại tá, nhà báo Nguyễn Như Phong, nguyên Phó Tổng biên tập Báo Công an Nhân dân còn nhìn ra một phong cách đặc biệt của cây bút phóng sự Nguyễn Hào.

Theo ông, phóng sự của Nguyễn Hào có đặc điểm là đi thẳng vào vấn đề, ngồn ngộn, đầy ắp thông tin, đến độ tưởng như không có sự nương náu gì cho chữ nghĩa cả. Bút pháp văn học ở đây không lấy cái bóng bẩy bề ngoài của câu chữ mà tập trung vào nội dung, vào câu chuyện, vào nhân vật; từ đó, toát lên chất nhân văn, sự dũng cảm của người viết…

Nguyên lãnh đạo, đồng nghiệp tại Đài Tiếng nói Việt Nam chúc mừng nhà báo Nguyễn Sỹ Hào

Phó Tổng Biên tập báo Đại biểu Nhân dân Lê Thanh Kim cũng nhận định, cách đây 20 năm, bạn đọc hăm hở đến sạp báo tìm mua những tờ báo có các phóng sự dài kỳ, những bài ghi chép cảm động… tạo nên đời sống báo chí sôi động, ấn tượng. Đặc biệt đối với anh em báo chí khi ấy, nói đến phóng sự là nói đến sự xả thân, dấn thân không ngại gian khó, nguy hiểm… Điều ấy là hồn cốt của báo chí.

Nhà báo Khúc Nga - nguyên Tổng Biên tập báo Tuổi trẻ Thủ đô (bên trái) chúc mừng nhà báo Nguyễn Sỹ Hào

“Như nhà báo Nguyễn Sỹ Hào chia sẻ, anh viết ra để nhớ, để biết ơn và để gửi gắm điều gì đó tử tế cho mai sau. Đó cũng là lời nhắc nhở với chính những người làm báo hôm nay, chúng ta phải làm sao lấp dần sự thiếu vắng của báo chí phóng sự, cùng tìm lại những thước phóng sự hay, làm giá trị cốt lõi của báo chí”, nhà báo Lê Thanh Kim nhấn mạnh.

Hương Thu