Cộng đồng Xanh Hà Nội và hành trình vì một Thủ đô xanh

Hành trình giữ lấy "nhịp thở" trong lành cho Thủ đô

Giữa nhịp sống hối hả và áp lực từ bài toán đô thị hóa, Hà Nội đang dần mất đi sự trong lành vốn có bởi rác thải sinh hoạt và ô nhiễm. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, hiện nay trung bình mỗi ngày toàn thành phố phát sinh khoảng 7.600 đến 8.000 tấn rác sinh hoạt, trong đó khu vực nội thành chiếm hơn 60%.

Hình ảnh những dòng sông "chết" hay những góc phố ngập rác đã trở thành nỗi ám ảnh thường trực, trong khi ý thức giữ gìn vệ sinh chung vẫn chưa bắt kịp với tốc độ phát triển của thành phố.

Bạn Nguyễn Khánh Ly là thủ lĩnh hiện tại của cộng đồng Xanh Hà Nội (Ảnh: NVCC)

Để trả lại hơi thở xanh cho Thủ đô, tháng 8/2020, Cộng đồng Xanh Hà Nội chính thức hình thành, tiếp nối sứ mệnh của mạng lưới Xanh Việt Nam. Được ví như một "mạch xanh" bền bỉ giữa lòng đô thị, cộng đồng không chỉ trực tiếp tham gia vào hành trình thu gom rác thải tại các điểm đen ô nhiễm mà còn nỗ lực góp phần nâng cao kiến thức và ý thức giữ gìn môi trường Xanh - Sạch - Đẹp cho cộng đồng.

Hiện tại, Xanh Hà Nội thủ lĩnh là Nguyễn Khánh Ly (sinh năm 2008) và 28 thành viên nòng cốt thường trực, giữ vai trò tổ chức và điều phối các hoạt động chính của cộng đồng. Đây không chỉ là những người lên kế hoạch, tổ chức hoạt động, làm việc với chính quyền địa phương mà còn trực tiếp tham gia tất cả các sự kiện từ đầu đến cuối. Đó là chưa kể hàng trăm tình nguyện viên thường xuyên tham gia theo từng chiến dịch.

Tôn chỉ hoạt động của cộng đồng rất rõ ràng: “Không hoạt động tự phát, không làm cho có, không dọn rác chỉ để chụp ảnh”. Tất cả đều phải thực chất, đúng quy trình pháp lý và hướng đến sự lan tỏa lâu dài trong cộng đồng. Mỗi năm cộng đồng có 2 chiến dịch lớn nổi bật (Earth Day, Clean Up) và mỗi tháng có ít nhất 1 chiến dịch.

Phía sau những mảng xanh là những "cuộc chiến" thầm lặng

Thời gian đầu thành lập cộng đồng gặp không ít lần khó khăn. Khi ấy, khái niệm về cộng đồng còn quá mới mẻ, nhân sự nòng cốt chỉ đếm trên đầu ngón tay với kinh nghiệm tổ chức gần như bằng không. Từ khâu hậu cần, truyền thông đến chuẩn bị dụng cụ hay đảm bảo y tế, tất cả đều do vài thành viên tự xoay xở và kiêm nhiệm mọi vai trò.

Chiến dịch Earth Day Việt Nam 2025 (22/4/2025) thu hút gần 23.000 tình nguyện viên tại 58 tỉnh thành tham gia; trên khắp cả nước, 86 điểm cầu đồng loạt ra quân, thu gom được khoảng 42 tấn rác, phân loại tái chế gần 200 bao, trồng mới khoảng 2.000 cây xanh (Ảnh: NVCC)

Cộng đồng những tình nguyện viên của Xanh Hà Nội cũng từng nhận được không ít lời nói gièm pha từ dư luận, rằng đây là công việc bao đồng, ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng. “Trong quá trình tụi mình làm cũng có nhận được một vài ý kiến trên mạng xã hội rằng việc nhặt rác này cũng chỉ là giải pháp tạm thời và nó sẽ không ngăn chặn được vấn đề rằng rác vẫn cứ thải ra bên ngoài”, Nguyễn Khánh Ly, thủ lĩnh 17 tuổi của cộng đồng chia sẻ.

Bên cạnh đó, các chương trình dọn rác thường diễn ra trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, nắng mưa thất thường; nhiều khu vực tập kết rác phát sinh mùi hôi và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của các tình nguyện viên. Thế nhưng, vượt qua tất cả những định kiến và khó khăn, những việc làm của họ đã phần nào đem lại những hiệu quả thiết thực, từ việc biến đổi các bãi rác tự phát, trả lại vẻ đẹp tự nhiên cho môi trường; trồng thêm cây xanh, thay đổi thói quen hàng ngày của mọi người đến việc có thêm hàng trăm, hàng nghìn tình nguyện viên tham gia qua mỗi chiến dịch.

“Ở Xanh có một văn hoá là “văn hoá ôm”, mọi người đều sẽ ôm nhau khi mà kết thúc một chiến dịch nào đó để bày tỏ sự quan tâm, đồng cảm cũng như là tiếp sức với các đồng đội của mình vì đã cố gắng trong một chiến dịch vừa qua”, Khánh Ly chia sẻ.

Khát khao lấy lại từng “mảng xanh”

Không dừng lại ở việc làm sạch những con phố, Cộng đồng Xanh Hà Nội đang bền bỉ thực hiện một sứ mệnh lớn hơn: đánh thức "màu xanh" trong nhận thức cộng đồng. Những đôi tay trẻ không chỉ nhặt rác, mà đang gieo xuống lòng đô thị sự tử tế và ý thức giữ gìn không gian chung. Chính sự thầm lặng ấy đã tạo nên những chuyển biến tích cực, khiến mỗi người dân, từ em nhỏ đến người lớn tuổi, phải dừng lại suy ngẫm và thay đổi cách ứng xử với môi trường xung quanh.

Chiến dịch Clean 7 tại chân cầu Nhật Tân (ngày 8/6/2025) và đã thu hút được hơn 200 tình nguyện viên tham gia và thu được 124 bao rác, số ký rác thu gom là 3.256kg (Ảnh: NVCC)

“Khi mà mọi người nhìn thấy các bạn trẻ ở một hội nhóm đông người, hàng nghìn người, hoặc thậm chí vài chục người thôi, thì mọi người cũng bị đánh động vào tâm lý rằng hành động xả rác là không bảo vệ môi trường.”, Ly nói.

Không dừng lại ở dọn rác, cộng đồng còn còn chủ động tổ chức trồng cây ở các tỉnh miền núi, tặng hoa công nhân vệ sinh vào các dịp lễ và bắt đầu xây dựng các workshop môi trường để lan tỏa kiến thức đến cộng đồng rộng hơn.

Những nỗ lực bền bỉ ấy không chỉ góp phần làm xanh hơn những con đường, dòng sông, mà còn gieo vào lòng hàng trăm nghìn bạn trẻ khát vọng sống xanh, sống có trách nhiệm với Trái đất. Chắc chắn rằng, hành trình xanh ấy sẽ tiếp tục, để mỗi ngày qua đi có thêm nhiều trái tim cùng chung nhịp đập với thông điệp giản dị nhưng đầy ý nghĩa: Bảo vệ môi trường là bảo vệ chính tương lai của chúng ta!

Khánh Vy - Thu Hằng