Đừng kỳ thị với cả đồng bào mình đang gặp nạn!

Các nữ bác sĩ ở một bệnh viện tỉnh Cam Túc, Trung Quốc tình nguyện hy sinh mái tóc, phần nữ tính của người phụ nữ trước khi đến Vũ Hán. Ảnh: Shanghaiist

Kì thị lúc lắng đi, lúc bùng lên. Bùng lên là bởi nhân loại đang phải oằn mình chống trọi với nạn dịch viêm phổi cấp do virus corona chủng mới (Covid 19) gây ra. Tính đến 8h sáng ngày 15/2 số người mắc dịch virus corona Vũ Hán trên phạm vi thế giới đã chiếm con số kỉ lục là 67 100, có 1526 người chết. Trong số này, hầu hết là người Trung Quốc, chỉ có 3 người chết không phải quốc tịch Trung Quốc. Việt Nam vẫn dừng ở con số 16 ca nhiễm virus corona dương tính, trong đó có 13 người Việt, 2 người Trung Quốc, 1 người Mỹ gốc Việt; và không chết người nào.

Covid 19 xuất hiện từ thành phố Vũ Hán, Trung Quốc, khi bùng phát thành đại dịch, loại virus corona chủng mới này được gọi luôn bằng cái tên “virus viêm phổi Vũ Hán”. Thế rồi, danh tính hãi hùng ấy bỗng nhiên trở thành mầm họa cho nạn phân biệt, đối sử, kì thị. Bây giờ, những ngày giữa tháng hai cũng là lúc kì thị bùng phát thành một làn sóng mới dữ dội trên “phạm vi toàn cầu”. Đối tượng của cơn bão kì thị này là... người dân Vũ Hán đang lâm nạn dịch virus corona (Covid 19), rộng ra là người Trung Quốc, rộng nữa là... người mang sắc tộc da vàng.

Ở Pháp “Virus kỳ thị người châu Á lan truyền nhanh hơn virus corona”; “Không phải virus corona, kỳ thị người gốc Á mới là đại dịch”; “Làm gì khi người Hoa, người châu Á bị kì thị vì dịch virus corona?”... truyền thông cứ nhan nhản như thế. Ở Mỹ, tít giật đùng đùng một ý kiến trên Thời báo phố Wall: “Trung Quốc là người ốm yếu thật sự của châu Á”; “Báo động người Trung Quốc tại Mỹ bị kì thị vì dịch virus corona”... Ở phương Tây, nhiều cửa hàng, khách sạn đóng cửa không tiếp khách là người Trung Quốc. Dĩ nhiên, nhiều khách sạn, cửa hàng của người Hoa cũng bị đóng cửa vì khách không đến, hoặc tự cách ly với thế giới sắc tộc da trắng, để tránh bị kì thị. Người ta có thể dùng bất cứ cái gì như viết biểu ngữ, căng băng rôn để né tránh, ngăn cản người Trung Quốc đến gần. Người ta đánh đồng cứ người da vàng là người Trung Quốc. Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam, Philippine, Singarpore..., da vàng đều bị vô tình hoặc cố tình coi là người Trung Quốc. Thậm chí, ngay cả các nước châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc,... cũng kì thị với người Hoa cùng sắc tộc.

Bệnh nhân COVID-19 ở Vũ Hán. Ảnh: Tân Hoa Xã

Không có cách nào khác, người châu Á phải tự cứu mình. Thanh minh. Giải thích. Chẳng hạn như: Viết biểu ngữ dán trước ngực: “Tôi là người da vàng, nhưng không phải người Hoa”; “Tôi là người châu Á không nhiễm virua corona”; “Không phải người da vàng nào cũng là người Trung Quốc”... Trên mạng xã hội Twitter, một người Pháp gốc Hoa đã phải lên tiếng bày tỏ thái độ bảo vệ mình và cộng đồng người Hoa : “Xin chào các bạn, không phải người châu Á nào cũng là người Hoa. Không phải tất cả người Hoa đều sinh ra ở Hoa lục và đã từng đến Trung Quốc. Không phải người châu Á nào ho cũng là do nhiễm virus corona. Xúc phạm một người châu Á vì virus, cũng giống như lăng mạ một người Ả Rập về các vụ khủng bố”.... Thực ra, làn sóng phân biệt đối sử với người bị nhiễm virus corona, rồi “mù màu” kì thị với cả người Hoa, người châu Á bùng lên chỉ là một bộ phận rất nhỏ trong thế giới văn minh phương Tây. Nạn phân biệt đối sử với đồng loại bị nhiễm virus corona này đã bị chính đồng bào cùng sắc tộc da trắng lên án, rồi cảm thông chia sẻ với người Trung Quốc, người châu Á da vàng. Tưởng rằng, nạn phân biệt đối sử, kì thị đã chết cùng với chế độ chiếm hữu nô lệ, buôn bán nô lệ từ thế kỉ 18, hóa ra không phải. Nó vẫn còn âm ỉ như mạch nước đen trong lòng đất, có thể trỗi dậy, bùng phát bất cứ lúc nào.

Bây giờ Nhà nước cho lập hàng loạt bệnh viện dã chiến, nhưng là “dĩ bất biến, ứng vạn biến”, là để phòng xa, chứ lơ là, chủ quan thì “nước xa không cứu được lửa gần”, thì có gì đáng để lo lắng đến mức... kì thị? Nhà nước cũng thành lập hàng loạt khu cách ly, đã cách ly hàng trăm công dân nghi nhiễm từ vùng dịch trở về tổ quốc, và những người tiếp xúc với bệnh nhân nhiễm virus, với đối tượng nghi nhiễm..., thì có gì đáng để hoang mang đến mức... kì thị?

Có lẽ, kì thị đồng bào nhiễm virus Covid 19 bắt đầu từ khi chính quyền dùng các biện pháp bảo vệ sức khỏe công dân một cách kiên quyết, mạnh mẽ: "... tỉnh Vĩnh Phúc đã quyết định cách ly phong tỏa toàn bộ xã Sơn Lôi (có hơn 10.600 nhân khẩu) từ ngày 13-2. Nội bất xuất, ngoại bất nhập. Các hộ dân trong khu vực được cách ly sẽ được hỗ trợ toàn bộ tiền ăn và nhu yếu phẩm cần thiết". Vĩnh Phúc cũng có vẻ "nóng" khi "38 học sinh có tình trạng ho, sốt, khó thở, đang được theo dõi sức khỏe”. Tỉnh Vĩnh Phúc là địa phương có số người nhiễm virus corona chủng mới nhiều nhất nước: 11 ca dương tính virus corona. Trong số 8 người (7 người Vĩnh Phúc, 1 người Thanh Hóa) của Công ty Nihon Plast đóng trên địa bàn tỉnh cử sang Trung Quốc tập huấn tại thành phố Vũ Hán - trung tâm dịch virus corona trở về, thì có 5 người Vĩnh Phúc xét nghiệm dương tính. Từ số người này, virus corona lan truyền với người tiếp xúc, có bé gái mới 3 tháng tuổi đã bị nhiễm. Theo Sở Y tế tỉnh Vĩnh Phúc: hiện nay toàn tỉnh có 73 người nghi ngờ nhiễm bệnh đã được cách li, giám sát, chăm sóc sức khỏe và 357 người liên quan đang được theo dõi.

Thế là, người ta lo lắng, thậm chí có người hoang mang, xuất hiện tâm lý dự trữ lương thực thực phẩm theo thói quen “tích cốc phòng cơ”, tự vệ từ xa khi địch họa thiên tai. Lo lắng, rất nên bảo vệ mình, bảo vệ cộng đồng. Nhưng, cái sự lo lắng đến mức hãi hùng, co dúm trước thiên tai thì thành ra thụ động, không kiểm soát được hành vi. Ý chí thì xuống, cảm xúc thì lên. Không kiểm soát được hành vi, nên một khách sạn đã treo biển thông báo: “Không chào đón du khách đến từ tỉnh Vĩnh Phúc. Xin lỗi!". Hình ảnh này phát tán trên mạn và lập tức chịu búa dìu dư luận, nhưng cũng có nhiều người thông cảm. Dĩ nhiên là bàn luận, kẻ ủng hộ, phần nhiều là không. "Tỉnh Vĩnh Phúc, có hơn 300.000 học sinh thì việc có 38 học sinh bị sốt, ho trong thời điểm mùa đông xuân như hiện nay là điều bình thường", ông Giám đốc sở Y tế khẳng định như thế. Tỉnh Vĩnh Phúc có gần 1,2 triệu dân, chỉ có 11 ca dương tính virus corona thì tỉ lệ quá nhỏ nhoi, có gì đáng sợ hãi. Người Vĩnh Phúc đang làm mọi việc huy động sức người sức của, và trí tuệ, tự tin để ngăn chặn dịch bệnh, mà các biện pháp mạnh cách li là một ví dụ.

Không phải người Vĩnh Phúc nào cũng nghi nhiễm virus corona. Không phải người nghi nhiễm nào cũng nhiễm bệnh thật. Người nhiễm bệnh thật, không phải người nào cũng chết. Bằng chứng là Việt Nam ta có 16 ca dương tính virus corona, nhưng đã chữa khỏi 7 ca. Nhận khách người Vĩnh Phúc hay không là quyền của mỗi chủ khách sạn để bảo đảm an toàn cho chính họ. Trong đối nhân xử thế, nhận khách này không nhận khách kia cũng là quyền tự quyết của mỗi người. Người ta có thể làm các việc pháp luận không cấm, có thể thông cảm. Nhưng chả lẽ họ không còn cách từ chối nào khác, tế nhị hơn là treo biển từ chối ư? Chữ nghĩa ấy trong lúc này đau đớn lắm. Tủi hờn lắm! Xưa nay vốn “Đao đâm có lúc lành thương tích. Lời nói đâm nhau hận suốt đời”.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đặt tên khác, không còn gọi chủng virus này là... nCoV 2019 nữa, mà chính thức gọi là... Covid-19. “Ông Tedros Ghebreyesus đứng đầu WHO, nói rằng: “Quyết định chính thức đặt tên cho virus corona là Covid-19 nhằm tránh sự kì thị về nơi bắt nguồn của virus.” Trong cuộc họp trực tuyến của Hà Nội về công tác phòng chống dịch virus corona chúng mới, “Chủ tịch UBND TP Nguyễn Đức Chung cũng nhấn mạnh, phải tuyên truyền, vận động không kỳ thị với người nước ngoài, kỳ thị với sinh viên các tỉnh giáp biên giới, các sinh viên đến từ Vĩnh Phúc”.

Người Việt Nam có truyền thống “có phúc cùng hưởng, có họa cùng gánh”, “một miếng khi đói bằng một gói khi no”. Trong khi phi hành đoàn 18 người của Vietnam Airlines chở hàng viện trợ bay đến trung tâm dịch Vũ Hán và đón 30 công dân Việt Nam về nước, thì lại có người kì thị cả đồng bào mình đang bị nhiễm bệnh, nghi bị dịch bệnh. Chẳng biết họ nghĩ gì khi Vietnam Airlines lại đang đề nghị đưa 2 chuyến máy bay chở gần 500 người Trung Quốc có nguyện vọng hồi hương?

Sương Nguyệt Minh