Lo ngại tiêu chuẩn nhiên liệu mới có thể “khai tử” nhiều mẫu xe

Cách tính CAFC dựa trên kết quả trung bình của tất cả các mẫu xe con mà một hãng bán ra. Điều đó có nghĩa, một số mẫu có thể vượt mức 4,83 lít/100 km, miễn là các dòng xe tiết kiệm hơn trong danh mục bù lại để toàn bộ danh mục đạt chuẩn.

Nếu vượt ngưỡng mức tiêu hao nhiên liệu quy dịnh, doanh nghiệp có thể mua tín chỉ bù trừ từ những hãng đạt mức tiêu hao thấp hơn, tương tự cơ chế mua bán tín chỉ carbon. Trong trường hợp vẫn không điều chỉnh được sau ba năm, hãng sẽ buộc phải tạm ngừng sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu cho đến khi có giải pháp phù hợp.

Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) đánh giá mục tiêu 4,83 lít/100 km là quá khắt khe, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành xe. Theo tính toán, khoảng 96% xe chạy xăng và 14% xe hybrid đang bán tại Việt Nam không đạt chuẩn.

Lấy ví dụ Toyota: mẫu Wigo vốn có mức tiêu hao thấp nhất trong số xe động cơ xăng cũng chỉ đạt 4,5 - 5,5 lít/100 km. Ngay cả Vios, mẫu sedan bán chạy nhất thị trường, bản tiết kiệm nhất (1.5E MT) vẫn tiêu tốn 5,08 - 7,62 lít/100 km, cao hơn so với ngưỡng đề xuất. Trong khi đó, các dòng hybrid như Yaris Cross HEV (3,56 - 3,8 lít/100 km) hay Camry HEV (4,11 - 4,4 lít/100 km) lại dễ dàng đáp ứng.

VAMA cho rằng, để toàn ngành đạt mục tiêu trên, trong 5 năm tới các hãng sẽ phải tăng gần 10 lần lượng xe điện hóa (hybrid, plug-in hybrid, xe điện thuần túy). Đây là thách thức lớn khi hạ tầng trạm sạc còn thiếu, hệ thống điện chưa sẵn sàng và tâm lý người dùng vẫn chuộng xe truyền thống.

Để giảm áp lực, VAMA đề xuất lộ trình nới dần: 6,7 lít/100 km vào 2027; 6,5 lít năm 2028; 6,3 lít năm 2029 và 6,0 lít năm 2030. Với phương án này, các hãng chỉ cần giảm 34% xe xăng và tăng 366% xe điện hóa, mức này khả thi hơn nhiều so với yêu cầu gốc.
Giới chuyên gia nhận định, việc siết tiêu chuẩn tiêu hao nhiên liệu là cần thiết để giảm phát thải carbon, song lộ trình phải hợp lý để không gây “sốc” cho ngành. Các hãng tập trung vào hybrid hoặc xe điện có thể dễ dàng thích ứng, nhưng những thương hiệu chỉ bán xe xăng hoặc xe sang với động cơ dung tích lớn sẽ gặp khó khăn.

Thị trường ôtô Việt Nam hiện khá đa dạng, từ các hãng bán đủ ICE, HEV, EV như Toyota, Honda, Hyundai, Kia, Ford… đến những thương hiệu chỉ kinh doanh xe xăng như Mitsubishi, Isuzu, Jeep, Volkswagen; hoặc chỉ bán xe điện như VinFast, Wuling. Vì vậy, quy định mới nếu được áp dụng sẽ tạo ra sự phân hóa mạnh mẽ trong toàn ngành.

TH