Luận văn “mượn” và sự trí trá của tân Phó Giáo sư

Tạp phiên họp báo thường kỳ của Chính phủ vào đầu tháng 3/2018, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ - Mai Tiến Dũng cho biết: “Vừa qua, khi có danh sách 1226 người được công nhận Phó Giáo sư và Giáo sư, Thủ tướng đã chỉ đạo Hội đồng chức danh rà soát lại danh sách này. Hôm nay Bộ GD-ĐT đã có báo cáo bước đầu, trong đó có 94 ứng viên bị phản ánh chưa đủ điều kiện, tiêu chuẩn như thiếu giờ giảng, thiếu bài báo nghiên cứu khoa học. Hội đồng phải tiếp tục rà soát nghiêm túc. Ngay cả giáo sư có báo cáo giảng dạy thì giảng ở đâu, lúc nào, có hợp đồng giảng dạy không? Ngoại ngữ đạt trình độ nào, có giao tiếp được không? Thủ tướng biết hết. Thủ tướng yêu cầu tới đây tại cuộc họp của Thường trực Chính phủ thì Bộ GD-ĐT phải báo cáo cụ thể vấn đề này". Người đứng đầu Chính phủ đã tỏ tường mọi chuyện, nghĩa là chất lượng Phó Giáo sư và Giáo sư ở nước ta đã đến mức báo động. Không ai dám bảo đảm không có khuất tất gì hoặc không có thương lượng gì xung quanh những hồ sơ xin xét tặng học hàm Phó Giáo sư hoặc Giáo sư, từ cấp cơ sở đến cấp trung ương. Một trong những nguyên nhân để uy tín học thuật từ những danh hiệu Phó Giáo sư hoặc Giáo sư bị xuống thấp, chính là sự liêm chính trong nghiên cứu khoa học. Tình trạng sao chép đề tài và sao chép công trình lẫn nhau cứ diễn ra nhan nhản, mà người ta mặc định như một khuyết tật cố hữu của nền học thuật nước nhà.

Một trong những trường hợp vừa được công nhận Phó Giáo sư là Tiến sĩ Đặng Công Tráng – Trưởng khoa Luật, Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, ngay lập tức bị phát hiện có hành vi gian dối trong công trình nghiên cứu khoa học mang tên "Hoàn thiện quy định của pháp luật về bán hàng đa cấp ở Việt Nam". Đề tài này do Tiến sĩ Đặng Công Tráng thực hiện cùng Tiến sĩ Vũ Thế Hoài và Thạc sĩ Nguyễn Thị Hải Vân không chỉ vi phạm về sở hữu trí tuệ mà còn vi phạm về đạo đức nhà giáo.

Cụ thể, công trình "Hoàn thiện quy định của pháp luật về bán hàng đa cấp ở Việt Nam" của nhóm Tiến sĩ Đặng Công Tráng sao chép gần như hoàn toàn luận văn thạc sĩ luật học "Hoàn thiện pháp luật về bán hàng đa cấp tại Việt Nam theo kinh nghiệm một số nước trên thế giới", chuyên ngành luật kinh tế, khoa luật ĐH Quốc gia Hà Nội năm 2014, của tác giả Vũ Văn Tú, do TS Vũ Quang hướng dẫn. Ngoài ra, công trình của nhóm Tiến sĩ Đặng Công Tráng còn sao chép từ hai bài viết khác, thứ nhất là bài viết "Hành vi bán hàng đa cấp bất chính theo Luật cạnh tranh năm 2004 và kiến nghị" của Thạc sĩ - Luật sư Lê Văn Sua đăng trên mục Nghiên cứu - Trao đổi của cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp ngày 28/3/2017, thứ hai là bài viết "Hoàn thiện pháp luật nhằm quản lý hiệu quả hoạt động bán hàng đa cấp" của Thạc sĩ Lê Bí Bo - giảng viên Học viện Cán bộ TP.HCM - đăng trên tạp chí Dân Chủ Và Pháp Luật.

Là “nạn nhân” vụ sao chép công trình khoa học của nhóm Tiến sĩ Đặng Công Tráng, luật sư Vũ Văn Tú cay đắng bình luận: “Đề tài của tôi hướng đến hoàn thiện pháp luật Việt Nam về bán hàng đa cấp dựa trên kinh nghiệm quốc tế. Trong khi các đề tài trước đó chưa đi theo hướng này nhiều, nên tôi đã mất rất nhiều công sức để tìm hiểu. Do các tài liệu này đều bằng tiếng nước ngoài, nên tôi mất nhiều thời gian cho việc dịch, tổng hợp, phân tích và viết bằng ngôn ngữ của chính mình... Tôi đã mất hơn một năm để thực hiện đề tài này. Vậy mà họ đã sao chép đề tài của tôi một cách không thương tiếc...". Còn người chỉ bị chép một bài báo là luật sư Lê Văn Sua cũng không khỏi băn khoăn: "Tôi có xem đoạn bài viết của mình bị sao chép, cảm giác đầu tiên thấy buồn chứ. Buồn khi chuyện sao chép vì sao vẫn còn xảy ra mãi. Trong khi báo chí cứ phản ánh, còn người ta vẫn cứ sao chép...".

Tiến sĩ Đặng Công Tráng không thể lẩn tránh, đã công khai thừa nhận công trình nghiên cứu khoa học "Hoàn thiện quy định của pháp luật về bán hàng đa cấp ở Việt Nam" do ông làm chủ nhiệm đề tài và thực hiện cùng hai đồng nghiệp có học vị khác. Tiến sĩ Đặng Công Tráng né vấn đề “đạo văn” bằng sự lý giải quanh co: "Đề tài này được chúng tôi thực hiện xuất phát từ thực tế bán hàng đa cấp phức tạp hiện nay. Trong nhóm thực hiện đề tài này tôi phân công hai thành viên còn lại thu thập thông tin để viết phần thực trạng, tôi tập hợp nội dung của cả nhóm và tập trung làm phần giải pháp. Tôi đã liên hệ với hai tác giả còn lại để làm rõ nội dung tố cáo. Dù sao, tôi là chủ nhiệm đề tài phải có trách nhiệm". Tất nhiên, một công trình nghiên cứu khoa học mà biện luận vu vơ kiểu ấy thì không thể thuyết phục được ai.

Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM nhiều năm trước đây từng lùm xùm vì hành vi và lối sống của hiệu trưởng Tạ Xuân Tề, khiến cơ quan chủ quản là Bộ Công thương phải đưa ông Trần Tuấn Anh về thay thế công tác quản lý một thời gian. Bây giờ, Đại học Công nghiệp TPHCM lại dính đến nghi án nhóm Tiến sĩ Đặng Công Tráng đạo văn thì cũng hơi khó ăn khó nói với sinh viên. Với tư cách phó hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM, Phó Giáo sư - Tiến sĩ Lê Văn Tán cho biết: "Nhà trường bày tỏ quan điểm rõ ràng và cương quyết trong việc chống đạo văn. Trước mắt nhà trường đã xử lý yêu cầu Tiến sĩ Đặng Công Tráng và nhóm tác giả giải trình, cụ thể: xin nhận khuyết điểm vì không cẩn trọng trong trích dẫn và sử dụng tài liệu của một số tác giả. Nhóm nghiên cứu thấy ảnh hưởng đến uy tín nhà trường và nhóm tác giả đề nghị hội đồng khoa học trường hủy kết quả của công trình nghiên cứu trên. Chúng tôi đã đề nghị hội đồng khoa học trường ra quyết định hủy đề tài, thu hồi kinh phí và tiến hành xử lý hành chính; đồng thời nhà trường cũng báo cáo Hội đồng chức danh giáo sư, phó giáo sư nhà nước. Chúng tôi xem đây là bài học quý giá cho các hội đồng nghiệm thu đề tài".

Rõ ràng, với công trình “Hoàn thiện quy định của pháp luật về bán hàng đa cấp ở Việt Nam" đầy khiếm khuyết và đầy trí trá thì Tiến sĩ Đặng Công Tráng chưa thể lấy gì làm hãnh diện để nhận học hàm Phó Giáo sư. Tuy nhiên, Tiến sĩ Đặng Công Tráng vẫn không phải trường hợp duy nhất, không phải trường hợp đầu tiên và cũng không phải trường hợp cuối cùng có hành vi đạo văn trong nghiên cứu khoa học. Nếu tất cả các công trình khoa học được in ấn công khai thì chắc chắn những nhà trí thức thực sự sẽ phát hiện hàng trăm, hàng ngàn vụ đạo văn khác. Cái gọi là “trích dẫn” trong nghiên cứu khoa học, đã và đang trở thành “lá chắn” cho hành vi đạo văn. Đơn cử công trình “Hoàn thiện quy định của pháp luật về bán hàng đa cấp ở Việt Nam" của nhóm Tiến sĩ Đặng Công Tráng chép bài viết của thạc sĩ Lê Bí Bo hơn 2600 chữ thì dù có chú thích nguồn gốc tài liệu thì cũng không thể chấp nhận được. Đã là Tiến sĩ hoặc Giáo sư, thì viết một câu giống người khác cũng phải cảm thấy xấu hổ, chứ đừng nói đến thao tác “cắt” và “dán” một cách láu cá và ngây ngô!

{"Sau những lùm xùm về việc sao chép luận văn, ông Đặng Công Tráng đã viết đơn đơn xin rút khỏi danh sách ứng viên đạt tiêu chuẩn chức danh Phó giáo sư năm 2017. Ông gửi lời xin lỗi đến hiệu trưởng nhà trường, các tác giả mà nhóm sử dụng thông tin của họ để làm đề tài nghiên cứu khoa học và quên trích dẫn nguồn, xin lỗi Hội đồng chức danh giáo sư các cấp và mong được mọi người rộng lòng thông cảm về khiếm khuyết này.

Đại diện lãnh đạo Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM cho biết, ông Tráng đang bị bệnh nên mới chỉ gửi đơn đến nhà trường qua email. Để xác nhận chính thức việc này, nhà trường có yêu cầu ôngTráng ký đơn để nhà trường chuyển đơn này đến Hội đồng chức danh giáo sư, phó giáo sư nhà nước"}.

Tâm Huyền