Những lưu ý khi chăm sóc trẻ nhỏ mắc sốt xuất huyết

Dấu hiệu nhận biết sốt xuất huyết ở trẻ em

Trẻ em là đối tượng có nguy cơ cao mắc sốt xuất huyết do các đặc thù về sinh hoạt và thể trạng dễ bị muỗi tấn công. Đồng thời, với sức đề kháng kém trẻ dễ bị các biến chứng nặng do bệnh gây nên.

Sốt xuất huyết Dengue bao gồm các triệu chứng sốt, xuất huyết và thoát huyết tương, có thể dẫn đến sốc giảm thể tích tuần hoàn, rối loạn đông máu, suy đa tạng; nếu không được chẩn đoán sớm và xử trí kịp thời dễ dẫn đến tử vong.

Sốt xuất huyết là một trong những bệnh lý truyền nhiễm gây ra nhiều nguy hiểm với trẻ nhỏ

Theo các chuyên gia, triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ em trong từng giai đoạn phát triển bệnh có xu hướng là khác nhau. Sự khởi phát của bệnh thường khá đột ngột và diễn biến bệnh nhanh chóng từ nhẹ đến nặng qua ba giai đoạn: Giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục.

Ở giai đoạn sốt (từ ngày thứ nhất đến ngày thứ 4), trẻ có biểu hiện sốt cao liên tục trong 4-5 ngày, kém đáp ứng với thuốc hạ sốt. Trẻ còn nhỏ thì bứt rứt, quấy khóc. Trẻ lớn hơn thì đau đầu, cảm thấy chán ăn, buồn nôn, biểu hiện da sung huyết, đau cơ khớp, nhức ở hai hố mắt, chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam.

Sau giai đoạn sốt, trẻ tiến vào giai đoạn nguy hiểm của bệnh, thường rơi vào khoảng ngày thứ 3 - 7 sau khi mắc bệnh. Biểu hiện của sốt xuất huyết ở trẻ vào giai đoạn này có thể còn sốt hoặc đã thuyên giảm. Trẻ sẽ mệt hơn, lử đử, li bì, ăn kém, tiểu ít; phát ban xuất huyết toàn thân.

Các biểu hiện xuất huyết như chảy máu cam, chảy máu chân răng, xuất huyết dưới da, hành kinh số lượng nhiều ồ ạt (ở trẻ gái ), xuất huyết nội tạng (đi ngoài phân đen), xuất huyết não (co giật, hôn mê. Các biểu hiện thoát dịch như dịch ổ bụng (đau bụng, chướng bụng, tức bụng), dịch màng phổi (ho tăng, tức ngực, khó thở) , mạch nhanh, huyết áp tụt hoặc kẹt.

Cha mẹ lưu ý xuất huyết không phải là biểu hiện bắt buộc của bệnh sốt xuất huyết ở trẻ em, bởi vì có thể trẻ tuy mang bệnh nhưng lại hoàn toàn không biểu hiện triệu chứng xuất huyết. Vì vậy, dù có hoặc không có triệu chứng xuất huyết thì bệnh vẫn có thể đã tới giai đoạn nguy hiểm.

Một trong những biến chứng nguy hiểm là trẻ bị sốc, với biểu hiện gồm ba tình trạng suy giảm, giảm tri giác, giảm thân nhiệt và giảm huyết áp. Nếu không phát hiện xử trí kịp thời trẻ dễ đi vào sốc, rối loạn đông máu, suy đa tạng.

Sau giai đoạn nguy hiểm chừng 48 - 72 giờ là giai đoạn phục hồi, trẻ hết sốt, tình trạng cải thiện nhiều, trẻ tỉnh táo hơn, đỡ mệt, ăn ngon hơn, tiểu nhiều, ban xuất huyết dưới da bay dần, đỡ và hết đau bụng. Khi xét nghiệm máu thấy số lượng bạch cầu tăng lên nhanh, số lượng tiểu cầu dần trở về mức bình thường, nhưng thường chậm hơn so với bạch cầu.

Chăm sóc trẻ khi mắc sốt xuất huyết

ThS. BS Đặng Khánh Ly- Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện đa khoa Đống Đa cho biết, hiện mỗi ngày khoa Nhi, BV Đống Đa khám phát hiện 7-10 bệnh nhi mắc sốt xuất huyết (chiếm 10% lượng khám), nhập viện theo dõi điều trị mỗi ngày từ 3-5 bệnh nhi.

Lượng bệnh nhi sốt xuất huyết hiện tại khoảng 15 bệnh nhân chiếm 30% lượng bệnh nhi nằm điều trị tại khoa. Các bệnh nhân đều đi khám từ rất sớm ngay ngày đầu của bệnh, được bác sĩ hướng dấn tư vấn theo dõi sát, hẹn tái khám liên tục nên chưa có trường hợp nào trở nặng tại nhà nhập viện muộn.

Các bệnh nhi điều trị sốt xuất huyết tại BV

BS Khánh Ly cũng lưu ý, phụ huynh khi thấy trẻ bị sốt cần đưa trẻ đến bệnh viện khám và chẩn đoán. Phần lớn các trường hợp trẻ em bị sốt xuất huyết đều có thể được điều trị tại nhà, sau khi khám các bác sĩ tư vấn hướng dẫn các chăm sóc theo dõi trẻ tại nhà và theo dõi phát hiện các biến chứng sớm nếu có.

Cha mẹ cần biết cách chăm sóc trẻ sốt tại nhà, cho trẻ uống thuốc đúng loại, đúng liều, đúng thời gian theo đơn của bác sĩ, không lạm dụng thuốc hạ sốt và các thuốc khác.

Trong quá trình chăm sóc cần chú ý chế độ dinh dưỡng, cần cho trẻ uống nhiều nước, khuyến khích ăn thức ăn lỏng dễ tiêu, theo dõi lượng nước tiểu của trẻ (tiểu nhiều, nước tiểu trong) để biết là bé được bù đủ dịch.

Cha mẹ cần nắm được các dấu hiệu cảnh báo để đưa trẻ khám ngay như chảy máu cam, chảy máu chân răng, phát ban tăng dần, tiểu ít, trẻ mệt không chịu chơi, ăn uống kém, đau bụng , đi ngoài phân đen, hành kinh số lượng nhiều hơn bình thường trong giai đoạn bị bệnh…

Đồng thời, tái khám theo hẹn của bác sĩ để làm xét nghiệm kiểm tra theo dõi (thường đến hết 7 ngày của bệnh hoặc ít nhất 48h sau khi hết sốt. Ngoài ra, để phòng tránh sốt xuất huyết ở trẻ em cần tránh cho trẻ bị muỗi đốt, kiểm soát côn trùng trung gian truyền bệnh như diệt loăng quăng, muỗi trưởng thành, loại bỏ ổ chứa nước đọng trong và quanh khu vực sinh sống.

Phương Thu