Tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng gia tăng đáng báo động

Sự kiện nằm trong chuỗi các hoạt động triển khai thực hiện công tác truyền thông chính sách năm 2025. Tham dự hội thảo có các đại diện Bộ Y tế: Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá, Vụ Pháp chế. Cùng với đó có đại diện Tổ chức Y tế thế giới, Tổ chức Chiến dịch Vì trẻ em không thuốc lá, Vital Strategy, các chuyên gia y tế,…

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ThS. Đặng Khắc Lợi, Cục Phó Cục Báo chí, Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch nhấn mạnh: Thuốc lá một trong những nguyên nhân chính gây ra các bệnh không lây nhiễm, cướp đi hàng triệu sinh mạng mỗi năm trên toàn cầu. Các hợp chất độc hại trong thuốc lá như nicotine, hắc ín và hàng trăm chất gây ung thư đã được chứng minh là tác nhân trực tiếp dẫn đến ung thư, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều hệ lụy sức khỏe khác.

ThS. Đặng Khắc Lợi, Cục Phó Cục Báo chí, Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch phát biểu tại Hội thảo

Bên cạnh thuốc lá truyền thống, các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng - dù được quảng cáo là “ít hại hơn” song thực tế các sản phẩm này có chứa nhiều hóa chất độc hại và có khả năng gây nghiện mạnh. Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng các sản phẩm này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến não bộ và hệ thần kinh, đặc biệt ở lứa tuổi thanh thiếu niên, khi não chưa phát triển hoàn thiện.

Tổ chức Y tế thế giới cũng đã liên tục cảnh báo về việc tất cả các sản phẩm thuốc lá đều có hại, thuốc lá nung nóng và thuốc lá điện tử không phải là giải pháp thay thế an toàn hơn cho thuốc lá điếu truyền thống.

Các sản phẩm này cũng được thiết kế với kiểu dáng hiện đại, bắt mắt, mùi vị hấp dẫn và được quảng bá như các sản phẩm công nghệ làm tăng tính hấp dẫn và nhắm thẳng vào giới trẻ, trở thành mối đe dọa trực tiếp đối với sức khỏe của thanh thiếu niên.

Các đại biểu dự Hội thảo

Tại Việt Nam, tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cũng đang gia tăng đáng báo động. Theo báo cáo của Bộ Y tế, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh ở nhóm tuổi 13 - 17 tăng từ 2,6% năm 2019 lên 8,2% năm 2023. Ở nhóm 13 - 15 tuổi, tỷ lệ đã tăng hơn gấp đôi từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023. Những con số này là lời cảnh báo rõ ràng về mức độ nguy hại và tốc độ lan rộng của sản phẩm này trong thanh thiếu niên.

Trước thực trạng đó, ngày 30 tháng 11 năm 2024, tại Kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 173/2024/QH15, trong đó có quy định: “Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025, bảo đảm sức khỏe cộng đồng, trật tự, an toàn xã hội…”. Đây là quyết sách mạnh mẽ, kịp thời và hết sức cần thiết nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam - TS Angela Pratt chia sẻ tại Hội thảo

Để Nghị quyết của Quốc hội đi vào cuộc sống và được thực thi hiệu quả, vai trò của báo chí, truyền thông có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Theo đó, báo chí chính là lực lượng tiên phong trong việc cung cấp thông tin chính xác, khoa học về tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Phản ánh tình hình vi phạm, các chiêu trò quảng cáo, kinh doanh trái phép.

Đồng thời, báo chí cũng tuyên truyền quy định pháp luật đến người dân; góp phần tạo sự đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin, ý thức chấp hành và sự ủng hộ đối với quy định của Nhà nước để bảo vệ thế hệ trẻ.

“Chúng ta đang đứng trước một thách thức lớn khi thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng dược “ngụy trang” dưới nhiều hình thức công nghệ mới, bắt mắt, mùi vị hấp dẫn, lan truyền qua mạng xã hội với tốc độ rất với nhiều thông tin sai lệch như “ít hại hơn”, “sản phẩm công nghệ”, “xu hướng dành cho giới trẻ”. Trong bối cảnh đó, báo chí cần tiếp tục phát huy vai trò xung kích, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và xây dựng môi trường sống lành mạnh, an toàn cho thanh thiếu niên” – ông Đặng Khắc Lợi nhấn mạnh.

BS. Nguyễn Trung Nguyên - Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai đã chỉ ra nguy cơ của thuốc lá là một trong những mối đe dọa nhất với sức khỏe con người.

Tại hội thảo, các đại biểu được lắng nghe phần trình bày của đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam TS. Angela Pratt; chia sẻ của đại diện Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) về quy định pháp luật hiện hành, khoảng trống pháp lý và kiến nghị chích sách để tăng cường thực thi Nghị quyết số 173/20240QH15 của Quốc hội về cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; Thông tin về tác hại và các ca bệnh điển hình của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng sau khi ban hành Nghị quyết 173;… cùng các bài tham luận từ các chuyên gia.

Để đảm bảo lệnh cấm của Quốc hội tiếp tục được thực thi hiệu quả, WHO khuyến nghị đưa kinh doanh các sản phẩm thuốc lá mới bao gồm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào danh mục ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh trong luật Đầu tư sửa đổi; không chấp nhận bất kỳ ngoại lệ nào bao gồm việc cho phép sản xuất các sản phẩm thuốc lá mới để xuất khẩu.

Quang cảnh buổi Hội thảo

WHO cũng cho rằng, việc cho phép sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để xuất khẩu làm suy yếu cơ sở lý luận về bảo vệ sức khỏe và xã hội của lệnh cấm, đồng thời gây ra sự thiếu nhất quán trong hệ thống pháp luật, tạo cơ hội cho việc buôn lậu và rò rỉ nguồn hàng ra thị trường nội địa, cùng với đó đặt ra gánh nặng lớn trong việc kiểm soát và thực thi pháp luật.

Ngọc Hà