Triển lãm “ Hội họa Nguyễn Huyến”

Triển lãm “ Hội họa Nguyễn Huyến” bao gồm trên 50 bức tranh sơn mài, sơn dầu và phấn tiên của họa sĩ được sáng tác từ những năm 1940 trở về sau này. Triển lãm khá toàn diện về sáng tác của Nguyễn Huyến bởi chủ đề tranh phong phú từ cá, sen, phong cảnh và con người. Đặc biệt tác phẩm được đi kèm với tên tuổi của họa sĩ Nguyễn Huyến là tuyệt tác “ Thác Bờ” cũng được trưng bày tại triển lãm.

Trong buổi triển lãm sẽ có sự góp mặt của các nhà sưu tầm, nhà nghiên cứu, những người nghệ thuật và đại diện Nhà Đấu giá Chọn.

Họa sĩ Nguyễn Huyến tên đầy đủ là Nguyễn Đức Huyến (2/5/1915 - 12/7/1994), nguyên quán làng Tư Thế, xã Trí Quả, Thuận Thành, Bắc Ninh. Nhắc đến Nguyễn Huyến là nhắc đến tài hoa của ông khi tham gia vẽ tờ tiền 100 đồng "con trâu xanh". Lúc phát hành, 100 đồng "tiền cụ Hồ" bằng 100 đồng bạc Đông Dương, có giá trị 2700g bạc, tương đương 33 triệu VND hiện nay. Sự tinh xảo của hình ảnh con trâu trong tờ tiền này đến nay vẫn còn gây xúc động với người yêu nghệ thuật. Nếu lấy kính lúp soi kỹ, khán giả có thể thấy những vòng xoáy lông trâu hiện rõ ở đầu và mình con trâu vô cùng sống động.

Không chỉ là người tham gia tạo nên tờ tiền 100 đồng, Nguyễn Huyến còn là một trong những họa sĩ sáng lập nên Hội Mĩ thuật Việt Nam. Năm 1945, Nguyễn Huyến đã vẽ chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh ngay trong những ngày đón mừng Cách Mạng thành công.

Trong lời giới thiệu về triển lãm lần này, Nhà đấu giá Chọn trân trọng viết: "Một con người bình dị không nhiều người biết đến nhưng âm hưởng trong các tác phẩm của Nguyễn Huyến vẫn vững vàng và sâu sắc. Lần theo những dấu ấn lao động nghệ thuật mà ông để lại, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên trước sức lao động bền bỉ, trước một khối lượng tác phẩm đồ sộ có giá trị tạo hình mỹ thuật cao và trên hết là trước sự khiêm tốn, lặng lẽ của một người nghệ sỹ. Trước bất kì một đề tài, chất liệu nào, các bức tranh của ông đều thể hiện sự nghiên cứu công phu và thấu đáo.

Không chỉ mang giá trị lịch sử - nhân văn cao cả lưu giữ những năm tháng đáng nhớ của đất nước, các tác phẩm của Nguyễn Huyến, đặc biệt ở mảng tranh sơn mài đã tạo nên những dấu ấn đáng kể về cách tạo hình và màu sắc, vượt qua giới hạn của sơn mài mỹ nghệ thông thường.

Triển lãm “Hội Họa Nguyễn Huyến” quy tụ các bức tranh chọn lọc trên mọi đề tài như là lời tri ân sâu sắc của Nhà Đấu giá Chọn đến một người họa sỹ tài năng, người đã dành cả đời mình tận tụy cống hiến cho mỹ thuật và phụng sự đất nước. Đây cũng là cơ hội để các nhà sưu tầm, các nhà đầu tư, và công chúng yêu nghệ thuật có một cái nhìn đầy đủ và toàn diện về cuộc đời nghệ thuật của một con người tài danh".

Hội họa Nguyễn Huyến mang tính chất hàn lâm châu Âu kết hợp với chất liệu Việt Nam truyền thống mang lại một trải nghiệm rất khác lạ đối với người xem. Trong các tác phẩm sơn mài của ông, sự kết hợp truyền thống và hiện đại được thể hiện rõ ở kĩ thuật và chủ đề sáng tác.

Kỹ thuật toát tranh điêu luyện: Đây là một kĩ thuật ít người làm được tốt như ông, thể hiện rõ nhất trong loạt tranh cá vàng. Tranh cá Nguyễn Huyến đưa người xem đến một thủy cung với những lớp nước bồng bềnh chân thực.

Kỹ thuật đắp nổi sơn sống: thực sự là một sự thể nghiệm đột phá so với sơn mài truyền thống.

Kỹ thuật pha màu: Màu cam mặt trời hay màu xanh lục bảo của ông rất hiếm xuất hiện trên tranh của các họa sỹ đương thời khác.

Để tạo ra màu xanh, ông sử dụng các đá màu lạnh trộn với sơn ta, màu sơn sẽ chuyển sang đen. Sau đó, ông mài trong nước (mài ướt) để các lớp ở dưới xuất hiện lên, tạo ra một màu xanh đẹp mắt.

Phương pháp này gọi là “pha màu theo phép trừ”. Phương pháp này cũng áp dụng cho việc tạo ra màu cam. Một lớp sơn đỏ cộng một lớp sơn vàng sau đó mài lớp màu vàng đi sẽ tạo ra một màu cam lạ mà “pha màu theo phép cộng” không thể tạo ra được.

Kỹ thuật tạo hình: Tranh Nguyễn Huyến sử dụng phương pháp mảng khối của mỹ thuật hiện thực châu Âu. Sơn mài là một chất liệu khó để vẽ hiện thực nhưng Nguyễn Huyến đã chuẩn bị kĩ về hình trước khi phá bỏ các ranh giới giữa các mảng khối, tức là các nét. Để làm được điều này, ông luôn có rất nhiều phác thảo, khảo họa trước khi làm nên một tác phẩm sơn mài.

Nhiều người cho rằng tranh Nguyễn Huyến là tranh mỹ nghệ vì ông vẽ nhiều những bức tranh tương tự nhau nhưng chính họa sỹ Nguyễn Huyến đã phải nói rằng: “Tôi không thể làm lại một bức tranh khác giống như cũ, vì một tác phẩm là cả một quá trình thể hiện, sửa làm lại với các lớp sơn khác nhau, với các cách mài khác nhau cho mỗi một bề mặt trên bức tranh!”

Nội dung sáng tác của Nguyễn Huyến bình dị chân thực. Bên cạnh những chủ đề quen thuộc của họa sỹ đương thời như tĩnh vật, phong cảnh, phụ nữ, Nguyễn Huyến – một người con của Hà Nội lại tìm đến những chủ đề giàu tính nhân văn như những người nông dân, những người dân chài, những người lao động phố thị, những người dân tộc miền núi…

Người phương Tây luôn cố gắng thay đổi thế giới bên ngoài, còn người phương Đông tập trung vào thay đổi thế giới bên trong. Điều này thể hiện trong rất nhiều lĩnh vực, trong đó có hội họa. Sơn dầu xuất phát từ châu Âu, tri phối thế giới nghệ thuật. Chất liệu sơn dầu giúp những bức tranh được hoàn thiện nhanh chóng đáp ứng nhu cầu diễn tả chân thực thế giới khách quan trước mắt người họa sỹ. Còn đối với sơn mài, quá trình hoàn thiện một bức tranh cần nhiều thời gian hơn thế, những cảm xúc nhất thời của người họa sỹ do đó bị trì hoãn, cảm xúc bị trì hoãn ấy không mất đi, nó chỉ chuyển sang một trạng thái khác khi người họa sỹ sống cùng những tưởng tượng của bản thân. Chắc chắn đây không chỉ là tài sản của Việt Nam mà còn là tinh hoa nhân loại về chất liệu.

Trải qua thời gian, có những bức hơn 50 năm, tranh phong cảnh Nguyễn Huyến có nét hoài cổ nhưng mà vẫn gần gũi đến lạ lùng, một sự gần gũi rung động con tim.

Cẩm Tú