Tag

Tục cúng gà trống ngậm hoa hồng ngày Tết

Văn hóa 27/01/2017 20:47
aa
TTTĐ- Dân tộc Việt Nam với hàng ngàn năm tồn tại và phát triển đã xây dựng cho mình một nền văn hóa riêng rất phong phú và đậm đà bản sắc. Vào dịp Tết đến Xuân về, những nét riêng biệt đặc sắc của phong tục lại càng được thể hiện rõ nét, chứa đựng những giá trị tinh thần, tư tưởng nhân văn cao quý mà cha ông đã gửi gắm, như tục cúng gà trống ngậm hoa trên mâm cỗ Tết.

Tục cúng gà trống ngậm hoa hồng ngày Tết

Tục cúng gà trống ngậm hoa hồng ngày Tết

Tục cúng gà trống ngậm hoa hồng ngày Tết.


Không chỉ trong dịp Tết mà hầu như tại các lễ cúng ở đình đền, miếu mạo cho đến giỗ chạp, lễ lạt tại các gia đình, họ tộc đều không thể thiếu lễ vật là gà trống luộc.

Ngoài lý do là lễ vật dễ kiếm, dễ chế biến, hình ảnh gà trống chứa đựng nhiều ý nghĩa tốt đẹp theo quan niệm của người xưa. Trong thập nhị can chi (12 con giáp) thì gà trống biểu tượng cho sự cương trực, mạnh mẽ; trong văn học gà trống được cho là loài có 5 đức lớn. Thời Nguyễn, Tả quân Lê Văn Duyệt từng nói với vua Gia Long về 5 cái đức của gà như sau: Một là, đầu có mào như đội mũ, thân có màu lông đẹp như quần áo, gọn gàng đó là Văn. Hai là, chân cứng, có cựa nhọn để làm vũ khí, ấy là Võ. Ba là, thấy đối thủ là xông vào, ấy là Dũng. Bốn là, tìm thấy thức ăn liền gọi đồng loại, đó là Nhân. Năm là, đúng giờ, đúng canh liền cất tiếng gáy, ấy là Tín.

Lê Văn Duyệt tâu với vua rằng, binh thư có câu: “Phàm người làm tướng phải có đủ những đức: Văn, Võ, Dũng, Nhân, Tín mới có thể làm ba quân mến phục. Có vậy mới là tướng tài để đánh thắng cường địch”. Loài gà có đủ 5 đức ấy, đức nào cũng đáng quý, trong đó gà lấy đức Tín làm đầu. Bất kể mùa đông hay mùa hạ, ngày nắng hay ngày mưa đều cất tiếng gáy đúng giờ, đúng canh để báo hiệu cho mọi người khắp trốn cùng quê thức dậy lo làm, lo ăn.

Dân gian thì đúc kết hình ảnh đẹp đẽ của gà trống qua câu ca sau: “Trên đầu đội sắc vua ban/ Dưới thời yếm thắm, dây vàng xum xuê/ Thần linh đã gọi thì về/ Ngồi trên mâm ngọc gươm kề sau lưng”.

Từ đặc điểm tự nhiên là tiếng gáy mà con gà trống được cho là có tác động vào thời gian của con người và được thi vị hóa; tiếng gáy báo sáng đánh thức mọi người thể hiện trí tuệ, niềm tin.

Chính bởi vậy, người ta chỉ dùng gà trống để cúng chứ không dùng gà mái hay gà trống thiến. Đặc biệt trong dịp Tết, nhất là trên mâm cúng Giao thừa và ngày mồng 1 Tết không thể thiếu gà trống luộc. Trong sách “Phương sóc chiêm tú” giải thích rằng, mỗi ngày trong tám ngày đầu năm mới thuộc về một con giống, gà thuộc ngày mồng 1 Tết nên cỗ cúng không thể thiếu gà.

Cúng gà trống nhất thiết phải có thêm bông hoa hồng đỏ gắn ở mỏ gà. Ngoài mục đích trang trí thì bông hoa hồng đỏ trên mỏ gà trống chính là biểu tượng của hình ảnh gà trống cất tiếng gáy gọi mặt trời của ngày đầu tiên báo hiệu năm mới đã đến.

Bên cạnh đó còn có cách giải thích về xuất xứ của tục cúng gà trống ngậm hoa hồng, đó là ngày xưa có một người vừa cắt tiết gà để cúng Giao thừa thì vợ chuyển dạ sinh con. Anh ta vội bỏ dở việc để lên lo chăm sóc cho vợ, sau đó mới xuống bếp làm tiếp nhưng không thấy gà đâu, tìm mãi mới thấy nó nằm chết trong bụi hoa hồng. Đang lo lắng thì mấy người hàng xóm an ủi rằng: “Đây có lẽ là điềm lành”. Người ấy bèn mang gà vào, khi luộc gà xong dâng lên bàn thờ, anh ta hái thêm một bông hoa hồng gắn vào mỏ gà, từ đó có tục cúng gà trống ngậm hoa hồng, biểu thị cho sự may mắn, đem lại vận đỏ trong năm mới.

TS sưu tầm

Tin liên quan

Đọc thêm

Biết ơn Bác hơn với "Hồ Chí Minh - Tiểu sử bằng hình" Văn học

Biết ơn Bác hơn với "Hồ Chí Minh - Tiểu sử bằng hình"

TTTĐ - Ấn bản “Hồ Chí Minh - Tiểu sử bằng hình” có gần 700 tranh, ảnh và bản đồ, lược đồ được minh họa phong phú; nội dung được tuyển chọn, biên tập nhằm tái hiện một cách sinh động cuộc đời và sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Bác Hồ khiến người xem xúc động và biết ơn vô bờ công ơn của Người.
"Hà Nội rạng rỡ" - "bữa tiệc" ánh sáng ngập tràn cảm xúc Nghệ thuật

"Hà Nội rạng rỡ" - "bữa tiệc" ánh sáng ngập tràn cảm xúc

TTTĐ - Tối 29/8, hồ Hoàn Kiếm - trái tim của Thủ đô - bừng sáng trong chương trình nghệ thuật trình diễn ánh sáng 3D Mapping với chủ đề “Hà Nội rạng rỡ”. Trong không khí sôi động kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, hàng ngàn khán giả đã được đắm mình trong một bữa tiệc ánh sáng mãn nhãn, chan chứa niềm tự hào và xúc động.
Tái hiện dòng chảy cách mạng tại “80 năm rạng rỡ non sông" Nghệ thuật

Tái hiện dòng chảy cách mạng tại “80 năm rạng rỡ non sông"

TTTĐ - Hướng tới kỷ niệm trọng đại 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (1945 - 2025), chiều 29/8, Báo Nhân Dân tổ chức Lễ giới thiệu các ấn phẩm đặc biệt và Triển lãm tương tác “80 năm rạng rỡ non sông - Con đường Độc lập”.
Lan tỏa giá trị bài hát "Như có Bác trong ngày đại thắng" Nghệ thuật

Lan tỏa giá trị bài hát "Như có Bác trong ngày đại thắng"

TTTĐ - Để đáp ứng nhu cầu sử dụng bài hát trong các hoạt động phi lợi nhuận và lan tỏa giá trị văn hóa, tinh thần của ca khúc, nhạc sĩ Phạm Tuyên và gia đình quyết định trao tặng Báo Nhân Dân quyền quản lý bản thảo và bản quyền bài hát "Như có Bác trong ngày đại thắng".
Đồng Nai: Khai mạc triển lãm về mốc son lịch sử của dân tộc Văn hóa

Đồng Nai: Khai mạc triển lãm về mốc son lịch sử của dân tộc

TTTĐ - Sáng 29/8, tại Bảo tàng Đồng Nai (phường Tân Triều), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Nai đã khai mạc triển lãm chuyên đề “Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, mốc son lịch sử của dân tộc Việt Nam”.
Chuyển hóa chính mình với "Bên con, cha mẹ luôn ở đó" Văn học

Chuyển hóa chính mình với "Bên con, cha mẹ luôn ở đó"

TTTĐ - Cuốn sách "Bên con, cha mẹ luôn ở đó" của tác giả Thích Khải Thành mang đến một góc nhìn sâu sắc, chánh niệm và đầy tính thiền quán về vai trò làm cha mẹ trong đời sống hiện đại. Không chỉ viết về tình cảm gia đình, sách còn gợi mở một hành trình nơi việc nuôi dạy con cái trở thành cơ hội để người lớn chuyển hóa chính mình bằng tình thương có trí tuệ.
Tìm hiểu văn hóa truyền thống qua bộ sách “Yêu quá Việt Nam” Văn học

Tìm hiểu văn hóa truyền thống qua bộ sách “Yêu quá Việt Nam”

TTTĐ - Nhân dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2025), Đinh Tị Books chính thức phát hành bộ sách tô màu mang tên “Yêu quá Việt Nam”. Đây là món quà ý nghĩa dành cho thiếu nhi, giúp các em vừa rèn luyện khả năng sáng tạo vừa tìm hiểu về những nét đẹp văn hóa truyền thống của Việt Nam.
Để Hà Nội trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của khu vực và thế giới... Văn hóa

Để Hà Nội trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của khu vực và thế giới...

TTTĐ - Chiều 28/8, Báo Hànộimới tổ chức tọa đàm với chủ đề “Để Hà Nội trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của khu vực và thế giới”.
Tôn vinh giá trị truyền thống, khơi dậy khát vọng đổi mới Văn hóa

Tôn vinh giá trị truyền thống, khơi dậy khát vọng đổi mới

TTTĐ - Trong khuôn khổ Triển lãm thành tựu đất nước “80 năm hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (Đông Anh, Hà Nội), Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh cùng lãnh đạo các sở, ngành đã tới tham quan “Không gian Truyền thống và Sáng tạo Hà Nội 2025”.
Ấn tượng gian trưng bày tinh hoa làng nghề Hà Nội Văn hóa

Ấn tượng gian trưng bày tinh hoa làng nghề Hà Nội

TTTĐ - Trong Không gian truyền thống và sáng tạo Hà Nội, du khách ấn tượng khi được chiêm ngưỡng những sản phẩm làng nghề đặc sắc, thể hiện sức sáng tạo của người Hà Nội.
Xem thêm