Văn hóa, y tế, giáo dục là những trụ cột quan trọng

Sáng 25/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về Chương trình Mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035; Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035. Tổng Bí thư Tô Lâm tham dự phiên thảo luận tại Tổ 1.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại phiên thảo luận Tổ 1

Toàn xã hội phải “vào cuộc”

Thảo luận tại Tổ 1- Đoàn ĐBQH TP Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Văn hóa, y tế, giáo dục là những trụ cột quan trọng. Đây không chỉ là mục tiêu mà còn động lực để phát triển. Nguồn nhân lực là một trong 3 trọng tâm đột phá. Chúng ta phải có nguồn nhân lực tốt, không chỉ có sức khỏe mà có bản lĩnh, tư duy, kiến thức, tri thức, có giác ngộ.

Theo Tổng Bí thư, tăng trưởng thế nào đi chăng nữa thì người dân cũng phải được thụ hưởng.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư nhấn mạnh, Chương trình mục tiêu quốc gia không phải chỉ riêng của ngành Y tế hay Giáo dục. Vì thế, phải làm thế nào thoát ra được khuôn khổ của các lĩnh vực, các ngành. Điều này đòi hỏi toàn xã hội chúng ta phải khởi động, phải vào cuộc. Đây là những nội dung này cần được thảo luận và xem xét.

Tổng Bí thư dẫn ví dụ thời gian chúng ta thành lập nhiều Ban quản lý, đề án, chương trình mất nhiều thời gian, nhiều cuộc họp nhưng kết quả cuối cùng lại không được như mong muốn. Tổng Bí thư Tô Lâm góp ý, chương trình mục tiêu quốc ra cần rõ cơ quan chủ trì, mục tiêu đến đâu, không được trùng lặp với các chương trình trước đây và mục tiêu cuối cùng là người dân phải được thụ hưởng.

Tổng Bí thư Tô Lâm tham dự phiên thảo luận tại Tổ 1 và phát biểu chỉ đạo

Mục tiêu phải cụ thể, rõ ràng

Đối với đến Chương trình mục tiêu quốc gia về y tế, Tổng Bí thư nhấn mạnh, chúng ta phải đạt được điều gì khi xây dựng. Đến năm 2030, việc khám sức khỏe cho Nhân dân phải đạt được mục tiêu cụ thể.

Tổng Bí thư cũng nhấn mạnh, trong lĩnh vực y tế thì chăm sóc sức khỏe ban đầu và dự phòng cho người dân rất quan trọng, đồng thời lưu ý những gì còn tồn tại của ngành y tế hiện nay thì trong 5 năm tới chúng ta phải giải quyết dứt điểm.

Ví dụ nhiều bệnh truyền nhiễm trên thế giới đã bị loại trừ nhưng chúng ta vẫn đang phải đối mặt. Vậy trong 5 tới, chúng ta phải xóa được các bệnh truyền nhiễm, gây tốn kém cho cả xã hội. Chương trình quốc gia là phải đi vào những việc cụ thể, những mục tiêu ấy để đạt được những việc như vậy.

Tổng Bí thư đặt vấn đề, nếu bây giờ chúng ta cứ tập trung vào chữa bệnh, nhưng lại để môi trường ô nhiễm, nguồn nước, ăn uống mất vệ sinh... Căn cơ của bệnh tật như vậy không được chăm lo. Do vậy, Tổng Bí thư yêu cầu phải giải quyết tận gốc, nguyên nhân gây ra bệnh chứ không phải chỉ tập trung vào công tác điều trị, chăm sóc của ngành Y tế.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận

“Nếu không có vệ sinh an toàn thực phẩm thì có xây bao nhiêu bệnh viện cũng không đủ được, đào tạo bao nhiêu bác sĩ cũng không giải quyết được” - Tổng Bí thư nói.

Từ thực tế trên, Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng, việc đầu tư cho Chương trình mục tiêu quốc gia như thế nào, phạm vi như thế nào cần được quan tâm thỏa đáng để tránh gây lãng phí và không giải quyết được căn cơ vấn đề.

Bảo đảm sự bình đẳng cho các học sinh

Theo Tổng Bí thư, cả 2 chương trình mục tiêu quốc gia về y tế và giáo dục đều tập trung vào các vấn đề là: Cơ sở hạ tầng, bệnh viện, trang thiết bị; thầy giáo, thầy thuốc. Theo Tổng Bí thư Tô Lâm, đại đa số các thầy thuốc, thầy giáo rất chuẩn và nhưng chúng ta phải đào tạo như thế nào để đáp ứng được yêu cầu thực tế.

Liên quan đến lĩnh vực giáo dục, Tổng Bí thư cho rằng, mục tiêu chúng ta đặt ra rất nhiều. Trong đó, các đại biểu góp ý nhiều liên quan đến biên chế của giáo viên và tình trạng nhiều nơi thiếu - thừa giáo viên, những khó khăn ở các trường miền núi, vùng sâu vùng xa…

Tổng Bí thư nhấn mạnh yêu cầu các địa phương phải chủ động trong việc quản lý biên chế cũng như bảo đảm đủ trường, lớp để các cháu được đến trường.

Toàn cảnh phiên họp

“Ai là người quản lý biên chế này? Có học sinh là phải có trường. Các cháu được bình đẳng như nhau. Không chỉ đến trường, các cháu phải học chương trình như nhau” - Tổng Bí thư nói.

Nhắc lại chương trình kiên cố học đường vừa qua đạt 80-90% nhưng Tổng Bí thư nói khảo sát ở các xã biên giới vẫn thấy rất khó khăn.

Tổng Bí thư nhắc lại chủ trương xây dựng hàng loạt trường học biên giới và chỉ đạo Bộ GD-ĐT trong năm học 2026 - 2027 các cháu phải được vào trường học; đồng thời, tiếp tục xây dựng 148 trường học ở các xã biên giới trước năm 2030. Tổng Bí thư cũng lưu ý: “Trường học phải chuẩn”.

“Có những xã khi khảo sát có 8.000 - 9.000 học sinh nhưng trường thì chỉ đáp ứng được một ngàn học sinh. Rất nhiều bất cập cần tháo gỡ” - Tổng Bí thư nói.

Về chất lượng giáo viên, Tổng Bí thư đặt câu hỏi: Tiếng Anh là ngôn ngữ thứ 2 nhưng bao nhiêu giáo viên có tiếng Anh. Bây giờ chúng ta còn đào tạo giáo viên để dạy các môn khác bằng tiếng Anh.

Thậm chí học Toán, học Văn, học Sử bằng Tiếng Anh. Nếu thầy không có tiếng Anh thì các cháu học thế nào được, học với ai? Vấn đề tiếp theo chính là tri thức, chương trình, giảng dạy. Học gì, dạy gì - điều này rất quan trọng.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn phát biểu tại buổi thảo luận

Tổng Bí thư cho rằng, trong Chương trình mục tiêu quốc gia chúng ta mới chỉ quan tâm đến cơ sở vật chất (xây trường, xây lớp…) mà chưa chú trọng đến công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực của cả y tế và giáo dục. Vì thế, việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phải được thực hiện đồng bộ, trong đó phải tính như thế nào để được một mục tiêu rất lớn.

Tổng Bí thư cũng đề cập đến việc chăm sóc trẻ bị bỏ rơi. Hiện có 800.000 cháu, nhưng cơ sở nuôi dưỡng công lập chỉ đáp ứng nuôi dưỡng 3%, còn lại rất khó khăn, trong số này, chủ yếu các cháu bị bệnh.

Trong khi chính sách hiện hành bất cập: Trẻ vào cơ sở công lập được trợ cấp nhưng khi khuyến khích người thân nhận nuôi thì lại không được hỗ trợ. Điều này khiến nhiều gia đình ngần ngại, trong khi xã hội cần chung tay để không trẻ nào bị bỏ lại phía sau…

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng chúng ta phải bàn kỹ từng phần việc cụ thể để thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục, y tế.

Với chương trình mục tiêu quốc gia, Tổng Bí thư cho rằng, địa phương nào cũng phải đóng góp, xã nào cũng phải đóng góp chứ không phải chỉ có của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế. Cùng với đó là sự phối hợp giữa hai Bộ để giải quyết những việc chung, ví dụ như dinh dưỡng học đường; phát triển ngành suất ăn cho các bệnh viện, trường học…