“Cú hích” chiến lược cho văn hóa và du lịch Thủ đô

Thiết chế mới cho một giai đoạn phát triển mới

Hai ngày sau lễ công bố, dư âm của sự kiện vẫn được giới chuyên gia và cộng đồng sáng tạo nhắc đến như một dấu mốc quan trọng. Lần đầu tiên, Hà Nội lựa chọn mô hình công ty cổ phần với sự tham gia của Nhà nước, đại học và doanh nghiệp công nghệ lớn để vận hành một trung tâm đổi mới sáng tạo cấp thành phố. Cách làm này cho thấy quyết tâm chuyển từ tư duy “quản lý hành chính” sang “điều phối hệ sinh thái”.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Phạm Linh

Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng nhấn mạnh tại lễ ra mắt rằng Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội là bước chuyển “từ cấp phát sang đồng đầu tư và chia sẻ rủi ro; từ hỗ trợ rời rạc sang điều phối hệ sinh thái đổi mới”. Theo các chuyên gia kinh tế đô thị, thông điệp này cho thấy Hà Nội đang thử nghiệm một mô hình linh hoạt hơn, nơi Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, còn doanh nghiệp và viện trường là lực lượng vận hành sáng tạo.

Ở góc độ học thuật, đại diện giới nghiên cứu cho rằng, một đô thị muốn bứt phá trong kỷ nguyên số cần có “đầu mối điều phối sáng tạo” – nơi hội tụ dữ liệu, chính sách và thị trường. Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội nếu vận hành đúng kỳ vọng, có thể đảm nhận vai trò đó, thay vì để các sáng kiến đổi mới tồn tại phân tán.

Văn hóa - du lịch cần một “bộ não sáng tạo”

Hà Nội vốn có lợi thế đặc biệt về di sản và chiều sâu văn hiến. Nhưng trong bối cảnh cạnh tranh du lịch khu vực ngày càng gay gắt, chỉ dựa vào tài nguyên sẵn có là chưa đủ. Theo các chuyên gia công nghiệp văn hóa, thách thức lớn nhất của Thủ đô hiện nay là chuyển hóa di sản thành sản phẩm sáng tạo có giá trị gia tăng cao.

Ông Trần Quang Hưng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Trung tâm đổi mới sáng tạo Hà Nội trình bày mô hình hoạt động Công ty. Ảnh: Lê Hải

Ônh Trần Quang Hưng tại sự kiện ra mắt đã nhấn mạnh tầm nhìn đưa Hà Nội trở thành nơi thử nghiệm các công nghệ và mô hình kinh doanh mới. Điều đó mở ra khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, thực tế ảo, dữ liệu lớn vào kể chuyện di sản, thiết kế trải nghiệm bảo tàng số, tour tham quan thông minh hay nền tảng nội dung số quảng bá nghệ thuật truyền thống.

Một chuyên gia du lịch nhận định: Nếu Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội kết nối được cộng đồng startup công nghệ với các nhà làm văn hóa, Hà Nội có thể hình thành những sản phẩm du lịch thế hệ mới - nơi du khách không chỉ “tham quan”, mà được tương tác, trải nghiệm và cá nhân hóa hành trình của mình. Khi ấy, giá trị chi tiêu trên mỗi du khách sẽ tăng lên, thời gian lưu trú được kéo dài, và hình ảnh Thủ đô trở nên hấp dẫn hơn trong mắt khách quốc tế.

Hành trình giải bài toán dài hạn

Giới chuyên gia cũng cho rằng điều quan trọng không nằm ở lễ công bố, mà ở khả năng duy trì nhịp phát triển sau đó. Một trung tâm đổi mới sáng tạo chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra được các dự án cụ thể, các doanh nghiệp tăng trưởng và các sản phẩm có sức cạnh tranh.

Du khách trải nghiệm công nghệ thực tế ảo khi tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Ảnh: Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Với lợi thế là Thành phố Sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực thiết kế, Hà Nội có nền tảng để xây dựng thương hiệu đô thị sáng tạo của khu vực. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tham vọng đó, Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội cần gắn kết chặt chẽ với chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của thành phố, đồng thời có cơ chế sandbox linh hoạt cho thử nghiệm mô hình mới.

Các chuyên gia phát triển đô thị thông minh nhấn mạnh: Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội làm tốt vai trò cầu nối giữa chính quyền, doanh nghiệp công nghệ, nghệ sĩ và nhà đầu tư, Thủ đô sẽ có một “bệ phóng” bền vững cho kinh tế sáng tạo. Ngược lại, nếu thiếu cơ chế mở và nguồn lực dài hạn, trung tâm khó tránh khỏi nguy cơ hoạt động hình thức.

Hai ngày sau lễ ra mắt, có thể nói Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội không còn là câu chuyện thời sự thuần túy, mà đã trở thành một bài toán phát triển dài hạn.

Sự kiện ấy đặt ra kỳ vọng mới: Hà Nội không chỉ là thành phố của di sản, mà là đô thị biết làm mới di sản bằng công nghệ và sáng tạo. Và nếu kỳ vọng đó được hiện thực hóa, Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội sẽ không chỉ là một cái tên, mà là thiết chế góp phần định hình diện mạo văn hóa - du lịch Thủ đô trong thập kỷ tới.

Vũ Cường