Vi rút hợp bào hô hấp RSV nguy hiểm cho trẻ em và người già

Vi rút RSV gây nhiễm trùng đường hô hấp trên và dưới như viêm tiểu phế quản, viêm phổi

Hội nghị thảo luận về gánh nặng bệnh do vi rút hợp bào hô hấp (RSV), những thách thức trong phòng ngừa và giải pháp bảo vệ nhóm dân số dễ tổn thương như trẻ sơ sinh và người cao tuổi, người mắc bệnh lý nền mạn tính.

RSV là vi rút hợp bào hô hấp với hai phân nhóm RSV-A và RSV-B, gây nhiễm trùng đường hô hấp trên và dưới như viêm tiểu phế quản, viêm phổi, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ sơ sinh và người cao tuổi.

Toàn cảnh hội nghị khoa học “Vai trò của vắc xin RSV trong việc bảo vệ trẻ sơ sinh và người cao tuổi”

Theo Tổ chức tế Thế giới (WHO), mỗi năm RSV gây hơn 3,6 triệu ca nhập viện và 100.000 ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi, trong đó gần 50% số ca tử vong nằm ở trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi.

Tại Việt Nam, RSV được ghi nhận là nguyên nhân hàng đầu gây viêm đường hô hấp cấp tính ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi. Ở người hơn 60 tuổi, dữ liệu dịch tễ Việt Nam ghi nhận trong vòng 5 năm, RSV gây khoảng 4,6 triệu ca viêm đường hô hấp cấp tính, trong đó hơn 178.576 ca là viêm phổi.

TS.BS Bulent Nuri Taysi, Giám đốc cấp cao phụ trách Vắc xin và thuốc kháng vi rút cho thị trường mới nổi Châu Á, Pfizer phát biểu tại Hội nghị

Đại diện Pfizer Việt Nam, ông Darrell Oh - Tổng Giám đốc, chia sẻ: "Trước gánh nặng của RSV, hội nghị này là cơ hội quý báu để các chuyên gia trao đổi về những tiến bộ khoa học và các giải pháp bảo vệ người dân, đặc biệt là những đối tượng có nguy cơ cao.

Tại Pfizer, chúng tôi cam kết đồng hành cùng ngành y tế Việt Nam trong nỗ lực giải quyết những thách thức do các bệnh lý truyền nhiễm hô hấp gây ra cho cộng đồng. Chúng tôi sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ để mang đến những đột phá khoa học, góp phần nâng cao sức khỏe và chất lượng sống cho người dân Việt Nam".

Theo WHO, hầu hết trẻ đều nhiễm RSV ít nhất một lần trước 2 tuổi. Thông tin này được các chuyên gia tại hội thảo lưu ý thêm rằng trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi đặc biệt nhạy cảm với RSV bởi hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Trung bình cứ 100 trẻ dưới 6 tháng thì có 2-3 trẻ phải nhập viện vì RSV.

Trẻ sinh non hoặc nhẹ cân càng có nguy cơ mắc cao hơn. Ngoài ra, RSV còn để lại hệ lụy lâu dài cho sức khỏe hô hấp của trẻ như khò khè tái phát, hen suyễn và suy giảm chức năng phổi trong 10 năm đầu đời.

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Diệu Thúy, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Diệu Thúy, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội chia sẻ: “RSV là nỗi lo thường trực của các bậc cha mẹ có con nhỏ, đồng thời cũng là thách thức lớn cho các bác sĩ bởi diễn tiến bệnh thay đổi nhanh. Có trẻ hôm nay chỉ sốt nhẹ nhưng hôm sau đã khó thở, thậm chí phải thở máy. Những dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý là sốt cao dai dẳng, thở nhanh, khò khè, rút lõm ngực và ho nặng.

Ngược lại, ở người cao tuổi, RSV được ví như “tác nhân bị lãng quên” so với cúm, dù gánh nặng bệnh tật không hề nhỏ. Nhiễm RSV có tỷ lệ tử vong tương đương cúm, trong khi tỷ lệ gây viêm phổi nặng, nhập viện, nhập ICU và kéo dài thời gian nằm viện hơn cúm.

Tuổi tác cùng các bệnh lý nền như bệnh tim mạch mạn tính, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường làm gia tăng nguy cơ biến chứng khi nhiễm RSV. Cụ thể, bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) từ 65 tuổi trở lên có khả năng nhập viện vì RSV cao gấp 4,2 lần so với người khỏe mạnh cùng độ tuổi.

Vai trò của dự phòng chủ động

RSV có thể tái nhiễm nhiều lần do miễn dịch tự nhiên suy giảm, trong khi chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, người bệnh chủ yếu được chăm sóc hỗ trợ, nâng cao thể trạng.

Ngay cả sau hồi phục, người bệnh RSV vẫn có nguy cơ đối diện với các di chứng lâu dài. Vì vậy, các chuyên gia thống nhất rằng các biện pháp phòng ngừa là vô cùng quan trọng, bao gồm rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho/hắt hơi, vệ sinh bề mặt các vật dụng và triển khai giải pháp dự phòng chủ động cho nhóm nguy cơ.

PGS.TS.BS Đỗ Văn Dũng, Nguyên Trưởng khoa Y tế công cộng, Đại học Y Dược TP HCM phát biểu tại Hội nghị

Theo PGS.TS.BS Đỗ Văn Dũng, Nguyên Trưởng khoa Y tế công cộng, Đại học Y Dược TP HCM, các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp dưới do RSV thường khó phân biệt về triệu chứng và hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu. Do đó, việc nâng cao nhận thức cho bệnh nhân, người chăm sóc và nhân viên y tế là rất quan trọng, không chỉ hỗ trợ phát hiện sớm và ứng phó kịp thời mà còn tạo điều kiện chủ động phòng ngừa RSV.

BS Dũng cũng nhấn mạnh rằng, việc cải thiện khả năng tiếp cận giải pháp phòng ngừa RSV cùng sự hợp tác đa chuyên ngành là yếu tố thiết yếu để cải thiện hiệu quả bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Phát biểu tại hội thảo, TS.BS Bulent Nuri Taysi, Giám đốc cấp cao phụ trách Vắc xin và thuốc kháng vi rút cho thị trường mới nổi Châu Á, Pfizer nhấn mạnh: “Ngay sau khi chào đời, khi hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu, được xem là giai đoạn nền tảng để bảo vệ sức khỏe trẻ. Phần lớn sự bảo vệ của trẻ khỏi các bệnh truyền nhiễm ở giai đoạn này đến từ kháng thể thụ động mà trẻ nhận từ mẹ trong thai kỳ.

Việc chuẩn bị và bảo vệ sớm, từ thai kỳ đến sau sinh, thông qua theo dõi sức khỏe, chăm sóc hô hấp, vệ sinh và tuân thủ hướng dẫn y tế, có ý nghĩa quan trọng: Vừa giảm nguy cơ biến chứng nặng, tử vong, vừa củng cố sức khỏe hô hấp lâu dài cho trẻ. Ở người cao tuổi, các biện pháp dự phòng phù hợp cũng góp phần giảm nguy cơ nhập viện và nhu cầu chăm sóc dài hạn.”

Trước gánh nặng toàn cầu, WHO khuyến nghị các quốc gia sớm triển khai biện pháp dự phòng RSV cho trẻ sơ sinh.

Tháng 9/2024, Nhóm Chuyên gia Tư vấn Chiến lược về Tiêm chủng (SAGE) đã đưa ra khuyến nghị toàn cầu về việc sử dụng miễn dịch thụ động để ngừa RSV, trong đó có phòng ngừa chủ động cho phụ nữ mang thai nhằm bảo vệ trẻ ngay từ trong bụng mẹ.

Song song đó, CDC Hoa Kỳ cũng khuyến cáo dự phòng chủ động RSV cho người từ 75 tuổi trở lên, đồng thời cân nhắc cho nhóm 60 - 74 tuổi có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch, nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm trùng nặng và nhập viện.

Phương Thu