Bảo đảm an sinh xã hội, tạo nền tảng phát triển bền vững

“Không để ai bị bỏ lại phía sau”

Trong suốt nhiệm kỳ Đại hội XIII, Đảng và Nhà nước chú trọng bảo đảm những nhu cầu cơ bản, thiết yếu của Nhân dân; cải thiện điều kiện nhà ở cho người nghèo, người có thu nhập thấp ở đô thị, từng bước giải quyết nhu cầu về nhà ở cho người lao động tại các khu công nghiệp; khắc phục những khó khăn về đất đai, quy hoạch, vốn, thủ tục, tạo điều kiện cho các tổ chức kinh doanh tham gia các dự án phát triển nhà ở xã hội.

Với sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị, các chính sách an sinh xã hội ngày càng được hoàn thiện và đi vào chiều sâu, trở thành một điểm sáng nổi bật trong bức tranh phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Ngay cả trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động phức tạp, thiên tai, dịch bệnh diễn biến khó lường và những hệ lụy kéo dài của đại dịch COVID-19, an sinh xã hội vẫn phát huy vai trò “trụ đỡ” vững chắc, giúp người dân ổn định đời sống, khôi phục sản xuất, từng bước vượt qua khó khăn để vươn lên.

Thủ tướng Phạm Minh Chính tham gia khởi công xây nhà mới cho một số hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn xã Đà Bắc, Phú Thọ

Nhà nước không chỉ tập trung hỗ trợ trước mắt mà đặc biệt coi trọng các giải pháp mang tính dài hạn, hướng tới phòng ngừa tái nghèo và hạn chế phát sinh nghèo mới. Nhờ cách tiếp cận toàn diện đó, công tác giảm nghèo đã ghi dấu ấn rõ nét trên phạm vi cả nước. Nếu năm 2021, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều còn ở mức 4,4%, thì đến năm 2025 đã giảm xuống khoảng 1,3%, bình quân mỗi năm giảm khoảng 0,6%, một kết quả thể hiện nỗ lực bền bỉ và quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị.

Hàng triệu hộ nghèo, cận nghèo được tạo điều kiện tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi, đào tạo nghề, hỗ trợ việc làm, qua đó từng bước nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống. Nhiều địa phương không chỉ giảm nhanh số hộ nghèo mà còn tạo được chuyển biến bền vững, hạn chế rõ rệt tình trạng tái nghèo, cho thấy hiệu quả thực chất của các chính sách đã và đang triển khai.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết thúc năm 2025, cả nước đã đạt và vượt nhiều chỉ tiêu giảm nghèo quan trọng do Quốc hội và Chính phủ giao. Trong đó, vượt 2/5 mục tiêu về tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều và tỷ lệ hộ nghèo tại các huyện (cũ) nghèo; đạt 2/5 mục tiêu về tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số và số xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển, hải đảo thoát nghèo; một mục tiêu chưa đủ cơ sở đánh giá do chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Người dân xã Minh Châu, thành phố Hà Nội được thăm khám, cấp phát thuốc miễn phí

Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững đã để lại dấu ấn rõ nét thông qua việc đầu tư xây dựng mới 2.616 công trình hạ tầng, đồng thời duy tu, bảo dưỡng 2.340 công trình tại các huyện nghèo và xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển, hải đảo. Hàng nghìn công trình giao thông, thủy lợi, giáo dục, y tế, nước sạch được hoàn thành không chỉ cải thiện điều kiện sống mà còn mở ra cơ hội phát triển sản xuất, thương mại, lưu thông hàng hóa và tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản cho người dân. Nhờ đó, 19 trong số 54 xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển, hải đảo đã đạt chuẩn nông thôn mới, vượt 30% chỉ tiêu được giao.

Song song với đầu tư hạ tầng, đã triển khai 10.587 mô hình, dự án giảm nghèo (9.816 mô hình nông nghiệp, 771 mô hình phi nông nghiệp), thu hút 205.585 hộ dân tham gia (trong đó có 110.098 hộ nghèo, 63.659 hộ cận nghèo, 31.828 hộ mới thoát nghèo). Các mô hình này không chỉ tạo sinh kế bền vững, tăng thu nhập mà còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động tại các địa phương nghèo, từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất tập trung gắn với chuỗi giá trị. Trong đó, 6.174 dự án hỗ trợ sản xuất nông nghiệp giúp 99.594 hộ cải thiện phương thức canh tác, áp dụng công nghệ cao, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm…

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lâm Đồng đã hỗ trợ 6 gia đình trên địa bàn tỉnh xây dựng nhà mới trong "Chiến dịch Quang Trung"

Đặc biệt, chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát được triển khai trên phạm vi cả nước đã trở thành một điểm nhấn giàu ý nghĩa nhân văn. Việc hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát không chỉ giúp hàng trăm nghìn hộ gia đình khó khăn có chỗ ở an toàn, ổn định mà còn khẳng định một cách làm mang tính hệ thống: Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, huy động hiệu quả sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể, cộng đồng doanh nghiệp và chính người dân. Từ nền hỗ trợ ban đầu, nhiều gia đình đã chủ động huy động thêm nguồn lực xã hội để xây dựng những ngôi nhà kiên cố, bền vững hơn.

Với tinh thần đó, chương trình đã hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát sớm hơn kế hoạch tới 5 năm 4 tháng, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ phát triển nhà ở xã hội, mở rộng trợ giúp thường xuyên cho hơn 3,5 triệu người có công và các nhóm yếu thế. Tỷ lệ nghèo đa chiều giảm nhanh, chỉ còn 1,3%, tiếp tục khẳng định ưu tiên xuyên suốt của Nhà nước đối với con người và công bằng xã hội.

Phát biểu tại lễ tổng kết Phong trào thi đua “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát”, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh: Đây là những “công trình quốc gia đặc biệt”, thể hiện ý Đảng, lòng dân, tình dân tộc - nghĩa đồng bào, mang ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc. Đây là một kỳ tích trong công cuộc giảm nghèo bền vững, góp phần củng cố nền tảng phát triển công bằng, tiến bộ và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Bền bỉ góp phần đảm bảo an sinh xã hội

Trong kết quả chung của cả nước có phần đóng góp quan trọng của Thủ đô Hà Nội. Mặc dù so với nhiều địa phương khác, Hà Nội có điều kiện kinh tế - xã hội phát triển hơn, tuy nhiên vẫn còn những khu vực khó khăn. Việc triển khai hiệu quả các chính sách giảm nghèo bền vững đã tạo chuyển biến rõ rệt, thực chất.

Theo số liệu thống kê, cuối năm 2021, Hà Nội còn 3.612 hộ nghèo, chiếm 0,16% tổng số hộ dân. Đến cuối năm 2022, con số này giảm còn 2.134 hộ (0,095%); cuối năm 2023 tiếp tục giảm còn 690 hộ (0,03%). Đến hết năm 2024, Hà Nội chính thức không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo của thành phố.

Xã Suối Hai, thành phố phát triển sản phẩm chè sạch Ba Trại, giúp nông dân vượt khó, làm giàu

Bước sang giai đoạn vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1/7/2025, kết quả này tiếp tục được củng cố và mở rộng. Trong tổng số 126 xã, phường của thành phố, 100% đơn vị không còn hộ nghèo; trong đó có 43 xã, phường không còn cả hộ nghèo và hộ cận nghèo. Đến tháng 9/2025, các địa phương tiếp tục hỗ trợ giảm thêm 103 hộ cận nghèo, góp phần nâng cao chất lượng sống, nhất là ở khu vực nông thôn và vùng còn nhiều khó khăn.

Kết quả đó trước hết bắt nguồn từ cách làm chủ động, bài bản của Hà Nội khi xây dựng chuẩn nghèo riêng, cao hơn khoảng 30% so với chuẩn quốc gia. Đây không chỉ là sự điều chỉnh về mặt số liệu mà còn thể hiện quan điểm nhất quán của thành phố: giảm nghèo không dừng ở việc “xóa tên” hộ nghèo trên thống kê, mà hướng tới nâng cao thực chất mức sống và khả năng tự vươn lên của người dân.

Phát biểu tại Chương trình “Chung tay vì người nghèo và an sinh xã hội” của thành phố Hà Nội năm 2025, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai cho biết trong giai đoạn 2022 - 2025, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chương trình số 08-CTr/TU về “Phát triển hệ thống an sinh xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội và chất lượng cuộc sống của Nhân dân Thủ đô giai đoạn 2021 - 2025”; HĐND thành phố đã ban hành các Nghị quyết quy định một số chính sách đặc thù thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững của TP Hà Nội, quy định mức chuẩn trợ giúp xã hội và đối tượng bảo trợ xã hội của thành phố.

Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Tùng Thiện cùng Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hà Tây I bàn giao nhà Đại đoàn kết cho gia đình ông Chu Văn Lanh

Từ nền tảng đó, Hà Nội không còn hộ nghèo theo chuẩn đa chiều, hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát, mở rộng bao phủ bảo hiểm y tế, nâng cao chỉ số phát triển con người (HDI) lên mức cao nhất cả nước. Hà Nội cũng là địa phương đầu tiên trong cả nước hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh tiểu học từ năm học 2025 - 2026, với tổng kinh phí hơn 3.000 tỷ đồng/năm, thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến thế hệ tương lai.

Đặc biệt, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội đã phát huy tốt vai trò kết nối các mạch nguồn đoàn kết, kêu gọi và phân bổ hiệu quả nguồn lực xã hội hóa, hỗ trợ xây sửa nhà ở và phương tiện sinh kế thiết thực cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn vươn lên lao động sản xuất, thoát nghèo.

Nêu cao tinh thần Hà Nội vì cả nước, cùng cả nước và hưởng ứng phong trào thi đua cả nước chung tay “xóa nhà tạm, nhà dột nát” trong năm 2025 do Thủ tướng Chính phủ phát động, trong 2 năm 2024 - 2025, Hà Nội đã tích cực đóng góp nguồn lực, chung sức cùng các địa phương về đích sớm hơn kế hoạch, hoàn thành xóa hơn 334 nghìn căn nhà tạm, dột nát trên cả nước.

Những điểm sáng của Thủ đô Hà Nội không chỉ ghi dấu ấn riêng, mà còn góp phần khắc họa sinh động bức tranh an sinh xã hội bền vững của cả nước.

Phường Hà Đông, thành phố Hà Nội đã triển khai đồng loạt chi trả tiền quà tặng người dân nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 tại các tổ dân phố

Thực tiễn triển khai Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng cho thấy, an sinh xã hội không chỉ là “lưới an toàn” mà còn là động lực thúc đẩy phát triển bền vững. Giảm nghèo gắn với nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, nhà ở, việc làm... giúp người dân có cơ hội vươn lên bằng nội lực của mình.

Dự thảo văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định nhất quán quan điểm phát triển lấy con người làm trung tâm, trong đó an sinh xã hội không chỉ là chính sách hỗ trợ khi rủi ro xảy ra, mà là nền tảng bảo đảm ổn định xã hội và phát triển bền vững.

An sinh xã hội được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước giai đoạn mới. Không còn được nhìn nhận như một lĩnh vực “hậu cần” cho tăng trưởng, an sinh được xác định là một trong những điều kiện nền tảng để bảo đảm ổn định chính trị- xã hội, nuôi dưỡng niềm tin và khơi dậy nguồn lực con người.

Chính vì vậy, Dự thảo văn kiện Đại hội XIV cũng đặt ra yêu cầu cao hơn: an sinh xã hội không chỉ dựa vào các chiến dịch hay chương trình đơn lẻ, mà phải được tổ chức như một hệ thống bền vững, vận hành hiệu quả trong cả điều kiện bình thường lẫn tình huống khẩn cấp. Điều đó đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện chính sách trợ giúp xã hội, nâng chuẩn hỗ trợ theo hướng bảo đảm mức sống tối thiểu; mở rộng bao phủ bảo hiểm; gắn an sinh với tạo sinh kế, đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực... Quan trọng hơn, an sinh cần được tích hợp chặt chẽ với các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, để mỗi bước tiến của nền kinh tế đều được phản ánh bằng sự cải thiện thực chất trong đời sống người dân.

Từ những hiệu quả cụ thể của nhiệm kỳ XIII đến những định hướng trong Dự thảo văn kiện Đại hội XIV có thể thấy rõ một sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong tư duy và hành động của Đảng về an sinh xã hội: phát triển không chỉ để tăng trưởng, mà để con người được sống an toàn, có điểm tựa và có cơ hội vươn lên. “Không để ai bị bỏ lại phía sau” vì thế không dừng ở khẩu hiệu. Nó được đo bằng những mái nhà đã dựng lên, bằng sự kịp thời trong ứng phó thiên tai, và bằng niềm tin của người dân rằng trong mọi hoàn cảnh, luôn đặt niềm tin vào sự đồng hành của Đảng, Nhà nước và xã hội.

Trang Anh