Khi đổi mới sáng tạo là động lực tăng trưởng dài hạn…

Từ nhu cầu thực tiễn đến mô hình đột phá

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Thủ đô Hà Nội đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tái định vị vai trò của mình.

Không chỉ là trung tâm chính trị - kinh tế - văn hóa - giáo dục của cả nước, Hà Nội cần trở thành động lực sáng tạo, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị công nghệ cao, kinh tế số và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Do đó, sự ra đời của Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội được xem là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu đó.

Với mô hình công ty cổ phần có vốn Nhà nước chi phối, trung tâm không đơn thuần là một trung tâm hỗ trợ startup, mà được định vị là thiết chế điều phối toàn diện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Hà Nội.

Hà Nội hiện sở hữu hơn 70% viện nghiên cứu, trường đại học lớn của cả nước, cùng hàng nghìn doanh nghiệp công nghệ và lực lượng lao động trẻ, trình độ cao. Tuy nhiên, trong nhiều năm, các nguồn lực này hoạt động tương đối phân tán, thiếu cơ chế kết nối hiệu quả.

Ông Trần Quang Hưng, Chủ tịch Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội chia sẻ tại lễ công bố thành lập (Ảnh: PV)

Ông Trần Quang Hưng, Chủ tịch Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội cho biết, Hà Nội không thiếu ý tưởng, không thiếu nhà khoa học hay doanh nghiệp công nghệ, nhưng thiếu một “bàn điều phối” đủ năng lực tích hợp các nguồn lực rời rạc thành sức mạnh hệ thống.

Theo ông Trần Quang Hưng, Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội được thiết kế như một nền tảng mở, nơi chính sách không chỉ được ban hành mà còn được “thử nghiệm”, đo lường và hiệu chỉnh dựa trên dữ liệu thực tiễn.

Điểm cốt lõi của Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội là tạo ra cơ chế hợp tác thực chất giữa khu vực công và tư. Nhà nước đặt hàng bài toán; trường đại học và viện nghiên cứu cung cấp giải pháp; doanh nghiệp triển khai, thương mại hóa và mở rộng thị trường. Khi 3 chủ thể này được kết nối bằng một thiết chế linh hoạt, chu trình đổi mới sáng tạo sẽ khép kín thay vì đứt gãy như trước.

Theo định hướng phát triển, Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội không trực tiếp làm thay các tổ chức khác, mà đóng vai trò “bộ não điều phối”, kết nối các mắt xích trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Các chức năng trọng tâm bao gồm: điều phối chính sách và thử nghiệm mô hình sandbox; ươm tạo và tăng tốc startup; kết nối đầu tư trong và ngoài nước; hỗ trợ thương mại hóa kết quả nghiên cứu; phát triển mạng lưới chuyên gia và cố vấn; thúc đẩy hợp tác quốc tế.

Điểm khác biệt của Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội là tính hệ thống. Nếu trước đây mỗi chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo hoạt động như một ốc đảo thì nay trung tâm sẽ đóng vai trò trung tâm kết nối, giúp tối ưu nguồn lực và tránh chồng chéo.

Không hành chính hóa hoạt động sáng tạo

Trong bối cảnh hiện nay, từ kinh nghiệm quốc tế và nhu cầu thực tiễn, đổi mới sáng tạo ngày càng được xem là yếu tố cốt lõi của tăng trưởng GDP bền vững. Hà Nội đang đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế dựa vào công nghệ cao, kinh tế số, kinh tế xanh và công nghiệp sáng tạo.

Phối cảnh dự án Khu Công nghệ cao Sinh học Hà Nội (Ảnh minh hoạ)

Việc ra đời Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội được kỳ vọng sẽ đóng vai trò xúc tác cho quá trình này thông qua: thúc đẩy doanh nghiệp công nghệ cao khi mà các startup và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo được hỗ trợ tiếp cận vốn, chuyên gia và thị trường, qua đó gia tăng giá trị gia tăng và đóng góp vào ngân sách.

Cùng với đó là tạo việc làm chất lượng cao. Những lĩnh vực như AI, blockchain, bán dẫn, fintech, công nghệ sinh học… đòi hỏi lao động có kỹ năng cao, từ đó nâng mặt bằng thu nhập và năng suất lao động.

Đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện. Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội sẽ phối hợp triển khai các dự án thí điểm công nghệ mới trong quản lý đô thị, giao thông thông minh, y tế số, giáo dục số - góp phần xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh.

Anh Nguyễn Minh Tuấn, nhà sáng lập một startup AI trong lĩnh vực phân tích dữ liệu, chia sẻ: “Trước đây, muốn thử nghiệm công nghệ mới trong cơ quan Nhà nước, chúng tôi phải gõ cửa nhiều nơi. Nếu Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội thực sự đóng vai trò đầu mối điều phối, quá trình này sẽ nhanh hơn rất nhiều”.

Theo anh Tuấn, startup công nghệ Việt Nam không thiếu ý tưởng, nhưng thiếu môi trường thử nghiệm và kết nối thị trường. Cơ chế sandbox mà Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội hướng tới triển khai có thể trở thành bước đột phá, giúp rút ngắn chu kỳ từ nghiên cứu đến thương mại hóa.

Một trong những tham vọng lớn của Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội là đưa Hà Nội trở thành điểm đến thử nghiệm công nghệ mới trong khu vực Đông Nam Á.

Với vị thế Thủ đô, Hà Nội có lợi thế trong việc thu hút các tổ chức quốc tế, quỹ đầu tư và chuyên gia toàn cầu, Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội cũng được kỳ vọng sẽ đóng vai trò cầu nối hợp tác, xây dựng các chương trình trao đổi chuyên gia, kết nối startup với thị trường quốc tế.

“Muốn vươn tầm khu vực, Hà Nội phải tạo ra những doanh nghiệp công nghệ có khả năng cạnh tranh quốc tế. Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội có thể là nền tảng để nuôi dưỡng những ‘kỳ lân’ công nghệ trong tương lai”, một chuyên gia đầu tư nhận định.

Mặc dù kỳ vọng lớn, song các chuyên gia cũng cho rằng, Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội có thể sẽ phải đối mặt nhiều thách thức: Đảm bảo cơ chế vận hành linh hoạt nhưng minh bạch; thu hút nhân sự quản lý có tầm nhìn quốc tế; duy trì nguồn lực tài chính dài hạn; tránh hành chính hóa hoạt động sáng tạo.

"Thành công của Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội sẽ phụ thuộc vào khả năng xây dựng văn hóa hợp tác mở, khuyến khích thử nghiệm và chấp nhận rủi ro - những yếu tố cốt lõi của đổi mới sáng tạo", các chuyên gia nhận định.

Hiện Hà Nội đã bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi tăng trưởng không chỉ dựa vào mở rộng quy mô mà dựa vào chiều sâu tri thức và công nghệ. Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội được kỳ vọng trở thành “trái tim” của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy liên kết đa ngành, khai phóng tiềm năng sáng tạo của người dân và doanh nghiệp.

Vận hành hiệu quả, Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội không chỉ góp phần tăng trưởng GDP bền vững mà còn tạo nền tảng để Hà Nội trở thành trung tâm sáng tạo hàng đầu Việt Nam và vươn tầm khu vực. Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội vì thế không đơn thuần là một trung tâm mới, mà là một bước chuyển tư duy phát triển của Thủ đô từ quản lý sang kiến tạo, từ hỗ trợ sang điều phối, từ địa phương sang toàn cầu.

Hậu Lộc