Bổ sung trách nhiệm của nền tảng số trong phòng, chống ma túy

Nhiều điểm mới và nhân văn

Đánh giá cao nhiều điểm mới tại dự thảo Luật phòng, chống ma túy (sửa đổi), PGS.TS Bùi Hoài Sơn – Ủy viên Chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đại biểu Quốc hội (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) cho rằng, đây là một đạo luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ từ góc độ an ninh, trật tự, mà còn tác động trực tiếp đến công tác quản lý xã hội, chất lượng nguồn nhân lực, đời sống văn hóa – tinh thần của người dân.

Bà Phạm Thị Thanh Mai - Phó Chủ tịch HĐND TP Hà Nội, Phó Trưởng đoàn ĐBQH TP Hà Nội điều hành thảo luận tổ

PGS.TS Bùi Hoài Sơn đồng tình với nhiều điểm tiến bộ của dự thảo luật. Trước hết, đó là quan điểm tiếp cận đa ngành, lấy con người làm trung tâm.

“Điều 3 của dự thảo luật đã mở rộng chính sách của Nhà nước theo hướng “tăng cường tuyên truyền, giáo dục”, “khuyến khích người nghiện ma túy tự nguyện cai nghiện”, “bảo vệ, hỗ trợ cá nhân, gia đình, tổ chức tham gia phòng chống ma túy” . Đây là cách tiếp cận rất hiện đại, phù hợp với định hướng “phát triển con người” được xác định trong các dự thảo Văn kiện Đại hội XIV” – PGS.TS Bùi Hoài Sơn đánh giá.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đã luật hóa nhiều quy định đang còn phân tán; Đề cao vai trò gia đình, nhà trường và cộng đồng. Đại biểu đặc biệt đồng tình với Điều 6, 8 và 25 quy định rõ trách nhiệm của gia đình, cơ sở giáo dục và cộng đồng Báo cáo thẩm tra của Uỷ ban Văn hoá và Xã hội (UBVHXH) cũng nhấn mạnh yêu cầu “tăng cường truyền thông – giáo dục thay đổi hành vi”.

“Từ góc độ văn hóa, đây là nội dung rất quan trọng. Gia đình, nhà trường, cộng đồng là ba môi trường nền tảng giúp phòng ngừa từ gốc” – đại biểu nói.

Đại biểu Bùi Hoài Sơn thảo luận

Góp ý cho dự thảo, PGS.TS Bùi Hoài Sơn nêu, về Điều 22 – Xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể: Khoản 1 quy định xét nghiệm đối với các nhóm đối tượng có căn cứ nghi ngờ hoặc đang trong quá trình quản lý. Tuy nhiên, Khoản 2 cho phép áp giải người không chấp hành để thực hiện xét nghiệm. Ông đề nghị làm rõ nguyên tắc “không xâm phạm thân thể, nhân phẩm, uy tín” để phù hợp Điều 20 Hiến pháp; Bổ sung quy định về quyền khiếu nại, quyền giám sát của MTTQ và gia đình khi có dấu hiệu lạm dụng.

Đại biểu Bùi Hoài Sơn cho biết: “Đây là nhóm đối tượng rất dễ bị tổn thương, kỳ thị; pháp luật cần tinh tế, nhân văn hơn”.

Bên cạnh đó, về Điều 28 (Thời hạn cai nghiện 24–36 tháng), ông cho biết, nhiều địa phương phản ánh khó thực hiện vì quá dài có thể gây tăng chi phí xã hội, ảnh hưởng cơ hội việc làm của người nghiện, dẫn đến tâm lý né tránh cai nghiện.

Đại biểu đề nghị cho phép linh hoạt điều chỉnh theo mức độ lệ thuộc, theo kết quả đánh giá y tế – tâm lý – xã hội; xem xét cơ chế “3 mức độ can thiệp” tương tự nhiều nước: Điều trị ngắn hạn, điều trị trung hạn, điều trị dài hạn theo chỉ định.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn cũng đánh giá cao tinh thần xã hội hóa của dự thảo nhưng cần bổ sung quy định chi tiết về điều kiện chuyên môn, chuẩn đạo đức, quy chuẩn dịch vụ của tổ chức tư nhân; cần cơ chế kiểm định, đánh giá độc lập định kỳ, tránh thương mại hóa cai nghiện. Ngoài ra, nên bổ sung trách nhiệm của nền tảng số, doanh nghiệp công nghệ, mạng xã hội trong phòng chống ma túy; Tăng cường truyền thông nghệ thuật, phim ảnh, âm nhạc để tạo hình tượng tích cực cho thanh niên; Xây dựng cơ chế phối hợp giữa Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch – Bộ Công an – Bộ Giáo dục và Đào tạo trong truyền thông về ma túy.

Bổ sung quy định về biện pháp giám sát điện tử trong dự thảo luật

Tham gia góp ý cho dự thảo Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi), đại biểu Lê Nhật Thành (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) nêu, thực tiễn cho thấy, lực lượng Công an cấp xã đang gặp khó khăn trong công tác quản lý do nhiều người cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; người đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế và người đang bị quản lý sau cai nghiện thường thay đổi nơi cư trú, nhất là đối với người không có nơi cư trú ổn định, không được giám sát chặt chẽ, dẫn đến việc họ tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác.

"Việc áp dụng các biện pháp quản lý thủ công như hiện nay chưa hiệu quả, không quản lý được 24/24h" - ông Lê Nhật Thành nhấn mạnh.

Đại biểu Lê Nhật Thành phát biểu thảo luận

Vì lý do đó, ông Thành đề xuất: Bổ sung quy định trong dự thảo Luật về biện pháp giám sát điện tử với các đối tượng. Theo đó, người cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng, người điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế và người bị quản lý sau cai nghiện ma túy và đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định về biện pháp quản lý tại cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người đã được xác định tình trạng nghiện và thuộc trường hợp phải đưa đi cai nghiện bắt buộc trong thời gian đang chờ lập hồ sơ đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Thẩm quyền do Trưởng Công an cấp xã quyết định, trong thời gian quản lý được hưởng chế độ như người đang cai nghiện tại cơ sở cai nghiện bắt buộc. Thời gian quản lý được trừ vào thời gian cai nghiện bắt buộc và giao Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Tòa án Nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao và các cơ quan có liên quan hướng dẫn cụ thể nội dung này.

Cuối cùng, đại biểu Lê Nhật Thành đề xuất: Bổ sung quy định đối với người đang cai nghiện ma túy mà bị truy cứu trách nhiệm hình sự và bị tuyên án phạt tù thì sau khi chấp hành án phạt tù vẫn phải tiếp tục thi hành cai nghiện, quản lý sau cai nếu thời gian chấp hành án phạt tù ngắn hơn thời gian cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện còn lại (thời gian tạm giữ, tạm giam, chấp hành án phạt tù được trừ vào thời gian cai nghiện và quản lý sau cai).

Trường hợp nếu thời gian chấp hành án phạt tù dài hơn thời gian cai nghiện ma túy và quản lý sau cai thì sẽ được đình chỉ không tiếp tục thi hành quyết định cai nghiện ma túy và quản lý sau cai. Ngoài ra, ông cũng đề nghị bổ sung quy định về đình chỉ trong trường hợp người đang cai nghiện chết trong thời gian chấp hành án phạt tù hoặc đang cai nghiện bắt buộc tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, trường giáo dưỡng, quy định về hủy bỏ quyết định trong trường hợp ban hành sai thẩm quyền ra quyết định hoặc sai đối tượng áp dụng.

Thái Sơn