Cân bằng, hài hòa lợi ích của người dân và bảo vệ di sản

Cần “gỡ khó” cho người dân trong khu vực di sản

Thảo luận tại Tổ 1, đại biểu Trần Việt Anh (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) đồng tình với Tờ trình cũng như Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường.

Tuy nhiên, liên quan đến cấp phép xây dựng, ông cho biết, đây là vấn đề ông trăn trở nhiều năm và cũng đã một vài lần tiếp xúc cử tri, đặc biệt là các cử tri ở xã Đường Lâm rất quan tâm.

Đoàn ĐBQH TP Hà Nội thảo luận vào sáng 6/11

Theo đại biểu, hiện nay, trong khu vực di sản, đặc biệt là các khu vực như đô thị di sản có người dân sinh sống, có tài sản, có nhà nhưng lại hưởng lợi không nhiều, trong khi đó, khi cần cấp phép xây dựng, cần cải tạo, sửa chữa, người dân lại gặp nhiều khó khăn.

“Thậm chí, họ kiến nghị xin trả lại di sản cho nhà nước” - đại biểu Trần Việt Anh nói.

Theo ông, ở khu vực có người dân sinh sống thì chúng ta cần phải quan tâm, bởi vì họ vẫn tiếp tục sinh sống, vẫn sinh hoạt và các công trình vẫn cần phải cải tạo, sửa chữa.

“Làm sao chúng ta tìm được điểm cân bằng giữa quản lý, bảo vệ di sản cho các thế hệ tương lai? Đồng thời, cần phải có vấn đề phát triển, cần phải cải tạo, sửa chữa, cần phải thuận tiện cho người dân” – đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu Trần Việt Anh (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) (Ảnh: Hồ Như Ý)

Để tìm được điểm cân bằng đó, theo đại biểu Trần Việt Anh, cần phải có quy hoạch. Đối với Luật Xây dựng, phải có quy hoạch chi tiết và chi tiết ở tỷ lệ có thể cấp phép được xây dựng.

“Hiện nay, trong Luật Xây dựng cũng chưa quy định rõ hay gọi tên rõ khu vực có người dân sinh sống trong khu di sản. Cần phải có quy định hoặc định nghĩa rõ nội hàm này, tức là quần thể cư trú hay di sản đô thị trong khu vực di sản văn hóa.

Sau đó, chúng ta có thể quy định ở mức Nghị định các chi tiết cụ thể để làm sao thuận lợi cho người dân. Mục tiêu lớn nhất là tạo sự công bằng cho người dân có tài sản hay có nhà trong khu vực di sản mà họ thường được hưởng lợi rất ít”, ông nói.

Đại biểu Phạm Thị Thanh Mai - Phó Trưởng đoàn ĐBQH TP Hà Nội điều hành thảo luận. (Ảnh: Hồ Như Ý)

Dẫn chứng ở làng cổ Đường Lâm hay khu vực Cổ Loa, Vịnh Hạ Long, Cát Bà, hàng ngàn hộ dân sinh sống trong phạm vi di sản cần phải cải tạo, sửa chữa nhưng gặp khó khăn, đại biểu cho rằng, cần xác định việc mở rộng miễn giấy phép xây dựng phải có những điều kiện đi kèm. Khi miễn giấy phép xây dựng, chúng ta phải có những quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật để có thể giám sát được.

Bổ sung trách nhiệm xã hội và đạo đức trong xây dựng của chủ đầu tư, nhà thầu…

Đồng tình với quan điểm quy hoạch xây dựng cần hài hòa giữa phát triển đô thị và bảo tồn di sản văn hóa, tạo không gian sống an lành, cân bằng, đại biểu Thích Bảo Nghiêm (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) cho rằng, Dự thảo Luật cần đặc biệt quan tâm bảo vệ cảnh quan các di tích lịch sử tôn giáo, bảo đảm không gian văn hóa tín, ngưỡng không bị xâm lần bởi các dự án xây dựng hiện đại.

Song ông cũng đề nghị, Dự thảo Luật phải xây dựng trên cơ sở cân bằng giữa lợi ích kinh tế - xã hội - môi trường - văn hóa, hướng tới phát triển bền vững và hạnh phúc của con người.

Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội. (Ảnh: Hồ Như Ý)

Bên cạnh đó, đại biểu Thích Bảo Nghiêm cũng bày tỏ về đạo đức, trách nhiệm của chủ đầu tư, kỹ sư, nhà thầu… trong xây dựng. Ông nói, những ngày gần đây dư luận đang rất quan tâm đến vụ việc Cầu sông Lô thuộc địa phận xã Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ - một công trình lớn mới đưa vào sử dụng được hơn 10 năm đã xuất hiện hư hỏng nặng, đặt ra câu hỏi về chất lượng thi công, giám sát và nghiệm thu.

Hậu quả gây mất an toàn giao thông, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân hai bên sông, gây áp lực cho cơ quan nhà nước.

Theo ông, từ vụ việc này cho thấy sự cần thiết của việc nâng cao chuẩn mực pháp lý, trách nhiệm quản lý và giám sát công trình xây dựng do Luật hiện hành có thể chưa đủ mạnh về chế tài xử lý, trách nhiệm hình sự đối với các công trình kém chất lượng hoặc chưa rõ về vai trò, trách nhiệm của các bên liên quan (chủ đầu tư, đơn vị thị công, tổ chức giám sát ...).

"Cần bổ sung quy định về trách nhiệm đạo đức nghề nghiệp của kỹ sư, kiến trúc sư, chủ đầu tư và nhà thầu, coi trọng chữ tín và lương tâm nghề nghiệp; Tăng cường giáo dục pháp luật và đạo đức công vụ cho cán bộ trong ngành xây dựng, để mọi công trình đều mang "tâm thiện" - phục vụ Nhân dân, đất nước, chứ không vụ lợi ích cá nhân”, đại biểu Thích Bảo Nghiêm nhấn mạnh.

Thái Sơn