Chủ động phòng ngừa các bệnh phổi khi thời tiết trở lạnh

Gia tăng các bệnh lý hô hấp, bệnh phổi

Khi thời tiết chuyển lạnh đột ngột, đặc biệt trong giai đoạn giao mùa hoặc các đợt rét sâu kéo dài, số ca mắc và tái phát các bệnh hô hấp, bệnh phổi có xu hướng gia tăng rõ rệt. Nguyên nhân là do nhiệt độ thấp làm đường hô hấp bị co thắt, giảm khả năng làm ấm và lọc không khí, đồng thời khiến sức đề kháng của cơ thể suy giảm, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, virus xâm nhập và gây bệnh.

Các bệnh hô hấp thường gặp khi trời trở lạnh gồm viêm mũi họng, viêm xoang, viêm phế quản, viêm phổi, hen phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Các y, bác sĩ Bệnh viện đa khoa Vân Đình điều trị cho bệnh nhân phổi tắc nghẽn mạn tính.

Đối với người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh nền hô hấp hoặc hệ miễn dịch yếu, nguy cơ mắc bệnh và diễn biến nặng cao hơn so với nhóm đối tượng khỏe mạnh. Nhiều trường hợp chỉ khởi phát với các triệu chứng nhẹ như ho, sổ mũi, đau họng nhưng nếu không được chăm sóc, điều trị kịp thời có thể tiến triển thành viêm phổi hoặc gây suy hô hấp.

Đặc biệt, thời tiết lạnh làm tăng nguy cơ xuất hiện các đợt cấp của bệnh phổi mạn tính. Người bệnh thường có biểu hiện khó thở tăng, ho nhiều, khạc đờm đặc, mệt mỏi kéo dài. Việc hít thở không khí lạnh đột ngột, kèm theo ô nhiễm môi trường, khói bụi, khói thuốc lá càng làm tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn. Trong nhiều trường hợp, người bệnh phải nhập viện điều trị do không kiểm soát được triệu chứng tại nhà.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, thói quen sinh hoạt không phù hợp cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh hô hấp trong mùa lạnh, như không giữ ấm cơ thể, tắm khuya, sử dụng điều hòa nhiệt độ không hợp lý hoặc chủ quan khi có các dấu hiệu bệnh ban đầu. Ngoài ra, không khí hanh khô khiến niêm mạc đường thở dễ bị tổn thương, giảm khả năng bảo vệ tự nhiên trước tác nhân gây bệnh.

Tăng cường các biện pháp phòng bệnh

Trước thực trạng này, ngành y tế khuyến cáo người dân, nhất là người cao tuổi và người có bệnh nền hô hấp, cần chủ động các biện pháp phòng ngừa nhằm bảo vệ sức khỏe.

Theo các bác sĩ chuyên khoa hô hấp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là tình trạng viêm mạn tính đường thở, tiến triển âm thầm nhưng có thể gây suy giảm nghiêm trọng chức năng hô hấp nếu không được kiểm soát tốt.

Khám cho bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới trung ương. Ảnh: BVCC

Thời tiết lạnh làm co thắt đường thở, tăng tiết dịch nhầy, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, virus xâm nhập, từ đó dễ gây các đợt cấp nguy hiểm.

Trường hợp của ông Nguyễn Văn H (68 tuổi, Hà Nội) là một ví dụ điển hình. Ông H có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm và được chẩn đoán mắc COPD từ vài năm trước. Gần đây, khi thời tiết chuyển rét sâu, ông xuất hiện các triệu chứng khó thở tăng dần, ho nhiều, khạc đờm đặc, mệt mỏi kéo dài.

Gia đình đã đưa ông đến cơ sở y tế để thăm khám và điều trị kịp thời. Qua kiểm tra, các bác sĩ xác định bệnh nhân đang trong đợt cấp của COPD, cần theo dõi sát và điều chỉnh phác đồ điều trị.

Các chuyên gia cho biết, nhiều bệnh nhân COPD chủ quan, chỉ đi khám khi triệu chứng trở nên nặng, dẫn đến nguy cơ biến chứng cao. Trong mùa lạnh, nếu không được phòng ngừa tốt, bệnh có thể tiến triển nhanh, gây suy hô hấp, thậm chí đe dọa tính mạng.

Để phòng ngừa bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hạn chế các đợt cấp trong mùa đông, ngành y tế khuyến cáo người dân cần giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ, ngực và mũi họng khi ra ngoài; tránh tiếp xúc đột ngột với không khí lạnh.

Người mắc bệnh hô hấp mạn tính nên tuân thủ điều trị theo đơn của bác sĩ, dùng thuốc đều đặn, không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều thuốc.

Bên cạnh đó, bệnh nhân cần hạn chế tối đa việc hút thuốc lá và tránh hít phải khói thuốc thụ động; giữ môi trường sống thông thoáng, sạch sẽ; đeo khẩu trang khi ra ngoài hoặc khi tiếp xúc với môi trường ô nhiễm.

Việc tiêm phòng cúm và các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp theo khuyến cáo cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa biến chứng.

Người dân cần chú ý chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động nhẹ nhàng, tập các bài thở phù hợp với tình trạng sức khỏe để nâng cao chức năng hô hấp. Khi có các dấu hiệu bất thường như khó thở tăng, ho kéo dài, khạc đờm nhiều, sốt hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Sở Y tế Hà Nội khuyến cáo, chủ động phòng ngừa và kiểm soát tốt bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính trong mùa lạnh không chỉ giúp người bệnh ổn định sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn góp phần giảm gánh nặng cho hệ thống y tế trong những tháng cao điểm mùa đông - xuân.

Phương Thu