Cụ thể hóa các tiêu chí, cơ chế giữ chân nhân tài

Thiết lập cơ chế bảo vệ viên chức dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung

Theo đó, tại phiên họp, đại biểu Mai Văn Hải (Đoàn ĐBQH Thanh Hóa) đánh giá cao báo cáo thẩm tra và sự chuẩn bị tiếp thu, sửa đổi, hoàn thiện Luật Viên chức (sửa đổi) nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, khắc phục những vướng mắc, bất cập, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp

Ông cũng nhất trí với Điều 5 trong dự thảo luật về phát triển đơn vị sự nghiệp công lập phục vụ nhiệm vụ chính trị, công tác quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công cơ bản, thiết yếu; phát triển đơn vị sự nghiệp công lập ở vùng khó khăn, biên giới, hải đảo.

Đồng thời, đại biểu Mai Văn Hải cũng đề nghị cần xem xét thêm chính sách để tháo gỡ khó khăn cho các đơn vị sự nghiệp công lập, nhất là về tài chính, để ngày càng có nhiều đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ 100%.

Ngoài ra, theo đại biểu, dự thảo luật cũng quy định hình thức hợp đồng để thu hút nhân lực chất lượng cao vào đơn vị sự nghiệp công lập là cần thiết. Tuy nhiên, theo đại biểu Mai Văn Hải, cần có quy định nguyên tắc xác định rõ người có kinh nghiệm, trình độ cao, về văn bản hợp đồng, thang bậc lương, chế độ đãi ngộ, điều kiện làm việc, cam kết và xử lý vi phạm hợp đồng.

“Đồng thời, cần làm rõ lĩnh vực nào ký hợp đồng lao động, công việc nào ký hợp đồng dịch vụ. Quy định ưu tiên thu hút nhân lực trong lĩnh vực khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, nông nghiệp, y tế, giáo dục là đúng đắn, nhưng cũng cần kèm điều kiện để tránh trục lợi chính sách”, ông nhấn mạnh.

Đại biểu Quốc hội Mai Văn Hải (Đoàn ĐBQH Thanh Hóa)

Cùng quan tâm vấn đề thu hút nhân tài, đại biểu Quốc hội Tạ Đình Thi (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) góp ý về việc hoàn thiện các quy định về thu hút, quản lý, sử dụng và đãi ngộ nhân tài trong các đơn vị sự nghiệp công lập, bảo đảm tính khả thi hướng tới xây dựng được đội ngũ viên chức chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Theo đại biểu Tạ Đình Thi, tại Điều 17 đã có bước tiến với việc mở rộng phương thức xét tuyển, tiếp nhận đối với chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng. Tuy nhiên, để thực sự hiệu quả, cần làm rõ và cụ thể hóa tiêu chí "người có tài năng" cho từng lĩnh vực cụ thể (y tế, giáo dục, khoa học công nghệ...), tránh chung chung dẫn đến khó áp dụng. Tiêu chí này cần dựa trên các minh chứng cụ thể như công trình nghiên cứu, giải thưởng, thành tích đặc biệt, hoặc đánh giá của hội đồng chuyên môn có uy tín.

Cũng theo đại biểu này, để thu hút và giữ chân nhân tài, dự thảo cần bổ sung, làm rõ: Cơ chế tiền lương, thu nhập linh hoạt, đặc thù: Ngoài thang bảng lương chung, cần cho phép các đơn vị được áp dụng cơ chế trả lương theo thỏa thuận, gắn với hiệu quả công việc, giá trị đóng góp cụ thể. Điều này phù hợp với mục tiêu của Nghị quyết 19-NQ/TW là "trả lương theo kết quả hoạt động".

"Bên cạnh thu nhập, cần có các chính sách hỗ trợ về nhà ở, điều kiện làm việc (phòng lab, trang thiết bị), cơ hội đào tạo trong và ngoài nước, chế độ chăm sóc sức khỏe, quan trọng là tạo dựng một môi trường văn hóa trọng dụng nhân tài, tôn vinh sự sáng tạo" - đại biểu Tạ Đình Thi nhấn mạnh.

Đại biểu Quốc hội Tạ Đình Thi (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội)

Mở rộng phạm vi cấm những việc viên chức không được làm

Tham gia thảo luận và cho ý kiến, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) góp ý về nguyên tắc quản lý viên chức tại Điều 3 trong dự thảo.

Theo đó, dự thảo quy định việc “phân cấp, phân quyền, bảo đảm quyền tự chủ toàn diện của đơn vị sự nghiệp công lập gắn với trách nhiệm của người đứng đầu”. Ông đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc bổ sung thêm nội dung “thiết lập cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích và cơ chế bảo vệ viên chức dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung”.

Đây là yêu cầu quan trọng để bảo đảm tính an toàn pháp lý cho đội ngũ thực thi, khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng vẫn đặt trong khuôn khổ kiểm soát quyền lực công.

Cũng theo đại biểu Nguyễn Tâm Hùng, hiện dự thảo luật chưa làm rõ phạm vi cấm tham gia hoạt động kinh doanh. Ông đề nghị làm rõ rằng: Viên chức không được đầu tư, góp vốn, điều hành hoặc bảo lãnh cho doanh nghiệp, tổ chức có cùng lĩnh vực chuyên môn với đơn vị mình.

Đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh)

“Việc mở rộng phạm vi cấm như vậy nhằm phòng ngừa tình trạng “chân trong chân ngoài”, tránh xung đột lợi ích, nhất là trong lĩnh vực y tế, giáo dục, nghiên cứu khoa học - nơi ranh giới giữa công vụ và lợi ích tư nhân dễ bị lẫn lộn” - đại biểu nói.

Ngoài ra, tại Điều 13, dự thảo cho phép viên chức được ký hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức khác nếu pháp luật không cấm.

Đại biểu Nguyễn Tâm Hùng đề nghị bổ sung nghĩa vụ kê khai, báo cáo và được phê duyệt bằng văn bản của người đứng đầu trước khi ký kết, đồng thời quy định thời hạn “làm nguội” ít nhất 24 tháng sau khi thôi chức vụ quản lý mới được tham gia điều hành tổ chức tư nhân cùng lĩnh vực. Việc này giúp bảo đảm minh bạch, tránh chuyển hóa lợi ích từ khu vực công sang khu vực tư.

Đối với Điều 34, việc xử lý kỷ luật đối với viên chức mới chỉ quy định hình thức kỷ luật cá nhân mà chưa xác lập trách nhiệm liên đới của người đứng đầu.

“Tôi kiến nghị bổ sung khoản quy định “người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập phải chịu trách nhiệm liên đới nếu để xảy ra vi phạm có hệ thống hoặc bao che, dung túng hành vi sai phạm”. Cơ chế này thể hiện rõ nguyên tắc kiểm soát quyền lực, nâng cao tính liêm chính trong quản lý công vụ”, đại biểu Đoàn TP Hồ Chí Minh giải thích.

Thái Sơn