Chú trọng thu hút, trọng dụng, giữ chân nhân tài người Việt

PGS. TS Trần Lê Hưng đánh giá cao sự chuẩn bị dự thảo văn kiện. Các báo cáo được hình thành đã dựa trên nền tảng và kiên định với những giá trị cốt lõi của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; thể hiện sự kiên định đường lối đổi mới và những nguyên tắc xây dựng Đảng; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

"Về kết cấu, bố cục của các văn kiện chặt chẽ, nội dung các dự thảo có nhiều điểm mới, có cơ sở lý luận và gắn với điều kiện thực tiễn; các vấn đề nêu trong báo cáo đã bám sát thực tế của đất nước và quốc tế trên mọi lĩnh vực. Dự thảo cũng đề ra các mục tiêu, nhiệm vụ cùng 5 quan điểm chỉ đạo chiến lược, thể hiện tầm nhìn của Đảng trên các lĩnh vực phát triển kinh tế – xã hội, định hướng xã hội chủ nghĩa, an ninh quốc phòng, xây dựng Đảng” – anh nói.

Song từ góc nhìn của một nhà khoa học đang giảng dạy, nghiên cứu tại nước ngoài, anh cũng góp ý một số điểm trong dự thảo văn kiện:

Một là, trong dự thảo văn kiện đã nhấn mạnh cụm từ “lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính”. Điều này cũng đã gắn liền với chủ đề về Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tuy nhiên, để nhấn mạnh vai trò, đường lối chỉ đạo của Đảng ta, anh đề nghị bổ sung và làm rõ cụm từ này như sau: “lấy khoa học công nghệ làm nền tảng, đổi mới sáng tạo làm động lực và chuyển đổi số làm kết nối”. Bởi lẽ, việc bổ sung và thay đổi trên sẽ nhấn mạnh, làm rõ vai trò nền tảng của khoa học công nghệ như quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của Đảng ta hiện nay, phù hợp với thực tiễn khi chúng ta cũng đã và đang định nghĩa, bổ sung khái niệm phương thức sản xuất số hiện nay để phù hợp với thực tiễn cuộc sống.

PGS. TS. Trần Lê Hưng, giảng viên tại Đại học Gustave Eiffel, Pháp

Hai là, trong dự thảo văn kiện đã nêu rõ: “Tiếp tục cơ cấu lại, đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập, nhất là trong lĩnh vực khoa học công nghệ, giáo dục, y tế và văn hóa; đẩy mạnh xã hội hóa trong cung cấp dịch vụ công”.

PGS.TS Trần Lê Hưng hoàn toàn bày tỏ sự thống nhất và đồng tình với ý kiến trên, bên cạnh đó cũng đề xuất bổ sung: “Thành lập và đưa vào hoạt động mô hình “trung tâm nghiên cứu và phát triển” (tiếng anh: R&D) trong các đơn vị sự nghiệp công lập, tập đoàn nhà nước và tư nhân, đặc biệt đối với một số ngành công nghiệp chiến lược, công nghệ cao, công nghiệp kết nối”.

Theo anh lý giải, Trung tâm nghiên cứu và phát triển sẽ hỗ trợ tối đa việc tận dụng trí tuệ người Việt Nam, dần tiệm cận với đỉnh cao khoa học quốc tế, giúp đội ngũ chuyên gia trong nước từng bước tự chủ về công nghệ. Bên cạnh đó, điều này cũng giúp đội ngũ khoa học và chuyên gia người Việt tự lực phát triển các sản phẩm “make in Viet Nam” trực tiếp phục vụ và cải thiện đời sống Nhân dân và cũng dần giảm thiểu sự phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài, giúp chúng ta tự tin sản xuất các sản phẩm có khả năng cạnh tranh với nước ngoài với giá thành hợp lý.

Việc thành lập trung tâm nghiên cứu và phát triển cũng giải quyết bài toán trọng dụng, thu hút và gìn giữ nhân tài; đặc biệt trong bối cảnh cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài luôn muốn quay trở về quê hương đóng góp và phát triển.

Các đề tài nghiên cứu khoa học từ trung tâm sẽ được liên kết trực tiếp với các trường Đại học, Viện nghiên cứu để đào tạo thế hệ kế cận có năng lực và trình độ cao, luôn sẵn sàng đóng góp vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc theo đúng tinh thần về kết nối Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp đã được nêu ra ở trong Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Các đề tài nghiên cứu được đề xuất bởi Trung tâm nghiên cứu và phát triển sẽ được kết hợp, theo dõi và tài trợ bởi Bộ Khoa học và Công nghệ để đảm bảo hàm lượng và chất lượng nghiên cứu khoa học trong mỗi đề tài. Việc này thúc đẩy việc sớm đưa Nghị quyết số 57-NQ/TW vào cuộc sống với những mục tiêu cụ thể đã được đề ra.

Bên cạnh đó, sản phẩm của các đề tài nghiên cứu này là những công bố khoa học hay bằng sáng chế được ứng dụng vào cuộc sống cũng sẽ giúp tăng tỷ lệ bằng sáng chế người Việt Nam vào kinh doanh, sản xuất; trực tiếp thúc đẩy chỉ số “yếu tố tổng hợp năng suất - TFP” của nước ta đạt mục tiêu trên 55%, ngang bằng các quốc gia trong khu vực và tiệm cận các nước đang phát triển.

Ba là, TS Hưng bổ sung giải pháp để “đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, đó là: “Tăng cường và đẩy mạnh công tác phát hiện, bồi dưỡng và đào tạo tài năng trẻ; tích cực thu hút, trọng dụng và gìn giữ nhân tài người Việt, hạn chế chảy máu chất xám trong bối cảnh toàn cầu hóa”.

Theo anh, việc thu hút và trọng dụng nhân tài luôn được Đảng và nhà nước ta chú trọng từ trước tới nay. Khi triển khai vào cuộc sống thì công tác thu hút và trọng dụng nhân tài, đặc biệt đối với người Việt Nam ở nước ngoài, cũng gặp một số khó khăn nhất định. Ngoài vấn đề tài chính thì cần có lời giải đáp các câu hỏi về các vấn đề như: “Công việc cụ thể cần giải quyết, môi trường làm việc thế nào, cơ hội thăng tiến, phát triển sự nghiệp và khả năng hòa nhập với môi trường trong nước”.

"Mỗi quốc gia sẽ có những văn hóa công sở; quy định, thủ tục hành chính, cơ chế hoạt động khác nhau; vì vậy việc hòa nhập vào môi trường mới sẽ có những tác động nhất định trong quá trình công tác. Do đó, cần có những phương án cụ thể về “cơ hội nghề nghiệp” đủ hấp dẫn để gìn giữ nhân tài sau khi về nước, tránh việc chảy máu chất xám, đặc biệt đối với các tài năng trẻ không chỉ thuộc 4 lĩnh vực ưu tiên hàng đầu như: Đường sắt cao tốc, điện hạt nhân, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn mà còn các tài năng trẻ thuộc 11 nhóm công nghệ chiến lược, 35 nhóm sản phẩm chiến lược giai đoạn 2025 – 2030 theo quyết định số 1131/QĐ-TTg" - trí thức trẻ Trần Lê Hưng lý giải.

Bên cạnh đó, theo anh, công tác phát hiện, bồi dưỡng và đào tạo nhân tài trẻ cũng cần chú trọng. Hiện nay, bên cạnh cộng đồng du học sinh thì người Việt Nam ở nước ngoài cũng đã dần xuất hiện thế hệ F1, F2... được sinh ra và lớn lên tại nước sở tại, mang trong mình dòng máu Việt Nam. Đây cũng là những nguồn lực quý của đất nước đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hội nhập của Việt Nam, đưa Việt Nam ra với thế giới và mang thế giới đến với Việt Nam. Họ không chỉ là sứ giả của đất nước, các nhà ngoại giao khoa học, ngoại giao văn hóa, ngoại giao Nhân dân vv... mà còn là những là những chiến binh đầu tiên trong công cuộc bảo vệ nền tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa, giúp đập tan mọi luận điệu chống phá, xuyên tạc, âm mưu chống phá của các thế lực thù địch, đồng thời lan tỏa hình ảnh đẹp, chính sách đúng của Đảng và Nhà nước tới bè bạn quốc tế.

"Trong thế giới phẳng và công cuộc chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, việc cống hiến cho quê hương, đất nước có thể thực hiện ở khắp nơi trên thế giới chỉ cần mỗi công dân luôn hướng về Tổ quốc. Vì vậy, việc một số bộ phận chọn ở lại nước ngoài sinh sống, công tác cũng không đồng nghĩa với việc không đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Thực tế là một số hội, đoàn đã hình thành tự phát trên tinh thần yêu nước, mọi người cùng hướng về Tổ quốc và có mong muốn đóng góp tích cực khi Tổ quốc cần.

Tuy nhiên, để thu hút và tận dụng tối đa nguồn lực từ lực lượng trí thức, chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài thì cần có một cơ chế quản lý phù hợp, có một bộ phận, cơ quan trực tiếp quản lý, điều hành trong nước và đầu mối tại từng địa bàn để tập hợp và duy trì các hoạt động, quy tụ các giải pháp đối với từng vấn đề trọng yếu của đất nước" - PGS.TS Trần Lê Hưng nhấn mạnh.

Thái Sơn