Đề nghị tạo khung pháp lý cho mô hình báo chí - truyền thông chủ lực đa phương tiện địa phương

Làm rõ hơn mô hình cơ quan truyền thông đa phương tiện

Theo đại biểu ĐBQH Đỗ Đức Hiển (Đoàn TP Hồ Chí Minh), quy định về loại hình cơ quan báo chí tại Điều 16 thì chỉ có khoản 6 về cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện đề cập đến nội dung có cơ quan báo chí chủ quản.

Qua nghiên cứu Quy định số 373 của Ban Bí thư về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy cơ quan báo và phát thanh - truyền hình của Đảng bộ tỉnh, thành phố, thì cơ quan báo và phát thanh - truyền hình hoạt động theo loại hình đơn vị sự nghiệp có thu; trường hợp cần thiết thì Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thành ủy xem xét quyết định cho thành lập thêm đơn vị sự nghiệp trực thuộc cơ quan báo và phát thanh - truyền hình tỉnh, thành phố.

Trong khi đó, khoản 1 Điều 21 lại quy định cơ quan báo chí hoạt động theo loại hình đơn vị sự nghiệp công lập.

Toàn cảnh phiên thảo luận về dự án Luật Báo chí (sửa đổi)

“Do đó, tôi đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ: Trong trường hợp cơ quan báo và phát thanh - truyền hình được thành lập thêm đơn vị sự nghiệp thì đơn vị đó có thể là cơ quan báo chí hay không” - đại biểu này nhấn mạnh.

Theo đại biểu, nội dung này cần được quy định cụ thể trong luật để bảo đảm thể chế hóa phù hợp với quy định của Ban Bí thư và đảm bảo logic với quy định tại khoản 1 đã nêu.

Ngoài ra, theo ĐBQH Đỗ Đức Hiển, hiện nay theo Quyết định số 362/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025, có 6 cơ quan báo chí được thực hiện theo mô hình cơ quan truyền thông đa phương tiện.

Tuy nhiên, ông cho biết, mỗi cơ quan có mô hình tổ chức, cấp quản lý và cơ chế tài chính khác nhau; việc tiếp cận mô hình cơ quan truyền thông đa phương tiện, theo ông, còn "chưa có sự thống nhất về nội hàm và tiêu chí".

ĐBQH Đỗ Đức Hiển (Đoàn TP Hồ Chí Minh)

Ông đánh giá một trong những điểm mới của dự thảo luật là bổ sung quy định tại khoản 6 Điều 16. Theo đó, cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện có các đặc điểm: Có nhiều loại hình báo chí và cơ quan chủ quản; có cơ chế đặc thù về tài chính; được thành lập phù hợp với chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

“Tuy vậy, tôi nhận thấy quy định của dự thảo luật về cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện như đã nêu chưa bảo đảm tính bao quát, vừa thừa vừa thiếu, nhất là chưa làm rõ được những đặc thù về tiêu chí thành lập, cơ quan có thẩm quyền thành lập, địa vị pháp lý của mô hình báo chí lớn và rất quan trọng này” - đại biểu nói.

Bên cạnh đó, theo ông, tiêu chí “có cơ chế đặc thù về tài chính” thực chất là chính sách mà cơ quan báo chí được hưởng khi được công nhận là cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện, chứ không phải tiêu chí để hình thành nên cơ quan này.

Đó là chưa kể việc giao Chính phủ quy định chi tiết về cơ chế đặc thù về tài chính đối với cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện nhưng chưa xác định nguyên tắc và nội dung đặc thù là gì thì “cũng rất khó và chưa đủ rõ”.

Các ĐBQH tham dự phiên họp

Ông nói thêm, mặc dù cơ quan chủ trì soạn thảo đã dự kiến tiếp thu ý kiến thẩm tra của Ủy ban Văn hóa - Xã hội và ý kiến của một số đại biểu Quốc hội phát biểu tại tổ, theo hướng báo cáo cơ quan có thẩm quyền bổ sung quan điểm mới về phát triển và quản lý báo chí để cho phép TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh được thành lập cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện nhưng dự thảo luật chưa có quy định về tiêu chí thành lập, cơ quan có thẩm quyền thành lập.

Điều này làm cho mô hình cơ quan truyền thông đa phương tiện rất khó hình dung và khó triển khai trên thực tế. "Do đó, tôi đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc và chỉnh sửa thêm nội dung này”, đại biểu Đỗ Đức Hiển nói.

Các ĐBQH tham dự phiên họp

Đánh giá Dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi) có nhiều chính sách mới, đặc biệt là quy định về mô hình các cơ quan báo chí, đại biểu Đỗ Đức Hiển cho rằng, điều này đặt ra yêu cầu phải có quy định chuyển tiếp phù hợp, để khi luật có hiệu lực, "việc áp dụng được liên tục và không có khoảng trống".

“Hiện nay vẫn có một số cơ quan báo chí khác thuộc địa phương cũng được cấp phép, hoạt động tốt, có uy tín và thương hiệu. Do đó, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát thêm và bổ sung quy định chuyển tiếp trực tiếp để tạo điều kiện sắp xếp phù hợp đối với các cơ quan báo chí này.

Bên cạnh đó, do tên gọi của mô hình “cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện” được quy định tại dự thảo luật là khác với mô hình cơ quan truyền thông đang tồn tại theo pháp luật báo chí trước đây, nên tôi đề nghị cần có quy định chuyển tiếp theo hướng công nhận các cơ quan này được tiếp tục hoạt động theo tên gọi mới của mô hình mà không phải sắp xếp lại, nhằm tránh vướng mắc trong triển khai thực hiện” - ĐBQH Đỗ Đức Hiển đề nghị.

Tạo hành lang pháp lý cho cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện địa phương

Cùng tham gia thảo luận, đại biểu Phan Thị Thanh Phương (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) quan tâm đến tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện địa phương.

Mở đầu bài phát biểu, đại biểu này cho biết, những ngày qua, mưa lũ dồn dập tại khu vực Tây Nguyên và miền Trung, đặc biệt tại Đắk Lắk và Gia Lai. Bên cạnh các cấp chính quyền địa phương, lực lượng công an, quân sự, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể đã tổ chức các hoạt động ứng phó, hỗ trợ, giúp đỡ người dân thì đều thấy sự xuất hiện rất kịp thời của các cơ quan báo chí. Các phóng viên đã có mặt ngay tại vùng lũ, vừa đưa tin chân thật, chính xác, vừa trực tiếp chuyển hàng cứu trợ, mang theo niềm hy vọng đến với bà con.

Đại biểu Phan Thị Thanh Phương (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh)

“Những hình ảnh này một lần nữa khẳng định sức mạnh không thể thay thế của báo chí, đặc biệt là các báo có uy tín lâu năm. Bằng sự tin cậy của người dân, báo chí đã trở thành sợi dây kết nối nghĩa tình, là cầu nối nhân ái giữa cộng đồng và đồng bào, là lực lượng tuyến đầu trong thông tin cảnh báo và huy động lực lượng xã hội khi thiên tai diễn ra.

Thực tiễn sinh động này đặt ra yêu cầu pháp lý cấp thiết, đó là Luật Báo chí (sửa đổi) phải tạo hành lang pháp lý đầy đủ để xây dựng các cơ quan báo chí - truyền thông chủ lực đa phương tiện địa phương, nhằm đáp ứng yêu cầu mới của công tác thông tin trong thời bình và cả trong những thời điểm nguy cấp, khó khăn” - bà nhấn mạnh.

Theo đại biểu, TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh không chỉ là hai trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị lớn mà còn là hai trung tâm truyền thông quốc gia. Tại đây tập trung đội ngũ phóng viên có kinh nghiệm dày dặn, công nghệ và kỹ năng sản xuất nội dung hiện đại, hệ thống tòa soạn hội tụ phát triển theo mô hình đa nền tảng.

Những tờ báo lớn ở hai đô thị này có lượng độc giả cả nước, thậm chí xuyên biên giới; nhiều chương trình xã hội, điều tra, phản biện chính sách tạo hiệu ứng lan tỏa, đóng góp tích cực vào quản trị quốc gia và phát triển xã hội.

Trong bối cảnh đó, một cơ quan báo chí - truyền thông chủ lực đa phương tiện tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh sẽ thực hiện được hai nhiệm vụ quan trọng. Thứ nhất là tăng cường năng lực thông tin chính thống dựa trên công nghệ hiện đại, có bộ phận phân tích, xác thực, phản ứng nhanh trước những luồng thông tin sai lệch.

Thứ hai là đảm nhiệm vai trò điều phối truyền thông lớn, hỗ trợ chính quyền trong các thời điểm khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh, bảo đảm dòng thông tin đến với người dân kịp thời và chính xác.

Từ những phân tích trên, bà Phan Thị Thanh Phương đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung khái niệm và cơ chế về cơ quan báo chí - truyền thông chủ lực đa phương tiện cấp địa phương vào Luật Báo chí (sửa đổi) kỳ này” và cần có điều khoản mang tính khung để xây dựng mô hình cụ thể, xác lập pháp lý cho mô hình báo chí - truyền thông chủ lực đa phương tiện địa phương, để các địa phương có đủ điều kiện có thể triển khai, tránh tình trạng mạnh ai nấy làm hoặc không có cơ quan đủ tầm dẫn dắt.

“Luật Báo chí (sửa đổi) cần mạnh dạn tạo hành lang pháp lý đầy đủ cho sự hình thành và phát triển của cơ quan báo chí - truyền thông chủ lực đa phương tiện địa phương và quy định về kinh tế báo chí.

Đây không chỉ là yêu cầu của sự phát triển báo chí mà còn là yêu cầu của đất nước trước những biến động ngày càng phức tạp. Giao cho báo chí địa phương quyền mạnh hơn chính là tăng cường năng lực phòng vệ thông tin và năng lực kết nối cộng đồng” - đại biểu khẳng định.

ĐBQH Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh)

Đồng tình với 2 đại biểu trên, ĐBQH Trần Hoàng Ngân cũng cho rằng, cần cụ thể hơn nữa Điều 16 về cơ quan báo chí và cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện ở TP Hồ Chí Minh và Hà Nội.

Bổ sung quy định cho mô hình “cơ quan báo chí trong cơ quan báo chí”

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) băn khoăn về cơ chế tổ chức và hoạt động của cơ quan báo chí và phát thanh - truyền hình thuộc Tỉnh, Thành ủy.

Theo đại biểu, tại Báo cáo 492, cơ quan soạn thảo giải trình rằng cơ chế tổ chức và hoạt động của cơ quan báo và phát thanh - truyền hình đã được quy định tại Quy định số 373 ngày 23 tháng 9 năm 2025 của Ban Bí thư.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Đoàn TP Hồ Chí Minh

“Tôi đề nghị cần xem xét thêm bởi vì Quy định 373 là văn bản của Đảng và cơ quan soạn thảo cần phải thể chế hóa bằng văn bản pháp luật thông qua việc quy định ngay trong dự thảo luật này hoặc có điều khoản giao cho Chính phủ quy định chi tiết”.

Ngoài ra, đại biểu này cho biết: Mô hình “cơ quan báo chí trong cơ quan báo chí” là vấn đề mới. Thực tiễn triển khai sẽ phát sinh nhiều vướng mắc liên quan đến cơ chế quản lý, quy trình chuyên môn, việc xử lý trách nhiệm...

"Dự thảo cần bổ sung những quy định, nguyên tắc về mô hình này để trên cơ sở đó Chính phủ ban hành nghị định quy định chi tiết" - đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh nêu ý kiến.

Thái Sơn