Đi chơi Tết không còn nỗi lo tắc đường

Từ nỗi lo quen thuộc đến sự chủ động

Sáng mùng 3 Tết, khu vực quanh Hồ Tây đông dần từ sớm. Nguyễn Khánh Linh (23 tuổi, quận Cầu Giấy) cùng nhóm bạn hẹn đi lễ tại Chùa Trấn Quốc rồi chụp ảnh đầu năm. “Những năm trước cứ xác định phải đi sớm, nếu không là tắc cứng quanh hồ. Có lần gửi xe xong ra đường, tôi đã mất gần một tiếng mới thoát được”, Linh kể.

Năm nay, thay vì đi theo thói quen, Linh mở một số ứng dụng thông minh để xem điểm đỗ xe, đường đi để theo dõi mật độ xe theo thời gian thực. Thấy một số tuyến ven hồ đang chậm, cô chủ động chọn hướng khác. “Đi vòng một chút nhưng không phải đứng chờ đèn quá lâu. Cảm giác mình làm chủ được hành trình”, Linh chia sẻ.

Với ứng dụng thông minh như tra cứu điểm đỗ xe, chỉ đường, người dân Hà Nội có thể chủ động hơn khi đi du xuân

Không chỉ người trẻ, nhiều tài xế dịch vụ cũng cảm nhận sự thay đổi. Anh Trần Văn Hải, tài xế công nghệ, cho biết dịp Tết trước đây thường xuất hiện các điểm nghẽn bất ngờ do va chạm nhỏ hoặc dừng đỗ thiếu trật tự. “Chỉ cần 5–10 phút không xử lý kịp là tắc kéo dài cả đoạn”, anh Hải nói.

Năm nay, theo anh Hải, một số nút giao có phản ứng nhanh hơn: “Có lần tôi thấy vừa xảy ra va quệt, ít phút sau lực lượng chức năng đã có mặt phân luồng. Xe không bị dồn ứ quá lâu”.

Những câu chuyện đời thường ấy phản ánh một chuyển động sâu hơn trong cách điều hành giao thông đô thị.

Điểm nghẽn cũ, cách giải mới

Trước đây, mỗi dịp Tết đến, giao thông Hà Nội chịu áp lực lớn từ nhiều phía. Lưu lượng phương tiện cá nhân tăng đột biến trong thời gian ngắn. Người dân đổ về các khu vực lễ hội, hồ, đền, chùa cùng một thời điểm khiến mật độ giao thông dồn nén cục bộ. Tại các cửa ngõ, bến xe, nhà ga, lưu lượng phương tiện biến động mạnh theo từng khung giờ…. Chỉ một va chạm nhỏ cũng có thể kéo theo ùn tắc dây chuyền. Trong khi đó, chu kỳ đèn tín hiệu cố định khó thích ứng với dòng xe thay đổi liên tục, khiến tình trạng ùn ứ càng trở nên phức tạp…

Áp lực giao thông dịp Tết không chỉ đến từ nhu cầu đi lại tăng cao trong thời gian ngắn, mà còn từ đặc thù đô thị đông dân, mật độ phương tiện lớn. Hà Nội hiện có khoảng hơn 8 triệu dân, với khoảng 8 triệu phương tiện đăng ký lưu hành. Vào dịp cao điểm, lưu lượng tại một số trục chính có thể tăng thêm 20–40%, tạo sức ép không nhỏ lên hạ tầng vốn đã dày đặc.

Trong bối cảnh đó, việc đẩy mạnh ứng dụng các giải pháp giao thông thông minh được xem là hướng đi tất yếu. Hệ thống điều hành có khả năng thích ứng theo thời gian thực, phát hiện sự cố thông qua phân tích hình ảnh (video analytics), dự báo lưu lượng bằng các mô hình học máy AI, đồng thời thiết lập các chỉ số KPI như thời gian xử lý sự cố, tốc độ lưu thông trung bình… đang mở ra cách tiếp cận mới trong quản lý và điều hành giao thông đô thị. Theo ông Lê Trung Hiếu, Công ty công nghệ giao thông số, Camera AI hiện nay không chỉ dừng ở chức năng ghi hình. “Ứng dụng Camera AI cho phép phát hiện nhanh điểm nghẽn, nhận diện lưu lượng tăng đột biến tại các điểm nóng. Trên cơ sở dữ liệu thời gian thực, trung tâm điều hành có thể điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu, tổ chức phân luồng tạm thời và triển khai lực lượng hỗ trợ kịp thời”, ông Hiếu phân tích.

Camera AI không chỉ dừng ở chức năng ghi hình mà còn phát hiện nhanh điểm nghẽn, nhận diện lưu lượng tăng đột biến tại các điểm giao thông

Khác với mô hình giám sát truyền thống vốn phụ thuộc nhiều vào quan sát thủ công và kinh nghiệm điều hành, hệ thống mới cho phép phân tích dữ liệu giao thông liên tục theo thời gian thực. Nhờ đó, chu kỳ đèn tín hiệu có thể được điều chỉnh linh hoạt theo lưu lượng thực tế. Các hành vi vi phạm được nhận diện tự động, góp phần nâng cao ý thức người tham gia giao thông. Thông tin tại các cửa ngõ, bến xe, nhà ga được cập nhật kịp thời để cơ quan chức năng chủ động phương án tổ chức giao thông. Quan trọng hơn, nguy cơ ùn tắc cục bộ được phát hiện sớm và xử lý ngay từ đầu, hạn chế tình trạng lan rộng..

Theo chuyên gia, lợi ích không chỉ nằm ở việc “giải tỏa” một điểm đông xe. “Khi thời gian di chuyển được rút ngắn, hiệu quả kinh tế – xã hội và hiệu quả sử dụng hạ tầng đều được cải thiện”.

Một điểm đáng chú ý của mô hình giao thông thông minh là mở rộng vai trò tham gia của người dân. Khi dữ liệu giao thông được cập nhật theo thời gian thực qua các nền tảng số, mỗi cá nhân có thể tự điều chỉnh lộ trình, thay đổi giờ xuất phát, tránh các điểm tắc. Hành vi di chuyển nhờ đó trở nên linh hoạt hơn, góp phần phân tán lưu lượng trên toàn mạng lưới.

Nguyễn Thùy Dương (22 tuổi, sinh viên) chia sẻ: “Biết trước tuyến nào đông để đổi hướng giúp mình yên tâm hơn. Không còn cảm giác ra đường là phải chấp nhận rủi ro tắc xe”.

Sự chủ động của người dân, kết hợp với điều hành dựa trên dữ liệu, tạo thành vòng tròn tương tác hai chiều: hệ thống cung cấp thông tin, người dân điều chỉnh hành vi, lưu lượng được phân bổ hợp lý hơn.

Từ quản lý kinh nghiệm đến quản trị dữ liệu

Theo ông Lê Trung Hiếu, chuyển biến căn bản nhất không nằm ở số lượng camera được lắp đặt, mà ở thay đổi mô hình quản lý. “Cơ quan quản lý nhà nước đang chuyển từ điều hành dựa trên kinh nghiệm sang quản lý và điều hành dựa trên dữ liệu. Các quyết định được đưa ra trên cơ sở dữ liệu có độ chính xác cao, cập nhật theo thời gian thực. Hệ thống cũng cho phép thiết lập quy trình phản ứng nhanh dựa trên các chỉ số KPI cụ thể”, ông cho biết.

Chỉ cần kiểm tra thông tin trên ứng dụng số, người dân có thể chủ động thay đổi cung đường đi để tránh tắc đường (Ảnh Tiến Trạch)

Điều này đặc biệt quan trọng trong dịp Tết — thời điểm lưu lượng phương tiện tăng đột biến và khó dự đoán. Khi trung tâm điều hành có thể nắm bắt toàn cảnh mạng lưới theo thời gian thực, việc phân luồng, điều chỉnh tín hiệu hay xử lý sự cố được thực hiện chủ động hơn, hạn chế tình trạng ùn tắc dây chuyền.

Theo lộ trình, Hà Nội sẽ tiếp tục hoàn thiện trung tâm điều hành giao thông thống nhất, mở rộng tích hợp Camera AI và các nền tảng số phục vụ người dân. Đô thị thông minh, vì thế, không chỉ là khái niệm công nghệ. Đó là cảm giác đi lễ đầu năm không còn quá lo kẹt xe; là việc một va chạm nhỏ được xử lý nhanh, không biến thành điểm tắc kéo dài; là khả năng chủ động lựa chọn hành trình dựa trên thông tin chính xác.

Khi dữ liệu trở thành nền tảng cho quyết định điều hành; khi công nghệ được đặt dưới mục tiêu phục vụ Nhân dân; khi mỗi người dân trở thành một mắt xích trong hệ sinh thái giao thông số — trải nghiệm đi chơi Tết không lo tắc đường đang dần trở thành diện mạo mới của một đô thị hiện đại.

Mai Khôi