Định hình tương lai đánh giá năng lực tiếng Anh trong kỷ nguyên mới

Hội thảo VLAS được ra mắt vào năm 2017 bởi Hội đồng Anh và Đề án Ngoại ngữ Quốc gia, tiếp nối thành công từ hội nghị New Directions. Hội thảo đã được tiếp tục tổ chức vào các năm 2019 và 2023.

Với chủ đề “Đánh giá năng lực tiếng Anh trong kỷ nguyên mới,” hội thảo năm nay tập trung thảo luận về những xu hướng đổi mới trong giảng dạy và đánh giá năng lực tiếng Anh, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục. VLAS 2025 là kết quả phối hợp hiệu quả giữa Đề án Ngoại ngữ Quốc gia, Hội đồng Anh tại Việt Nam và Trường Đại học Ngoại thương trong việc nâng cao năng lực khảo thí và hướng tới một hệ thống đánh giá năng lực ngoại ngữ công bằng, minh bạch. Đồng thời, VLAS 2025 là một trong số chuỗi các hoạt động thể hiện sự đồng hành và đóng góp tích cực của Hội đồng Anh trong lĩnh vực giảng dạy và khảo thí tiếng Anh trong hơn ba thập kỷ tại Việt Nam.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS, TS Phạm Thu Hương - Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại Thương chia sẻ niềm tự hào và ý nghĩa đặc biệt khi Hội thảo Khảo thí ngoại ngữ tại Việt Nam (VLAS) 2025 được tổ chức đúng vào dịp Trường Đại học Ngoại Thương kỷ niệm 65 năm thành lập đánh dấu gần bảy thập kỷ cống hiến cho sự nghiệp giáo dục và chuyển giao tri thức. PGS, TS Phạm Thu Hương khẳng định, việc trang bị cho sinh viên năng lực tiếng Anh vượt trội là một cấu phần thiết yếu trong chương trình đào tạo của Nhà trường, giúp sinh viên không chỉ có kiến thức chuyên môn vững chắc mà còn sở hữu kỹ năng ngôn ngữ và sự tự tin để thành công trong bối cảnh thế giới hội nhập sâu rộng.

Việc đồng tổ chức và đăng cai VLAS 2025 cùng Hội đồng Anh và Đề án Ngoại ngữ Quốc gia thể hiện cam kết mạnh mẽ của Trường Đại học Ngoại Thương đối với hợp tác quốc tế, xây dựng năng lực khảo thí, và đáp ứng linh hoạt với bối cảnh giáo dục hiện đại. PGS, TS Phạm Thu Hương bày tỏ kỳ vọng Hội thảo VLAS 2025 sẽ mang lại cơ hội cho các học giả, nhà quản lý và giáo viên đến từ các cơ sở giáo dục trong nước và quốc tế trao đổi kinh nghiệm và ý tưởng trong lĩnh vực đánh giá ngôn ngữ, đặc biệt là trước sự phát triển nhanh chóng của Trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số trong giáo dục.

Hội thảo quốc tế VLAS 2025 năm nay được tổ chức tại Trường Đại học Ngoại thương.

Đại diện Ban Quản lý Đề án Ngoại ngữ Quốc gia, TS. Nguyễn Thị Mai Hữu đã điểm lại những đổi mới trong công tác giảng dạy và đánh giá tiếng Anh tại Việt Nam và nhấn mạnh vai trò của công nghệ trong việc thúc đẩy đổi mới dạy và học ngoại ngữ. “Chủ đề của VLAS 2025 phản ánh xu hướng tất yếu của giáo dục hiện đại, khi khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo đang tạo nên những thay đổi sâu rộng trong phương pháp giảng dạy và đánh giá.

Việc tích hợp công nghệ vào đánh giá không chỉ giúp nâng cao tính khách quan và hiệu quả mà còn mở ra cơ hội cá nhân hóa quá trình học tập, giúp người học phát triển năng lực một cách toàn diện.” Cũng theo TS. Nguyễn Thị Mai Hữu, VLAS 2025 là diễn đàn giúp giáo viên tiếng Anh cấp THPT, giảng viên tiếng Anh đại học, các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý chia sẻ lý luận và kinh nghiệm về kiểm tra đánh giá định kỳ, thường xuyên trong dạy và học ngoại ngữ. Đây cũng là cơ hội giúp giáo viên tiếng Anh, nhà nghiên cứu ngoại ngữ cập nhật kiến thức mới về kiểm tra đánh giá trong dạy và học ngoại ngữ.

Bà cũng khẳng định và trân trọng mối quan hệ hợp tác bền vững, hiệu quả với Hội đồng Anh – đối tác tin cậy luôn đồng hành, hỗ trợ và chia sẻ tầm nhìn về việc xây dựng hệ sinh thái giáo dục ngoại ngữ hiện đại, công bằng và hội nhập.

Bà TS. Nguyễn Thị Mai Hữu, Đại diện Ban Quản lý Đề án Ngoại ngữ Quốc gia đã điểm qua những đổi mới trong công tác giảng dạy và đánh giá tiếng Anh tại Việt Nam

Đại diện Hội đồng Anh tại Việt Nam, bà Samantha Lea Smith, Giám đốc Khảo thí Quốc gia (Việt Nam) chia sẻ: “Hội đồng Anh tự hào đồng hành cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục và cộng đồng giáo viên Việt Nam trong hơn ba thập kỷ qua trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy và đánh giá tiếng Anh. VLAS 2025 là minh chứng cho tầm nhìn chung – phát triển hệ thống đánh giá ngoại ngữ công bằng, linh hoạt và ứng dụng công nghệ, hướng tới tương lai hội nhập và phát triển năng lực toàn cầu cho thế hệ trẻ Việt Nam”.

Ông James Shipton, Giám đốc Hội đồng Anh tại Việt Nam phát biểu tại sự kiện

Đi vào nội dung chuyên sâu của Hội thảo, trong bài chia sẻ với chủ đề “Giúp giáo viên và học sinh biến kỹ năng Nói thành một phần tự nhiên trong lớp học”, Giáo sư Barry O'Sullivan OBE – Trưởng Bộ phận Nghiên cứu và Phát triển Khảo thí tại Hội đồng Anh đã chia sẻ sâu về thực trạng giảng dạy kỹ năng nói trong nhà trường hiện nay, nơi người học thường thiếu cơ hội thực hành ngôn ngữ một cách tự nhiên dù dành nhiều năm học tiếng Anh.

Ông chỉ ra ba thách thức lớn mà các nhà giáo dục đang đối mặt đó là: thiếu đội ngũ giáo viên đủ năng lực để đổi mới; thời lượng lớp học có hạn và quy mô lớp học lớn khiến việc luyện tập có hướng dẫn bị hạn chế; và học sinh thiếu cơ hội sử dụng tiếng Anh trong các bối cảnh thực tế. Để giải quyết những thách thức đó, GS. Barry O’Sullivan giới thiệu hai dự án nghiên cứu của Hội đồng Anh tập trung vào việc xây dựng các tác vụ kỹ năng nói gắn với chương trình học, giúp giáo viên và người học rèn luyện kỹ năng giao tiếp thực tế.

Giáo sư Barry đã trình bày các sáng kiến giúp giáo viên và học sinh biến kỹ năng Nói thành một phần tự nhiên trong lớp học.

Đặc biệt, ông cũng nhấn mạnh vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc hỗ trợ quá trình đánh giá kỹ năng nói, không nhằm thay thế người dạy, mà để tăng tính khách quan, tiết kiệm thời gian và tạo điều kiện cá nhân hóa quá trình học: “AI có thể giúp giáo viên đánh giá kỹ năng nói của người học một cách khách quan hơn, nhưng con người – với khả năng thấu hiểu cảm xúc và bối cảnh vẫn sẽ là trung tâm của quá trình dạy và học. Công nghệ chỉ thật sự có ý nghĩa khi nó hỗ trợ việc học tập trở nên công bằng và nhân văn hơn”.

Nối tiếp chủ đề về công nghệ và người học, Hội thảo VLAS 2025 đã mang đến một góc nhìn nhân văn và sâu sắc hơn về trải nghiệm cảm xúc của thí sinh khi tham gia các bài kiểm tra ngôn ngữ trực tuyến. PGS.TS. Phạm Thị Hồng Nhung (Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế) phân tích rằng cảm xúc là một yếu tố then chốt trong cả quá trình tiếp thu và sử dụng ngôn ngữ. Những áp lực vốn có trong quá trình kiểm tra và đánh giá năng lực ngôn ngữ kết hợp với đặc thù của mô hình kiểm tra, đánh giá trực tuyến có thể khiến trải nghiệm của người học và thí sinh trở nên thách thức hơn. Qua đó, nghiên cứu của bà kêu gọi cộng đồng học thuật cùng hướng tới việc thiết kế và áp dụng các hệ thống đánh giá trực tuyến nhạy cảm, thấu hiểu và đặt trải nghiệm của người học lên hàng đầu.

Bài chia sẻ của PGS.TS. Hồng Nhung với góc nhìn về việc thiết kế và áp dụng các hệ thống đánh giá trực tuyến gắn liền với trải nghiệm của người học.

Cuối buổi sáng, chủ đề của hội thảo được tổng kết và mở rộng trong phiên thảo luận chuyên đề, quy tụ các chuyên gia hàng đầu như GS. Barry O’Sullivan OBE, ông Davide Guarini Gilmartin (Hội đồng Anh), TS. Nguyễn Thị Mai Hữu (Đề án Ngoại ngữ Quốc gia) và PGS. TS. Trần Bá Tiến - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Vinh và Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học Đại học Vinh. Các diễn giả đã tập trung trao đổi chuyên sâu về chủ đề cốt lõi là Năng lực Đánh giá Ngôn ngữ (Language Assessment Literacy - LAL) trong bối cảnh kỷ nguyên mới. Phiên thảo luận đã cung cấp một diễn đàn quan trọng để các nhà quản lý và giáo viên thảo luận về cách xây dựng năng lực LAL để tạo ra một hệ thống đánh giá công bằng và hiệu quả.

Phiên tham luận mang đến những quan điểm của các diễn giả trong việc đánh giá năng lực ngoại ngữ trong bối cảnh kỷ nguyên mới.

Chương trình buổi chiều của VLAS 2025 mở màn với bài tham luận của PGS.TS. Cao Thị Hồng Phương (đại diện Đề án Ngoại ngữ Quốc gia), tập trung vào "Phát triển Năng lực Đánh giá Thường xuyên cho Giáo viên Tiếng Anh". PGS.TS. Hồng Phương đã khái niệm hóa Năng lực đánh giá thường xuyên (FAL) là sự kết hợp giữa kiến thức nền tảng và bộ kỹ năng thực hành, cho phép giáo viên lồng ghép việc đánh giá vào hoạt động giảng dạy hàng ngày. Nghiên cứu của cô đã chỉ ra ba đóng góp quan trọng của đánh giá thường xuyên: tăng cường sự tham gia của người học, thúc đẩy khả năng tự chủ học tập, và củng cố kỹ năng ra quyết định linh hoạt của giáo viên.

Tiếp nối phiên thảo luận chuyên sâu, hội thảo diễn ra với các phiên song song (Breakout Sessions) với nhiều báo cáo nghiên cứu và workshop thực hành. Các phiên này do các giảng viên của FTU, đại diện Hội đồng Anh và chuyên gia quốc tế đồng chủ trì, giới thiệu các mô hình đánh giá ứng dụng AI, học tập thích ứng và sự tiến bộ của người học.

Nổi bật trong đó, đại diện Trường Đại học Ngoại Thương, ông Calum Leatham, Giảng viên Khoa Tiếng Anh thương mại, chia sẻ trong bài tham luận về việc sử dụng bài thuyết trình dự án của sinh viên như một hình thức đánh giá hiệu quả trong các học phần được giảng dạy bằng tiếng Anh: “Việc sử dụng hình thức thuyết trình dự án cho phép chúng tôi đánh giá không chỉ kiến thức văn hóa của sinh viên mà còn cả khả năng sử dụng tiếng Anh trong các ngữ cảnh thực tế, có ý nghĩa. Cách tiếp cận lấy người học làm trung tâm này giúp sinh viên chủ động hơn trong hành trình học tập của mình, đồng thời cung cấp cho giảng viên những góc nhìn sâu hơn về sự tiến bộ của người học”. Nghiên cứu này đã cung cấp những hiểu biết sâu sắc và thực tiễn cho các nhà giáo dục muốn triển khai các chiến lược đánh giá xác thực trong các lớp học EMI của mình.

Không khí sôi nổi tại VLAS 2025 khi các khách mời tích cực trao đổi và đặt câu hỏi cho diễn giả.

Kết thúc hội thảo, đại diện Hội đồng Anh khẳng định cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam, nhấn mạnh tầm nhìn dài hạn: tiếp tục chia sẻ tri thức, kết nối chuyên môn toàn cầu và hỗ trợ Việt Nam xây dựng thế hệ người học với năng lực ngôn ngữ, tư duy toàn cầu và khả năng hội nhập trong kỷ nguyên mới.

Hội thảo quốc tế Khảo thí ngoại ngữ tại Việt Nam (VLAS) 2025 không chỉ là một sự kiện học thuật, mà là diễn đàn để cùng nhau định hình tương lai – nơi người học Việt Nam được tiếp cận một hệ sinh thái giáo dục ngôn ngữ công bằng, hiện đại và hội nhập.

Mai Anh