Đổi mới sáng tạo - dấu ấn người trẻ trong kỷ nguyên số

Bài 1: Ứng dụng chuyển đổi số “chìa khóa” khởi nghiệp nông nghiệp

Trong hành trình khởi nghiệp của thanh niên nông thôn hôm nay, người ta không chỉ thấy những bản kế hoạch chi chít con số, những mô hình kinh doanh trên giấy, mà còn là câu chuyện của đam mê, nghị lực, tình yêu quê hương. Hơn hết, đó là sự năng động, sáng tạo của người trẻ trong việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số để nâng cao giá trị nông sản, mang hơi thở hiện đại vào sản xuất nông nghiệp truyền thống.

Công nghệ lên men “đánh thức” giá trị thảo mộc Việt

Từ Bắc Ninh, vùng đất của làn điệu quan họ và những cánh đồng trù phú, ba bạn trẻ Nguyễn Việt Anh, Đỗ Thị Thơm và Hà Ngọc Linh đã cùng nhau biến niềm đam mê với sản phẩm tự nhiên thành dự án khởi nghiệp độc đáo: “Ứng dụng công nghệ lên men sản xuất dầu gội thảo dược tự nhiên Mộc Nhiên Xanh”.

Đỗ Thị Thơm, Trưởng nhóm cho biết, phần lớn dầu gội đầu công nghiệp hiện nay chứa nhiều thành phần hóa học có thể gây kích ứng, làm yếu chân tóc, khiến tóc dễ gãy rụng. Dù mang lại cảm giác sạch nhanh, thơm lâu nhưng về lâu dài, những sản phẩm này lại ảnh hưởng không nhỏ tới sức khỏe người dùng. Trong khi đó, nhu cầu của người tiêu dùng ngày càng hướng đến các sản phẩm thân thiện, tự nhiên và an toàn.

Nhóm bạn trẻ thực hiện dự án “Ứng dụng công nghệ lên men sản xuất dầu gội thảo dược tự nhiên Mộc Nhiên Xanh”.

Từ ý tưởng đó, nhóm đã nghiên cứu và phát triển công nghệ lên men vi sinh, phương pháp hiện đại giúp giữ lại trọn vẹn dưỡng chất tự nhiên trong các nguyên liệu thảo dược như bồ kết, gừng, bưởi, cỏ mần trầu, trà xanh… mà không cần gia nhiệt hay sử dụng chất bảo quản hóa học. Quá trình lên men tự nhiên giúp tạo ra dịch axit hữu cơ nhẹ, vừa có khả năng làm sạch, vừa là chất bảo quản tự nhiên, thay thế hoàn toàn hóa chất tổng hợp.

“Chúng mình mong muốn đưa người dùng trở lại với giá trị truyền thống, gội đầu bằng thảo mộc nhưng dưới một hình thức hiện đại hơn, an toàn và tiện lợi hơn”, chị Thơm chia sẻ.

Công nghệ lên men giúp phân tách các phân tử hoạt chất thành dạng siêu nhỏ, dễ thẩm thấu hơn vào tóc và da đầu, nhờ vậy hiệu quả dưỡng tóc, phục hồi hư tổn và kích thích mọc tóc tăng lên rõ rệt. Chỉ sau vài lần sử dụng, người dùng có thể cảm nhận được mái tóc suôn mượt, chắc khỏe tự nhiên mà không cần dùng dầu xả.

Sản phẩm dầu gội thảo dược Mộc Nhiên Xanh

Các nguyên liệu đều được trồng và thu hái tại địa phương, đảm bảo tươi sạch, thân thiện với môi trường. Không silicon, không hương liệu nhân tạo, không chất tạo bọt hóa học, Mộc Nhiên Xanh đã tạo được niềm tin từ những người yêu thích sản phẩm tự nhiên và lành mạnh.

Cánh cửa mới của nông nghiệp hiện đại

Nếu như ở Bắc Ninh có Mộc Nhiên Xanh với công nghệ lên men thảo dược, thì tại Thành phố Hồ Chí Minh, một thanh niên nông thôn khác là anh Trần Tài, lại ghi dấu bằng mô hình ứng dụng công nghệ sinh học và tự động hóa trong sản xuất nấm Đông trùng hạ thảo hữu cơ.

Giữa nhịp sống sôi động của đô thị, anh Tài chọn một hướng đi khác biệt, mang công nghệ cao vào nông nghiệp. Với nền tảng kiến thức sinh học, anh đã nghiên cứu và thiết kế hệ thống nuôi trồng thông minh, nơi mọi yếu tố từ nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm đến nồng độ oxy đều được điều khiển tự động bằng cảm biến và phần mềm giám sát.

Quy trình khép kín giúp nấm phát triển trong môi trường tối ưu, hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm nấm mốc, đồng thời nâng cao hàm lượng dược chất quý trong sản phẩm. Nhờ đó, nấm Đông trùng hạ thảo của anh Tài có màu sắc, hương vị và giá trị dinh dưỡng vượt trội, được thị trường đánh giá cao.

Anh Trần Tài kiểm tra nấm

Không chỉ dừng lại ở sản xuất, anh còn chuyển đổi số toàn bộ khâu vận hành, từ quản lý dữ liệu sản xuất, truy xuất nguồn gốc đến bán hàng trực tuyến và thanh toán điện tử. Mỗi lô sản phẩm đều có mã QR truy xuất, giúp người tiêu dùng kiểm tra thông tin chi tiết về quy trình trồng, thời gian thu hoạch và chứng nhận chất lượng.

“Công nghệ giúp nông dân trẻ như tôi kiểm soát tốt hơn từng giai đoạn sản xuất, giảm rủi ro, tăng năng suất và tạo được niềm tin nơi khách hàng. Nông nghiệp giờ không còn là nghề ‘dầm mưa dãi nắng’ mà là một ngành cần tri thức, cần công nghệ,” anh Tài chia sẻ.

Điểm chung giữa những người trẻ như nhóm Mộc Nhiên Xanh hay anh Trần Tài chính là tư duy “chuyển đổi số” coi công nghệ là chìa khóa để phát triển bền vững. Họ không chỉ ứng dụng kỹ thuật vào sản xuất mà còn sử dụng công nghệ để quản trị, quảng bá và kết nối cộng đồng người tiêu dùng.

Từ đam mê đến hệ sinh thái khởi nghiệp nông nghiệp số

Ngày nay, nhiều thanh niên nông thôn đã tận dụng nền tảng số để khởi nghiệp: Dùng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm nông sản đặc trưng quê hương; ứng dụng thương mại điện tử để mở rộng thị trường, tiếp cận khách hàng toàn quốc; sử dụng AI và IoT trong quản lý sản xuất, theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, dinh dưỡng của cây trồng theo thời gian thực.

Anh Trần Tài (thứ hai từ trái sang) và các sản phẩm nấm Đông trùng hạ thảo hữu cơ

Đặc biệt, chuyển đổi số trong quản lý truy xuất nguồn gốc giúp nông sản Việt nâng cao uy tín, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Chuyển đổi số không còn là khái niệm xa vời, mà đang trở thành “cú hích” giúp người trẻ nông thôn đổi mới tư duy sản xuất, biến những nghề truyền thống thành sản phẩm có giá trị cao, mang tầm thương hiệu quốc gia.

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, những dự án ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Dầu gội lên men Mộc Nhiên Xanh sử dụng nguyên liệu tự nhiên, quy trình thân thiện, không hóa chất độc hại. Nấm Đông trùng hạ thảo hữu cơ của anh Tài giảm thiểu chất thải, tiết kiệm năng lượng nhờ hệ thống điều khiển tự động.

Những mô hình như vậy đang góp phần hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp xanh, nơi người trẻ vừa làm kinh tế, vừa lan tỏa thông điệp sống hài hòa với thiên nhiên. Không ít bạn trẻ đã trở về quê lập nghiệp với khát vọng “làm nông bằng công nghệ”, biến cánh đồng truyền thống thành “nhà máy thông minh”, biến nông sản quê hương thành sản phẩm thương hiệu số.

Anh Trần Tài đã ứng dụng công nghệ để sản xuất nấm sinh học

Theo các chuyên gia, Việt Nam hiện có hơn 60% dân số sống ở khu vực nông thôn, một nguồn lực khổng lồ nếu biết khai thác đúng hướng. Việc đưa chuyển đổi số vào nông nghiệp sẽ không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất, mà còn giúp người nông dân trẻ thay đổi cách nghĩ, cách làm, kết nối trực tiếp với thị trường tiêu dùng.

Chính phủ và các tổ chức thanh niên hiện cũng đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ: Tập huấn kỹ năng số cho thanh niên nông thôn, xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp, kết nối start-up với nhà đầu tư và doanh nghiệp. Nhờ đó, ngày càng nhiều mô hình “nông nghiệp thông minh”, “khởi nghiệp xanh” ra đời từ chính bàn tay người trẻ.

(Còn nữa)

Nguyễn Dũng