Người trẻ chủ động bảo vệ mình trước “bẫy công nghệ” dịp Tết

Trước thực trạng đó, nhiều bạn trẻ Thủ đô không còn chủ quan. Họ chủ động trang bị kỹ năng số, cập nhật cảnh báo từ cơ quan chức năng và trở thành “lá chắn” bảo vệ chính mình, gia đình trong dịp cao điểm cuối năm.

Những cú lừa không còn xa lạ

Theo cảnh báo từ Công an thành phố Hà Nội, dịp giáp Tết là thời điểm các loại tội phạm công nghệ cao gia tăng hoạt động. Phổ biến nhất là giả danh công an, viện kiểm sát yêu cầu “xác minh tài khoản”; giả mạo nhân viên ngân hàng hướng dẫn cài đặt ứng dụng lạ; lừa đảo đặt phòng, mua vé máy bay giá rẻ; hay sử dụng công nghệ deepfake để mạo danh người thân.

Cuối năm 2025, một sinh viên tại Hà Đông nhận cuộc gọi tự xưng là cán bộ điều tra, thông báo tài khoản liên quan đến đường dây rửa tiền. Đối tượng yêu cầu chuyển tiền vào “tài khoản an toàn” để phục vụ điều tra. Trong tâm lý hoảng loạn, nạn nhân đã chuyển gần 200 triệu đồng trước khi phát hiện bị lừa.

Một trường hợp khác tại Cầu Giấy, chị N.T.H (23 tuổi) nhận cuộc gọi video từ tài khoản có hình ảnh, giọng nói giống hệt người bạn đang du học. Đối tượng thông báo cần tiền gấp để đóng học phí. Rất may, chị H kịp thời gọi lại qua số điện thoại cũ để xác minh và phát hiện đó là sản phẩm của công nghệ giả mạo.

Nhiều đối tượng lợi dụng mạng xã hội để lừa đảo (Ảnh minh họa)

“Trước đây mình nghĩ chỉ người lớn tuổi mới dễ bị lừa. Tuy nhiên, khi trực tiếp gặp tình huống, mình mới thấy nếu không bình tĩnh thì ai cũng có thể trở thành nạn nhân”, chị H chia sẻ.

Không chỉ lừa đảo tài chính, nhiều chiêu trò còn đánh vào nhu cầu mua sắm dịp Tết. Các fanpage giả mạo thương hiệu lớn tung chương trình “sale 70%”, yêu cầu đặt cọc trước. Sau khi nhận tiền, đối tượng chặn liên lạc, xóa trang. Có người mất vài trăm nghìn đồng, có người mất cả chục triệu vì tin vào mức giá “quá hời”.

Chủ động từ cơ sở: Cảnh báo bằng chính công nghệ

Trước diễn biến phức tạp của tội phạm công nghệ cao, nhiều cơ sở Đoàn tại Hà Nội đã vào cuộc mạnh mẽ, tận dụng chính nền tảng số để cảnh báo giới trẻ.

Công an phường Ngọc Hà đã xây dựng video clip ứng dụng AI với nội dung “Cảnh báo tội phạm công nghệ cao – Chủ động phòng chống cháy nổ”. Video được đăng tải trên fanpage của Đoàn phường, chia sẻ rộng rãi tới đoàn viên, thanh niên và người dân.

Clip đưa ra những khuyến cáo ngắn gọn, dễ nhớ: Không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin cá nhân cho người lạ; không bấm vào đường link nghi vấn; kiểm tra, khóa cửa và phương tiện cẩn thận khi ra khỏi nhà hoặc trước khi đi ngủ; sử dụng điện, gas an toàn; trang bị bình chữa cháy mini và nắm kỹ năng xử lý sự cố.

Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người dân liên hệ ngay Công an phường hoặc Cảnh sát khu vực để được hỗ trợ.

Bí thư Đoàn phường Ngọc Hà, Đặng Việt Trinh, cho biết: “Với những nội dung dễ nhớ, dễ hiểu, các bạn trẻ sẽ nâng cao cảnh giác, bảo vệ bản thân và gia đình trong dịp Tết”.

Việc ứng dụng AI trong tuyên truyền không chỉ giúp nội dung sinh động, gần gũi hơn với giới trẻ mà còn thể hiện tinh thần chủ động, sáng tạo của lực lượng cơ sở. Cùng với phường Ngọc Hà, nhiều cơ sở Đoàn tại Hoàn Kiếm, Long Biên, Hà Đông… cũng đẩy mạnh tuyên truyền trên mạng xã hội, chia sẻ infographic, clip ngắn hướng dẫn nhận diện lừa đảo.

Khác với suy nghĩ phổ biến rằng người trẻ “rành công nghệ” nên khó bị lừa, thực tế cho thấy chính sự tự tin quá mức đôi khi lại tạo kẽ hở. Tội phạm công nghệ cao ngày nay không chỉ dựa vào kỹ thuật, mà còn khai thác tâm lý: sợ hãi khi bị đe dọa pháp lý, tham rẻ khi săn khuyến mãi, hay lo lắng cho người thân khi nhận cuộc gọi cầu cứu...

Đón xuân an toàn cả trên không gian mạng

Vì vậy, nhiều bạn trẻ đã chủ động trang bị cho bản thân kỹ năng và tinh thần cảnh giác. Nguyễn Đức Minh, sinh viên năm thứ ba tại Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết nhóm bạn của chàng trai trẻ đã lập thói quen “3 không”: không cung cấp OTP, không chuyển tiền khi chưa xác minh, không cài ứng dụng ngoài kho chính thống.

“Trước Tết giao dịch nhiều, mình còn bật thêm xác thực hai lớp và thông báo biến động số dư để kịp thời phát hiện bất thường”, Minh nói.

Đoàn phường Ngọc Hà đẩy mạnh tuyên truyền tới Nhân dân và đoàn viên, thanh niên về tội phạm công nghệ cao

Trong khi đó, Lê Quỳnh Anh (25 tuổi, nhân viên văn phòng tại phường Hoàn Kiếm) chia sẻ cô thường xuyên cập nhật cảnh báo từ fanpage công an và Đoàn Thanh niên. “Mình gửi lại các thông tin cảnh báo cho bố mẹ. Người trẻ không chỉ tự bảo vệ mình mà còn phải là cầu nối giúp gia đình tránh rủi ro”, Quỳnh Anh bày tỏ.

Tết hôm nay không chỉ diễn ra ngoài phố xá rộn ràng mà còn trên không gian mạng, nơi mỗi cú click đều gắn với thông tin cá nhân và tài sản. Khi các chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi, sự chủ động của người trẻ trở thành yếu tố then chốt.

Chậm lại một nhịp trước khi bấm vào đường link lạ; xác minh thêm một cuộc gọi trước khi chuyển tiền; cập nhật thêm một lớp bảo mật cho tài khoản... những hành động nhỏ nhưng có thể ngăn chặn tổn thất lớn.

Trong không khí rộn ràng của những ngày Xuân, năm mới, giữ bình an cho mình và gia đình không chỉ là khóa cửa cẩn thận, tắt bếp gas trước khi ra khỏi nhà, mà còn là bảo vệ tài khoản, dữ liệu cá nhân trên không gian mạng. Khi người trẻ Hà Nội ý thức và hành động, “bẫy công nghệ” sẽ không còn là nỗi ám ảnh, mà trở thành lời nhắc nhở để mỗi người sống thông minh hơn trong kỷ nguyên số.

Nguyễn Dũng