Đừng để bạo lực gieo mầm cho những vòng xoáy đau thương

Đừng để bạo lực “đẻ” thêm bạo lực

Xung quanh sự việc học sinh có hành vi ứng xử sai trái với giáo viên tại Trường THCS Đại Kim có nhiều ý kiến, quan điểm giáo dục. TS Nguyễn Ngọc Huy, một nhà nghiên cứu về biến đổi khí hậu, với trang Facebook Huy Nguyen thu hút hàng triệu người theo dõi vừa chia sẻ một góc nhìn đáng suy ngẫm xung quanh sự việc này. Anh kể rằng, hàng xóm nhà anh trước đây có một gia đình người bạn ở cùng tòa nhà. Nhà có 2 đứa trẻ, một bạn lớp 6 và một bạn lớp 3.

Một hôm hai đứa trẻ chơi nghịch và bạn lớp 6 đánh bạn lớp 3 rất mạnh, nằm lăn ra sàn khóc lóc. Người bà của 2 cháu trai là một cựu giáo viên tiểu học, thấy vậy, bèn nhanh chóng đỡ cháu bé lớp 3 bị đánh dậy và ngay sau đó ôm lấy đứa lớp 6 vào lòng vỗ về với giọng ôn tồn: "Con đừng đánh em như thế". Rồi bà cùng ôm 2 cháu sát lại với nhau. Hai đứa cùng khóc.

“Tôi không biết sau đó bà sẽ dạy hai đứa trẻ tại nhà như thế nào nhưng ít nhất, ngay ở tình huống dễ nổi giận nhất và dễ phản ứng cực đoan nhất thì bà đã lựa chọn cách vỗ về cả hai", TS Huy chia sẻ.

Xây dựng môi trường học tập an toàn để thầy trò vui học mỗi ngày (Ảnh minh họa)

TS Huy lý giải, hành động của người bà không phải là sự nuông chiều, mà là cách hóa giải bạo lực bằng sự ôn hòa. Ông nhấn mạnh: “Ứng xử bằng bạo lực để đáp lại một hành động bạo lực sẽ khiến bạo lực gia tăng và ai cũng phải mang cái năng lượng tiêu cực đó trong người”. Việc trừng phạt một đứa trẻ đang có những biểu hiện bất ổn về tâm lý có thể làm tăng thêm sự tức giận, dồn nén và khiến chúng dễ bùng phát bạo lực hơn trong những lần tiếp theo. Đặc biệt với trẻ ở lứa tuổi dậy thì, dễ nổi loạn.

“Sự việc một học sinh lớp 7 túm tóc cô giáo chủ nhiệm ghì xuống nền nhà liên tục trong hơn 2 phút đồng hồ mà không có sự can ngăn của các bạn học sinh khác là một sự việc đáng buồn. Tôi đoán rằng cậu học sinh phải có một vấn đề tổn thương tâm lý nào đó dồn nén rồi mới hành xử như một kẻ mất trí như vậy", TS Huy nhận định.

Trong môi trường giáo dục, lứa tuổi thường xảy ra bạo lực học đường nhất là ở cấp 2, khi các cháu đang bước vào tuổi dậy thì, dễ nổi loạn. Nhiều cháu lập thành các hội nhóm "đại ca/chị đại" để bắt nạt những cháu khác hiền lành yếu thế hơn và thậm chí còn lôi kéo những cháu khác hư theo mình. Phần lớn những "đại ca/chị đại" đó đều đã từng tổn thương tâm lý từ gia đình họ và trở nên bất cần đời.

“Các gia đình và cả nhà trường, giáo viên rất cần quan tâm đến những tổn thương tâm lý đó để có sự hóa giải kịp thời, nếu không, bạo lực sẽ “đẻ” thêm bạo lực”, TS Huy nhấn mạnh.

Ngăn chặn bạo lực từ gốc

Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận định, đây là sự việc “nghiêm trọng”, yêu cầu xử lý kịp thời, đúng quy định để giữ gìn sự tôn nghiêm của nhà giáo, đồng thời có biện pháp hỗ trợ, giúp học sinh ổn định tâm lý, sửa sai.

Môi trường học đường phải trở thành nơi an toàn, bệ phóng phát triển cho thế hệ trẻ (Ảnh minh họa)

Theo phân tích của các chuyên gia, có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự việc. Tâm lý lứa tuổi dậy thì, học sinh thường biến đổi mạnh về cảm xúc, dễ nổi nóng, chưa kiểm soát được hành vi.

Đặc biệt, nhiều trẻ bị ảnh hưởng từ gia đình, môi trường xã hội. Sự thiếu quan tâm sát sao từ phụ huynh cùng việc bắt chước hành vi bạo lực từ trong chính gia đình hay mạng xã hội, trò chơi điện tử, phim ảnh có thể dẫn đến những hành vi lệch chuẩn.

Bên cạnh đó, việc nhiều học sinh chứng kiến nhưng không can thiệp, cho thấy sự thờ ơ, thiếu trách nhiệm và kỹ năng ứng xử tập thể. Đó là lỗ hổng lớn về văn hóa học đường. Sự tôn trọng, lòng trắc ẩn và sự bao dung dường như đang dần bị lu mờ trước những giá trị vật chất và sự cạnh tranh không lành mạnh. Trẻ học cách đối đầu, thay vì đối thoại, để bảo vệ bản thân và giành lấy những điều mình muốn.

Để không lặp lại những sự việc tương tự, bên cạnh xử lý nghiêm, cần những giải pháp đồng bộ từ gia đình, nhà trường đến xã hội để phòng ngừa tận gốc.

Theo TS xã hội học Tô Phương Oanh (Trường ĐH Sư phạm Hà Nội), bạo lực học đường không thể nhìn nhận đơn thuần là sai phạm cá nhân.

“Đằng sau mỗi hành vi là sự tương tác phức tạp giữa môi trường gia đình, ảnh hưởng mạng xã hội, áp lực học tập và cách tổ chức kỷ luật của nhà trường. Vì vậy, giải pháp phải mang tính hệ thống, có sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, xã hội, thay vì chỉ xử phạt cá nhân vi phạm”, TS Tô Phương Oanh nhận định.

Theo đó, từ phía nhà trường cần siết chặt nội quy, tăng cường giáo dục kỹ năng sống và kiểm soát cảm xúc cho học sinh; tổ chức tư vấn tâm lý học đường; đào tạo giáo viên kỹ năng xử lý tình huống bạo lực.

Gia đình cần có sự quan tâm, đồng hành cùng con, dạy trẻ cách tôn trọng, kiểm soát cảm xúc; kịp thời phát hiện và xử lý các dấu hiệu bất thường về tâm lý.

Vụ việc tại Trường THCS Đại Kim là lời nhắc nhở về nguy cơ bạo lực học đường không chỉ ở một cá nhân mà mang tính xã hội. Nếu không có giải pháp căn cơ, tình trạng này có thể tiếp diễn, gây tổn hại cả thể chất, tinh thần lẫn môi trường giáo dục.

Người thầy cần được bảo vệ để giữ vững sự tôn nghiêm của nghề giáo, còn học sinh cần được đồng hành, uốn nắn để không trượt dài trong sai lầm. Chỉ khi gia đình, nhà trường và xã hội cùng vào cuộc, môi trường học đường mới thực sự trở thành nơi an toàn, nhân văn và trở thành bệ phóng phát triển cho con trẻ.

Ánh Dương