Giỗ Tổ Hùng Vương- Quốc lễ từ trong tâm thức

Cách Thủ đô Hà Nội chừng 90km, khu di tích Đền Hùng thuộc thôn Cổ Tích, xã Hi Cương, huyện Lâm Thao của tỉnh Phú Thọ. Đền Hùng gắn với truyền thuyết cha Rồng mẹ Tiên, Lạc Long Quân và Âu Cơ sinh được bọc trăm trứng, nở ra trăm người con "50 xuống biển, 50 lên non, nay thành cháu con, là hoa một gốc là con một nhà" như trong một bài hát. Vua Hùng chính là người con cả lập nên nước Văn Lang và trở thành tổ tiên của người Việt ta hiện nay. Nhắc đến Đền Hùng là nhắc đến ngày Giỗ Tổ linh thiêng của toàn dân tộc. Đây chính là Lễ hội Đền Hùng, cũng gọi là ngày Giỗ Tổ Hùng Vương. Lễ hội diễn ra chính vào ngày 10/3 âm lịch hàng năm nhưng thực chất đây là một chuỗi sự kiện được tiến hành trước đó cả tuần để tôn vinh, tưởng nhớ công lao lập nước của các vua Hùng, cũng là để hướng về tổ tiên, nguồn cội mang dòng máu Lạc Hồng của dân tộc Việt Nam ta.

Dù đến tận nơi hay bái vọng thì trong tâm thức luôn luôn mỗi người dân Việt đều hướng về nguồn cội, để biết ơn những người đi trước, ghi nhớ công lao mở nước yên dân, càng ý thức được không chỉ anh em ruột thịt mà đồng bào ta cũng là người một nhà để đoàn kết, yêu thương, đùm bọc lẫn nhau. Tín ngưỡng thờ cúng Vua Hùng không chỉ được phổ biến trong cộng đồng người Việt mà còn có sức lan tỏa rộng lớn khiến bạn bè quốc tế khâm phục và công nhận.

Với tầm vóc, ý nghĩa quan trọng suốt mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước đó, từ năm 2001, giỗ Tổ Hùng Vương đã trở thành ngày quốc lễ của đất nước. Đặc biệt, năm 2012, tại kỳ họp lần thứ 7, Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003 về bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể đã chính thức công nhận Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ, Việt Nam là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Quyết định của UNESCO nêu cụ thể: “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” thể hiện lòng tôn kính đối với các bậc tổ tiên và từ đó nâng lên lòng tự hào dân tộc và gắn kết cộng đồng. Đây là một quyết định có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với dân tộc Việt Nam về lịch sử, văn hoá và tâm linh bởi lẽ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương từ ngàn đời nay là niềm tin thiêng liêng, là sức mạnh gắn kết cộng đồng, là điểm tựa tinh thần để dân tộc Việt Nam vượt qua mọi khó khăn, thách thức của lịch sử để tồn tại và phát triển như trong lời phát biểu của đại diện tỉnh Phú Thọ lúc đó.

Tỉnh Phú Thọ ngày càng chuẩn hóa nghi lễ và các hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương- Lễ hội Đền Hùng hàng năm. Các hoạt động tại lễ hội cũng diễn ra phong phú hơn như lễ rước được tổ chức long trọng với quốc kì, cờ hội và hương hoa dâng lên Vua Hùng cùng 100 thanh niên trai tráng tượng trưng cho đồng bào trăm trứng của cha Rồng, mẹ Tiên tỏa đi khắp nước, lên rừng xuống biển mở mang bờ cõi nay lại tụ về để tưởng nhớ tổ tiên. Các lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước cũng đến dâng hương để nêu cao tinh thần hướng về nguồn cội, cầu cho quốc thái dân an, cho đất nước được thanh bình, thịnh trị.

Các đoàn từ địa phương khác thờ Vua Hùng cũng như vợ con, tướng lĩnh của vua cũng “kéo quân” về đây hội tụ. Ngoài phần lễ long trọng, bao giờ cũng có thêm phần hội với cờ quạt võng lọng đàn nhạc tưng bừng, thể hiện không khí vui tươi của lễ hội và cũng là để bà con hành hương về đây được tham gia những trò chơi dân gian đặc sắc của dân tộc. Các cuộc thi rước kiệu, hát xoan, hát ca trù, rước và biểu diễn làm bánh chưng, bánh dày, đu tiên, hát đối đáp giao duyên, biểu diễn chèo, tuồng… đều là những sinh hoạt văn hóa văn nghệ phong phú, thể hiện đời sống tinh thần lạc quan, yêu đời của nhân dân ta thuở trước.

Đặc biệt, năm 2016, “Lễ hội văn hóa dân gian đường phố” biểu diễn rất nhiều những tiết mục, chương trình đặc sắc ý nghĩa, tôn vinh những giá trị văn hóa lâu đời vùng đất Tổ. Quy tụ gần 2000 diễn viên chuyên nghiệp và không chuyên, lễ hội đã khiến không ít du khách “choáng ngợp” về quy mô, cùng sự chuẩn bị kỳ công của ban tổ chức.

Hòa mình vào dòng người dâng hương lễ Tổ mới thấy tinh thần tri ân nguồn cội của dân tộc mình rất lớn lao, mãnh liệt. Người từ Thái Bình, Nam Định, người từ Lào Cai, Hà Giang, người từ TP Hồ Chí Minh, từ Kiên Giang, Đồng Tháp... lớp lớp kéo về. Người từ các phương trời xa xôi như châu Âu, châu Mỹ, từ khắp hành tinh này cũng phải thu xếp công việc để hội tụ trong ngày 10 tháng 3 quen thuộc. Không chỉ là cuộc hội tụ đông đủ, việc con cháu tề tựu về với tổ tiên càng là một cuộc "biểu dương lực lượng", thể hiện sự sinh sôi nảy nở đông đúc của người Việt ta, càng thể hiện sự trân quý cội nguồn khi bất cứ ai dù đi xa muôn phương vẫn không bao giờ quên gốc tích, quê nhà. Sự tề tựu đông đủ, mỗi năm đều tăng lên cho thấy đây là ngày hội quần tụ của dân tộc, biểu thị tinh thần cộng đồng, tự hào, tự tôn dân tộc rất cao, “báo công” với Vua Hùng về sự hưng thịnh của nòi giống dân tộc.

Theo thống kê của Ban tổ chức, từ năm 2010 đến nay lượng người về tham dự Giỗ Tổ ngày càng tăng, từ khi con đường cao tốc hoàn thành việc đi lại của du khách thuận lợi hơn giữa các tỉnh cùng với đời sống người dân được nâng lên mong muôn một lần được trở về nguồn cuội thắp nén hương tri ân các Vua Hùng. Ban tổ chức đã tăng cường công tác tuyên truyền, kết nối tour, tuyến thu hút du khách, quảng bá hình ảnh đất Tổ - điểm du lịch hấp dẫn đến với bạn bè trong nước và quốc tế…làm tốt công tác phục vụ chu đáo , có nhiều hình thức, biện pháp để hoạt động tâm linh này an toàn, thực sự có ý nghĩa và giữ được những nét đẹp văn hóa.

Tiếp nối thành công đó, năm Mậu Tuất 2018, tỉnh Phú Thọ đã ban hành kế hoạch tổ chức Lễ hội, sẵn sàng chào đón đồng bào trăm trứng thập phương hướng về nguồn cội.

Duyên Nhi