Giữ mạch nguồn văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số Thủ đô

​Nhiều chuyển biến tích cực về kinh tế - xã hội

​Hà Nội - mảnh đất ngàn năm văn hiến, nơi hội tụ 54 dân tộc anh em, trong đó cộng đồng người Mường, người Dao sống tập trung tại các vùng núi Ba Vì, Thạch Thất, Quốc Oai, Mỹ Đức đóng vai trò quan trọng trong việc gìn giữ "phần hồn" của văn hóa xứ Đoài.

​Đón Tết Bính Ngọ 2026, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp Hà Nội đã dồn lực để chăm lo cho đồng bào một cách thiết thực nhất. Tại các đơn vị hành chính mới được sáp nhập và mở rộng quy mô như xã Ba Vì, Suối Hai, Mỹ Đức, Quốc Oai… không khí Tết đã tràn ngập khắp các ngả đường.

Đồng chí Nguyễn Sỹ Trường, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Hà Nội

​Hạ tầng giao thông kết nối liên vùng đã đưa hàng hóa Tết về tận các thôn, làng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của Thủ đô. Hệ thống điện, đường, trường, trạm tại các xã mới này được đầu tư đồng bộ, khang trang. Song điều khiến đồng bào phấn khởi nhất chính là sự "hội tụ", việc sáp nhập các xã nhỏ lẻ thành những đơn vị hành chính lớn đã tạo ra một không gian sinh hoạt cộng đồng rộng lớn hơn, quy mô hơn, giúp các hoạt động văn hóa có "đất diễn" để thăng hoa.

Tại xã Suối Hai - đơn vị hành chính mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, dân số của xã Tản Lĩnh, Ba Trại và một phần diện tích tự nhiên, dân số của xã Cẩm Lĩnh, Thụy An, thuộc huyện Ba Vì cũ, sau sáp nhập, tình hình kinh tế trên địa bàn ổn định và từng bước phát triển; an sinh xã hội được đảm bảo; lĩnh vực văn hóa, xã hội được quan tâm chỉ đạo đạt kết quả tốt. Xã chủ động, tích cực đẩy nhanh tiến độ giải quyết thủ tục hành chính phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Cùng với đó, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo, không xảy ra những vấn đề lớn, phức tạp. Hạ tầng giao thông, kỹ thuật, hạ tầng xã hội cơ bản đã, đang và sẽ được đầu tư đồng bộ, đảm bảo tính kết nối khu vực, phát triển đô thị, tạo diện mạo mới cho xã Suối Hai.

TP Hà Nội luôn quan tâm, chăm lo tới các em học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số

Chủ tịch UBND xã Suối Hai Nguyễn Ngọc Mạnh cho biết: UBND xã đã chỉ đạo người dân, các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, chợ, siêu thị đảm bảo hàng hóa đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của Nhân dân, đảm bảo an toàn thực phẩm và văn minh trong thương mại. Ngoài ra, tăng cường công tác tuyên truyền, quảng bá, xây dựng sản phẩm du lịch mới, nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch. Kiểm tra hướng dẫn, xử lý các cơ sở kinh doanh lưu trú homestay, các cơ sở dịch vụ văn hóa.

Cũng theo Chủ tịch UBND xã Suối Hai, hạ tầng thương mại của xã phát triển với 4 siêu thị, 3 chợ; 7 đơn vị du lịch, 20 cơ sở lưu trú homestay, nhà vườn; các điểm du lịch: Vườn Quốc gia Ba Vì, Khu du lịch Ao Vua, hồ Suối Hai thu hút đông khách.

Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, trồng mai trắng ở các thôn mang lại thu nhập lớn. Kinh tế tư nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã phát triển mạnh, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng và an sinh xã hội. Hiện toàn xã có 21 hộ kinh doanh, 7 công ty và 3 hợp tác xã đã tham gia đăng ký đánh giá và được phân hạng, với tổng số 93 sản phẩm OCOP.

Lãnh đạo TP và Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Hà Nội tuyên dương các em học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số Thủ đô xuất sắc tiêu biểu

Để phát triển trong việc xây dựng sản phẩm OCOP, xã Suối Hai sẽ triển khai kế hoạch livestream bán hàng đối với các sản phẩm OCOP, trong đó chủ lực là sản phẩm sữa. Ngoài các sản phẩm đạt OCOP được đánh giá 3, 4 sao là chè búp khô và sản phẩm chế biến từ sữa bò, sữa dê, còn có thực phẩm bảo vệ sức khỏe là thảo dược; mật ong hoa rừng; thịt đà điểu và sản phẩm chế biến từ thịt đà điểu…

“Xã Suối Hai đã hoàn thành xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục tuyên truyền hoàn thành các tiêu chí Nông thôn mới nâng cao, đồng thời duy trì và giữ vững các tiêu chí đã đạt được như: Quy hoạch, điện, thông tin và truyền thông, nhà ở dân cư, lao động, hành chính công, tiếp cận pháp luật. Cùng với đó, xã phấn đấu hoàn thành 12 tiêu chí cơ bản đạt và chưa đạt như giao thông, thủy lợi, văn hóa, giáo dục, dịch vụ thương mại, thu nhập, hộ nghèo, tổ chức sản xuất, y tế, môi trường, chất lượng môi trường sống, quốc phòng an ninh, đẩy nhanh tiến độ thi công các dự án đầu tư xây dựng Nông thôn mới và hoàn thiện hồ sơ minh chứng để tiếp tục đề nghị cấp trên công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao”, ông Nguyễn Ngọc Mạnh cho biết.

Đẩy mạnh phát triển kinh tế gắn với bảo tồn văn hoá

​Không riêng Suối Hai, không khí Xuân Bính Ngọ cũng ngập tràn khắp thôn, làng tại xã Ba Vì, sắc màu rực rỡ trên trang phục của phụ nữ Dao như làm bừng sáng cả núi rừng phía Tây Thủ đô. Tại phiên chợ Tết được tổ chức tại trung tâm xã, những gian hàng thổ cẩm, thuốc nam thu hút đông đảo du khách từ nội đô lên trải nghiệm.

Các đại biểu tham quan gian hàng trưng bày và giới thiệu sản phẩm do đồng bào dân tộc thiểu số sản xuất

Một trong những người phụ nữ Dao tiêu biểu vừa gìn giữ, vừa phát triển sinh kế bền vững từ nghề thuốc Nam truyền thống là bà Triệu Thị Thanh, Chủ tịch Hội Đông y xã Ba Vì. Gia đình bà nổi tiếng với nghề làm thuốc Nam, nhất là thuốc khớp, dạ dày, đại tràng, sỏi thận, sỏi mật. Riêng dòng thuốc xương khớp, gia đình bà có tới hơn 100 loại, còn các loại thuốc khác khoảng 50 - 60 loại. Nhà bà có 4 đời làm nghề thuốc Nam.

Chị Triệu Thị Oanh, con dâu bà chia sẻ: Theo phong tục người Dao, nghề thuốc chủ yếu do phụ nữ đảm nhận và việc truyền nghề thường chỉ giới hạn cho con dâu hoặc con gái. “Các thế hệ phụ nữ trong mỗi gia đình truyền cho nhau mà không có ghi chép bằng sách vở. Cách chế biến, liều lượng mỗi vị thuốc tương đối giống nhau, nhưng mỗi người lại có cách bào chế riêng. Người bốc thuốc phải hiểu được chu trình, gồm trị bệnh, khỏi bệnh, chống tái phát và tiệt nọc bệnh”.

​Chị Oanh phấn khởi cho biết thêm: "Tết này vui lắm! Chính quyền xã mới đã quy hoạch riêng một khu phố nghề truyền thống. Mỗi dịp Tết đế Xuân về, đồng bào dân tộc Dao không chỉ bán thuốc, mà còn tổ chức tái hiện Lễ cấp sắc - nghi lễ trưởng thành quan trọng nhất của người đàn ông Dao để du khách cùng chiêm ngưỡng. Văn hóa là tài sản, giữ được văn hóa là dân mình giàu lên”.

Đồng bào dân tộc Mường của Thủ đô tham gia các lễ hội quan trọng của đất nước

Việc bảo tồn văn hóa tại xã Ba Vì không chỉ dừng lại ở lễ hội. Chính quyền đã đưa việc mặc trang phục dân tộc vào các ngày lễ, ngày đầu tuần tại các trường học trên địa bàn. Tiếng nói, chữ viết của người Dao được dạy song song với chương trình phổ thông, giúp thế hệ trẻ không bị "đứt gãy" văn hóa trước làn sóng đô thị hóa.

​Để có được sự khởi sắc toàn diện đó, không thể không nhắc đến vai trò tham mưu và chỉ đạo của cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành. Đồng chí Nguyễn Sỹ Trường, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Hà Nội cho biết: Trong năm 2026, Sở sẽ tập trung tham mưu chính sách cho TP trong lĩnh vực dân tộc, tôn giáo; tham mưu các giải pháp liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của Sở để góp phần thực hiện Nghị quyết của HĐND TP về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội TP Hà Nội năm 2026 với mục tiêu phấn đấu GRDP (tổng giá trị sản phẩm và dịch vụ cuối cùng được tạo ra) trên địa bàn Thủ đô đạt 11%; phối hợp cùng các cơ quan chức năng khắc phục, giải quyết 5 “điểm nghẽn” lớn của Thủ đô; làm tốt công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng trên địa bàn Thủ đô.

“Nhiệm vụ trước mắt là tập trung vào xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ theo sự chỉ đạo của Thành ủy, UBND TP; quan tâm thăm hỏi chức sắc tôn giáo, người có uy tín tiêu biểu và phối hợp tổ chức tặng quà Tết tới các gia đình dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn, góp phần cùng Thủ đô thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội trên địa bàn. Quan điểm của chúng tôi là chăm lo Tết cho đồng bào không chỉ là cho cái ăn, cái mặc, mà phải chăm lo cho đời sống tinh thần, để đồng bào tự hào về gốc gác của mình. Chỉ khi văn hóa còn thì dân tộc mới còn, và sự đa dạng văn hóa chính là sức mạnh mềm của Thủ đô trong kỷ nguyên hội nhập”, đồng chí Nguyễn Sỹ Trường nhấn mạnh.

Việc bảo tồn văn hoá đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số luôn được gìn giữ kỹ lưỡng

​Hà Nội, với tư duy quản trị mới, đã và đang làm nên một mùa xuân trọn vẹn nơi “phên dậu”. Ở đó, sự hiện đại của hạ tầng song hành cùng sự cổ kính của văn hóa; sự no ấm về vật chất hòa quyện cùng sự phong phú về tinh thần. Chăm lo Tết cho đồng bào dân tộc thiểu số bằng việc trân trọng và phát huy bản sắc văn hóa - đó là cách Hà Nội "giữ lửa" cho ngôi nhà chung, để mạch nguồn văn hóa ngàn đời mãi tuôn chảy, bồi đắp cho một Thủ đô Văn hiến - Văn minh - Hiện đại và đậm đà tính nhân văn.

Ngọc Diệp