Kết nối nguồn lực, đánh thức tiềm năng vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng khởi sắc

​Hà Nội là một Thủ đô đặc biệt, không chỉ có những tòa nhà chọc trời hay phố cổ rêu phong, mà còn ôm trọn trong lòng mình vùng đất "Xứ Đoài" với các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trước đây, đây từng là "vùng trũng" của sự phát triển với tỷ lệ hộ nghèo cao và hạ tầng thiếu thốn.

​Tuy nhiên, giờ đây, diện mạo ấy đã hoàn toàn thay đổi. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy, HĐND, UBND TP, Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội đã phát huy vai trò nòng cốt trong việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Đồng chí Đinh Văn Khóa, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy và đồng chí Nguyễn Sỹ Trường, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội trao bằng khen, giấy khen cho các em học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số Thủ đô xuất sắc tiêu biểu

​Đồng chí Nguyễn Sỹ Trường, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội cho biết: Không chỉ dừng lại ở việc phân bổ nguồn lực, Sở đã chủ động xây dựng những đề án mang tính "may đo" riêng cho từng địa phương, mỗi nơi đều có một lộ trình phát triển riêng biệt dựa trên tiềm năng bản địa.

​Theo đó, Sở đã tham mưu cho TP ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng giao thông kết nối. Những con đường đèo dốc lầy lội năm xưa nay đã được trải nhựa phẳng lì, đèn đường thắp sáng trưng. Hệ thống trường học, trạm y tế đạt chuẩn quốc gia mọc lên giữa đại ngàn. Chính hạ tầng này là "mạch máu" đầu tiên để dòng chảy kinh tế từ đô thị có thể luân chuyển lên miền núi, phá vỡ thế cô lập ngàn đời.

​Một trong những thành tựu nổi bật nhất của Sở Dân tộc và Tôn giáo trong giai đoạn 2021 - 2025 chính là việc thay đổi tư duy sản xuất của bà con: Từ "tự cung tự cấp" sang "sản xuất hàng hóa phục vụ đô thị".

Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Hà Nội phối hợp với Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP Hà Nội tổ chức Khai mạc không gian trưng bày nghệ thuật Phật giáo và triển lãm ảnh thành tựu 5 năm triển khai thực hiện Cuộc vận động "Văn minh, tiết kiệm trong hoạt động tại các cơ sở tự viện Phật giáo Thủ đô Hà Nội"

​Nắm bắt nhu cầu tiêu dùng xanh, sạch của người dân nội đô, Sở đã phối hợp với các ngành Công thương, Nông nghiệp tổ chức hàng loạt phiên chợ, tuần hàng nông sản, kết nối các siêu thị lớn tại Hà Nội với các hợp tác xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

​Những đặc sản nức tiếng: Gà đồi Ba Vì, miến dong Minh Hồng, thuốc Nam người Dao, mật ong rừng Yên Trung... hay những sản phẩm OCOP 4 sao, 5 sao của đồng bào không chỉ có mặt ở chợ phiên mà đã lên kệ các chuỗi bán lẻ hiện đại, sàn thương mại điện tử.

​TP Hà Nội đã chỉ đạo các Sở, ngành, hỗ trợ các địa phương để làm tốt vai trò "bà đỡ", hỗ trợ bà con xây dựng thương hiệu, bao bì, tem truy xuất nguồn gốc. Nhờ đó, thu nhập bình quân đầu người tại các xã miền núi Hà Nội năm 2025 đã tiệm cận mức bình quân chung của các huyện ngoại thành, rút ngắn đáng kể khoảng cách giàu nghèo. Câu chuyện "được mùa mất giá" dần lùi vào dĩ vãng, thay vào đó là những nụ cười rạng rỡ của sự ấm no.

Đồng chí Nguyễn Sỹ Trường, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội và các đại biểu tham quan gian hàng trưng bày các sản phẩm đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Hà Nội

​Cũng theo đồng chí Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội, nếu như giao thương đưa sản phẩm về xuôi, thì du lịch lại là cách mời gọi người dân đô thị và du khách quốc tế ngược ngàn. Nhận thức rõ bản sắc văn hóa của đồng bào Mường, Dao là tài sản vô giá, TP Hà Nội đã triển khai mạnh mẽ việc bảo tồn gắn với phát triển du lịch cộng đồng. Các lớp truyền dạy cồng chiêng, hát ví, dệt thổ cẩm được tổ chức thường xuyên.

​Các khu du lịch cộng đồng tại Bản Mường (Ba Vì) hay Khu du lịch sinh thái Quan Sơn (Mỹ Đức) trở thành điểm đến "hot" của giới trẻ và các gia đình Hà Nội vào mỗi dịp cuối tuần. Người dân đô thị lên đây không chỉ để hít thở không khí trong lành mà còn để trải nghiệm cuộc sống bản địa, tìm hiểu văn hóa.

​Sự giao thoa này mang lại lợi ích kép: Người dân miền núi có thêm thu nhập từ làm du lịch (homestay), còn người dân đô thị thêm yêu và trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống. TP Hà Nội đã khéo léo biến văn hóa thành "quyền lực mềm", xóa bỏ mọi rào cản tâm lý, tạo nên sự thấu hiểu và gắn kết giữa hai vùng đất.

Người dân xã Suối Hai thu hái chè búp tươi

Nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế

Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Hà Nội cũng là nơi sinh sống đan xen của đồng bào theo các tôn giáo khác nhau. Sở Dân tộc và Tôn giáo đã làm tốt công tác vận động, đoàn kết các chức sắc, chức việc, nhà tu hành. Với phương châm "Sống tốt đời, đẹp đạo", các chức sắc tôn giáo tại các vùng này đã trở thành những hạt nhân tích cực trong việc tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

​Trong phong trào xây dựng Nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu, chính những giáo xứ, ngôi chùa tại vùng miền núi đã đi đầu trong việc hiến đất làm đường, giữ gìn vệ sinh môi trường, xóa bỏ hủ tục lạc hậu. TP đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để đồng bào có đạo sinh hoạt tín ngưỡng đúng pháp luật, đồng thời phát huy các giá trị đạo đức tốt đẹp của tôn giáo để xây dựng đời sống văn hóa mới. Sự bình yên, hòa thuận giữa các tôn giáo, giữa người có đạo và không có đạo chính là nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế.

Nhiều loại dược liệu quý được đồng bào dân tộc Dao tại xã Ba Vì ươm giống trồng tại vườn nhà

​​Một điểm nhấn hiện đại trong bức tranh miền núi Thủ đô là sự phủ sóng của công nghệ số. TP Hà Nội đã xác định: Muốn thoát nghèo bền vững, phải trang bị tri thức và công nghệ cho đồng bào. Vì thế, chương trình "Chuyển đổi số vùng đồng bào dân tộc thiểu số" đã đưa Internet cáp quang đến từng thôn bản xa xôi nhất của xã Ba Vì. Tại các nhà văn hóa thôn, Sở đã trang bị hệ thống máy tính, tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng số cho thanh niên.

​Giờ đây, một cô gái người Dao ở Ba Vì có thể livestream bán thuốc Nam cho khách hàng tận Cà Mau; một chàng trai người Mường có thể tham gia lớp học trực tuyến của các trường đại học tại nội đô. Hệ thống khám chữa bệnh từ xa (telehealth) kết nối trạm y tế xã với các bệnh viện tuyến trung ương như Bạch Mai, Việt Đức giúp bà con được chăm sóc sức khỏe tốt nhất mà không cần vất vả xuống phố.

​Công nghệ số chính là chiếc cầu nối "phi vật lý" nhưng hiệu quả nhất mà TP đã xây dựng, giúp người dân miền núi bắt kịp nhịp sống hiện đại của kỷ nguyên 4.0.

​ Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể khẳng định: Diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của Thủ đô đã có bước tiến dài, toàn diện và vững chắc. Những con số biết nói về tăng trưởng kinh tế, về hạ tầng giao thông hay tỷ lệ hộ nghèo giảm sâu là minh chứng rõ nét nhất cho hiệu quả của các chủ trương, chính sách đúng đắn mà TP Hà Nội đã và đang kiên trì thực hiện.

Cộng đồng người Dao tại xã Ba Vì cung cấp dược liệu cho các nhà thuốc Đông y và trực tiếp chẩn đoán, điều trị bệnh cho nhiều người

Hành trình rút ngắn khoảng cách giữa miền núi và đô thị đang dần đi đến đích, không chỉ bằng sự đầu tư về vật chất mà còn bằng sự kết nối về văn hóa và lòng người. Một vùng ngoại thành trù phú, văn minh, đậm đà bản sắc đang hiện hữu, góp phần tô điểm cho bức tranh tổng thể của một Thủ đô Hà Nội "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại" và nghĩa tình.

Ngọc Hà