Hà Nội: Đưa lễ hội thành sản phẩm công nghiệp văn hóa

TP Hà Nội vừa ban hành kế hoạch triển khai công tác quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn thành phố năm 2026 nhằm bảo đảm công tác quản lý và tổ chức lễ hội được thực hiện thống nhất, đúng quy định; bám sát định hướng của Thành ủy, đồng thời phù hợp với điều kiện thực tiễn của Thành phố trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; Hướng tới mục tiêu chuyển lễ hội từ hoạt động tín ngưỡng,sinh hoạt văn hóa truyền thống thuần túy thành sản phẩm của công nghiệp văn hóa, gắn với phát triển du lịch bền vững.

Kế hoạch cũng nhằm mục tiêu xây dựng và củng cố môi trường văn hóa trong lễ hội, từng bước nâng cao ý thức, trách nhiệm của cộng đồng, tổ chức, cá nhân tham gia lễ hội; Phát huy giá trị văn hóa, lịch sử của lễ hội gắn với yêu cầu phát triển Thủ đô, bảo đảm sự hài hòa giữa bảo tồn, gìn giữ bản sắc lễ hội truyền thống với việc tổ chức các lễ hội, sự kiện văn hóa hiện đại, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của Nhân dân và góp phần xây dựng hình ảnh Thủ đô Hà Nội văn minh, thanh lịch, hiện đại.

Lễ hội truyền thống tại Ninh Hiệp (xã Phù Đổng, TP Hà Nội)

Yêu cầu của thành phố là thực hiện đồng bộ, thống nhất, xuyên suốt từ thành phố đến cơ sở, bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung của UBND Thành phố trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Công tác quản lý và tổ chức lễ hội phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, các văn bản chỉ đạo của Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và định hướng của Thành ủy; đồng thời phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương, từng loại hình lễ hội, tránh hình thức, hành chính hóa trong tổ chức lễ hội.

Thành phố yêu cầu xác định rõ trách nhiệm của các cấp chính quyền, phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác quản lý, tổ chức lễ hội; bảo đảm không chồng chéo nhiệm vụ, không buông lỏng quản lý, không để xảy ra các vi phạm trong hoạt động lễ hội. Đối với lễ hội truyền thống, việc tổ chức phải bám sát các giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng, thực hiện nghiêm Bộ tiêu chí về môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống; bảo đảm tính lành mạnh, văn minh, sáng tạo, phù hợp với thuần phong mỹ tục và định hướng phát triển văn hóa của Thủ đô.

Theo đó, thành phố Hà Nội yêu cầu đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá giá trị lịch sử, văn hóa trong lễ hội; nâng cao trách nhiệm của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị lễ hội; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác tuyên truyền lễ hội; khai thác hiệu quả các nền tảng số, mạng xã hội chính thống, cổng thông tin điện tử, fanpage, trang thông tin của các cơ quan, địa phương để cung cấp thông tin, hướng dẫn, khuyến cáo, sơ đồ tổ chức lễ hội; tăng cường các hình thức tuyên truyền trực quan sinh động như video clip, infographic, mã QR, bảng điện tử, màn hình LED tại khu vực lễ hội, góp phần đa dạng hóa hình thức tuyên truyền và nâng cao hiệu quả tiếp cận của người dân, du khách.

Đối với các lễ hội tổ chức tại các di tích quốc gia đặc biệt, các lễ hội tiêu biểu, có giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc của Thủ đô, thành phố yêu cầu tiếp tục sử dụng các hình thức tuyên truyền truyền thống; đồng thời định hướng tiếp cận, xây dựng các sản phẩm tuyên truyền, quảng bá về lễ hội một cách có chọn lọc, phù hợp với quy mô và tính chất của từng lễ hội; Trên cơ sở đó, từng bước hướng tới việc giới thiệu, quảng bá trên các kênh truyền thông quốc tế về du lịch, khám phá văn hóa và cácnền tảng số phù hợp.

Đặc biệt, thành phố cũng yêu cầu thống kê, phân loại các loại hình lễ hội trên địa bàn theo các nhóm: lễ hội văn hóa, lễ hội ngành nghề, lễ hội có nguồn gốc từ nước ngoài; xác định rõ các lễ hội có tính chất thường niên, định kỳ để đưa vào danh mục quản lý; Quản lý chặt chẽ nội dung, hình thức tổ chức lễ hội theo hồ sơ đã được chấp thuận; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý các hành vi vi phạm, nhất là các biểu hiện phản cảm, thương mại hóa, gây dư luận xã hội không tốt.

Cùng với đó là xây dựng sản phẩm quà tặng, quà lưu niệm mang đặc trưng của từng lễ hội; nghiên cứu tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, ẩm thực vào khung giờ buổi tối tại các lễ hội đủ điều kiện; từng bước triển khai, tích hợp các dịch vụ phục vụ lễ hội trên nền tảng trực tuyến nhằm bảo đảm công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả quản lý nguồn thu; thí điểm mô hình lễ hội thân thiện với môi trường, hướng tới giảm thiểu rác thải nhựa và hình thành nếp sống văn minh trong tổ chức, tham gia lễ hội; tiến tới không sử dụng túi nilon, sản phẩm nhựa dùng một lần trong khu vực lễ hội; thay thế bằng các vật liệu thân thiện với môi trường như tre, nứa, lá, giấy tái chế trong hoạt động hành lễ, phục vụ, kinh doanh và trang trí không gian lễ hội…

Thái Sơn