Hà Nội - thành phố sáng tạo, nơi di sản sống cùng thời đại

Biến văn hóa truyền thống thành nguồn cảm hứng mới

Tại buổi họp báo công bố Festival diễn ra vừa qua, đồng chí Đào Xuân Dũng - Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh: “Trong các chương trình công tác, thành phố Hà Nội luôn đặt văn hóa, con người là trung tâm, là động lực phát triển của Thủ đô”. Quan điểm ấy chính là sợi chỉ đỏ xuyên suốt mọi hoạt động văn hóa của Hà Nội - nơi di sản không chỉ được gìn giữ mà còn được “tái sinh” qua sáng tạo, qua nghệ thuật, qua đời sống.

Trong nhiệm kỳ vừa qua, Nghị quyết 09 của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa đã mở ra một hướng đi mới - lấy di sản làm nguồn tài nguyên quý để nuôi dưỡng sáng tạo. Những di sản như Hoàng thành Thăng Long, Nhà tù Hỏa Lò, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, phố cổ Hà Nội... những dấu ấn lịch sử đã trở thành “không gian sống”, nơi người dân và du khách cùng tham dự vào dòng chảy văn hóa của Thủ đô.

Festival Thăng Long - Hà Nội 2025 chính là bước tiếp nối tinh thần ấy - một nỗ lực đưa văn hóa từ “phòng trưng bày” ra “đời sống”, để mỗi công dân, mỗi du khách đều được trải nghiệm, cảm nhận và được sống trong không khí thấm đẫm văn hóa ngàn năm.

Với chủ đề “Di sản - Kết nối - Thời đại”, Festival năm nay được tổ chức dưới sự chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội, phối hợp cùng nhiều ban, ngành và địa phương. Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Lê Thị Ánh Mai cho biết, đây sẽ là “điểm hẹn văn hóa thường niên, thể hiện khát vọng xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm sáng tạo của khu vực Đông Nam Á - nơi giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, giữa tinh hoa dân tộc và tinh thần hội nhập quốc tế”.

Sự kiện quy tụ hơn 30 hoạt động văn hóa, nghệ thuật, du lịch đặc sắc tại những không gian biểu trưng cho di sản và sáng tạo của Thủ đô như: Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hồ Hoàn Kiếm, đền Ngọc Sơn, Bảo tàng Hà Nội… Với sự tham gia của hơn 5.000 nghệ sĩ, diễn viên, Festival là một hành trình nghệ thuật đa sắc, nơi ánh sáng, âm thanh, biểu diễn và tương tác cộng hưởng tạo nên một “bản giao hưởng” di sản.

Tổng đạo diễn chương trình Phạm Hoàng Giang, chia sẻ: “Festival 2025 ngoài tái hiện di sản còn làm mới nó bằng công nghệ trình chiếu 3D mapping, bằng ngôn ngữ sân khấu đương đại, âm nhạc, thời trang và tương tác cộng đồng. Người dân và du khách đến Hà Nội sẽ được ngắm nhìn, cảm nhận bằng tất cả các giác quan”.

Kết nối trầm tích văn hóa ngàn năm

Từ ngày 1 đến 16/11, Festival mở ra không gian “sống” của di sản trải dài trên khắp Thủ đô. Lễ khai mạc diễn ra tối 7/11 tại Hoàng thành Thăng Long và Lễ bế mạc tối 16/11 tại Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục. Giữa hai cột mốc ấy là chuỗi hoạt động đậm đặc, nối dài giữa truyền thống và sáng tạo.

Tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, du khách sẽ được tham dự chương trình “Hội tụ di sản”, trưng bày sản phẩm làng nghề truyền thống của 3 kinh đô: Thăng Long - Huế - Hoa Lư, cùng các tỉnh Tây Nguyên - biểu tượng của sự giao hòa vùng miền. Khu Hồ Văn biến thành “xưởng sáng tạo mở”, nơi nghệ nhân và nhà thiết kế cùng giới thiệu những sản phẩm thủ công, ẩm thực và thiết kế sáng tạo mang hương vị Hà Nội.

Tại Bảo tàng Hà Nội, công chúng có thể khám phá chuyên đề khảo cổ học “Những phát hiện từ di tích Vườn Chuối” cùng không gian “Rối độc diễn” - nơi nghệ thuật rối dân gian được “hồi sinh” bằng phương pháp trình diễn hiện đại và trải nghiệm tương tác. Đặc biệt, chương trình nghệ thuật quốc tế “Khoảnh khắc vĩnh cửu” quy tụ nhà soạn nhạc Thụy Sĩ Dominique Barthassat và các nhóm sáng tạo trẻ của Hà Nội - biểu tượng cho tinh thần giao thoa Đông - Tây.

Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết: Festival Thăng Long - Hà Nội 2025 sẽ có những không gian để du khách chiêm ngưỡng, tham dự, đồng sáng tạo, để di sản trở nên gần gũi, sống động, hấp dẫn hơn”.

Điểm nhấn khác là Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2025, diễn ra từ ngày 7 - 9/11 tại Bảo tàng Hà Nội và hồ Hoàn Kiếm. Áo dài - biểu tượng của vẻ đẹp Việt - sẽ được tôn vinh trong không gian mở, gắn với các giá trị văn hóa và du lịch của Thủ đô. Những sải bước của người mẫu trong tà áo dài giữa sắc thu Hà Nội sẽ trở thành hình ảnh lan tỏa về một thành phố thanh lịch, văn minh và đậm đà bản sắc.

Cùng với đó là Lễ hội Múa rối Hà Nội mở rộng và tọa đàm “Bảo tồn và phát huy di sản nghệ thuật rối trong cuộc sống đương đại”, vở diễn “Kinh đô Thăng Long”, hay chương trình “Ngọc Sơn đêm huyền bí” - nơi di sản được kể lại bằng ngôn ngữ sân khấu, bằng ánh sáng, âm thanh và cảm xúc.

Festival năm nay cũng đánh dấu 10 năm Nghi lễ và trò chơi Kéo co được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, với hội thảo quốc tế “Một thập kỷ bảo vệ và phát huy Nghi lễ và trò chơi Kéo co” cùng các hoạt động giao lưu, trình diễn kéo co quốc tế tại đền Trấn Vũ (Long Biên).

Như một dòng sông chảy qua nghìn năm, Festival Thăng Long - Hà Nội 2025 nối liền trầm tích và sáng tạo, lan tỏa những giá trị văn hóa của Thủ đô ra thế giới.

Thành phố sáng tạo - nơi di sản sống cùng thời đại

Từ góc nhìn của công nghiệp văn hóa, Festival không chỉ là một chuỗi sự kiện, mà là một chiến lược văn hóa mang tầm nhìn dài hạn. Hà Nội - thành phố nằm trong Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO - đang từng bước khẳng định vị thế trung tâm sáng tạo của khu vực, nơi hội tụ của nghệ thuật, du lịch, công nghệ và di sản.

Bà Lê Thị Ánh Mai nhấn mạnh: “Festival Thăng Long - Hà Nội khẳng định Hà Nội là nơi di sản sống cùng thời đại, nơi con người và văn hóa cùng kiến tạo tương lai”.

Điểm đặc biệt của Festival 2025 là sự kết hợp giữa công nghệ và nghệ thuật. Sân khấu được thiết kế với hệ thống ánh sáng 3D mapping, hiệu ứng âm thanh - hình ảnh đồng bộ, tạo nên những “màn trình diễn di sản” vừa hoành tráng vừa giàu chất thơ. Hà Nội, qua những màn trình chiếu ấy, vừa cổ kính vừa hiện đại - một thành phố biết giữ gìn những ký ức ngàn năm, nhưng cũng không ngừng sáng tạo để vươn ra thế giới.

Với chiến lược quảng bá mạnh mẽ, sự tham gia của các nghệ sĩ quốc tế và cộng đồng sáng tạo trong nước, Festival 2025 tôn vinh di sản, mở ra hướng phát triển công nghiệp văn hóa bền vững - nơi giá trị văn hóa truyền thống trở thành “nguyên liệu” để sáng tạo ra sản phẩm nghệ thuật, du lịch và kinh tế.

Từ một lễ hội mùa thu, Festival Thăng Long - Hà Nội dần định hình như một thương hiệu văn hóa đặc trưng của Thủ đô - biểu tượng cho “Hà Nội thanh lịch, sáng tạo, hội nhập và nhân văn”. Trong từng nốt nhạc, từng tà áo, từng ánh sáng trên tường thành cổ, người ta nhận ra một Hà Nội không chỉ lưu giữ ký ức mà còn đang viết tiếp tương lai bằng ngôn ngữ của sáng tạo, kế thừa di sản ngàn năm văn hiến.

Highlight chương trình đặc sắc tại Festival Thăng Long - Hà Nội 2025

Hoàng Châu