Kiến nghị giải quyết “tận gốc” thu nhập thấp của nhân viên y tế

Còn nhiều bất cập về tiền lương, phụ cấp đối với bác sĩ, nhân viên y tế

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) đánh giá: Điều 3 dự thảo luật quy định xếp lương từ bậc 2 đối với bác sĩ ngay khi tuyển dụng (khoản 1); phụ cấp ưu đãi nghề 100% đối với các lĩnh vực có tính đặc thù cao như hồi sức cấp cứu, pháp y, tâm thần, giải phẫu bệnh (khoản 2); phụ cấp ưu đãi nghề tối thiểu 70% và tối đa 100% cho đội ngũ trực tiếp làm chuyên môn tại trạm y tế cấp xã và y tế dự phòng (khoản 3) là những chính sách rất phù hợp, tác động trực tiếp đến việc giữ chân nhân lực y tế - yếu tố then chốt, quyết định chất lượng hệ thống y tế.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng)

Song theo ông, thực tiễn cho thấy, nhiều chính sách phụ cấp trước đây tuy được ban hành đúng đắn nhưng việc tổ chức thực hiện "còn chậm", "thiếu đồng bộ", thậm chí chưa được triển khai do chưa bảo đảm nguồn kinh phí chi thường xuyên.

Đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị: Khi Chính phủ quy định chi tiết những nội dung được giao theo thẩm quyền (quy định tại khoản 4 Điều 3 dự thảo) cần đồng thời ban hành cơ chế bố trí nguồn chi ổn định, lâu dài trong dự toán ngân sách Nhà nước hàng năm, bảo đảm ngân sách Trung ương giữ vai trò chủ đạo, không giao toàn bộ trách nhiệm cân đối cho ngân sách địa phương, nhất là những địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn.

Ngoài ra, theo đại biểu Dương Khắc Mai, trong bối cảnh bạo lực trong bệnh viện có xu hướng gia tăng, cần phải đồng bộ giải pháp xử lý hành chính, hình sự và yêu cầu xin lỗi công khai để răn đe và phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Đại biểu kiến nghị: Bổ sung quy định trách nhiệm của cơ sở khám chữa bệnh trong việc xây dựng phương án bảo đảm an ninh, an toàn bệnh viện; trách nhiệm phối hợp với lực lượng công an trên địa bàn; bổ sung cơ chế lắp đặt, vận hành bắt buộc hệ thống camera giám sát tại các khu vực có nguy cơ cao như khoa cấp cứu, hồi sức, khám bệnh đông người; bổ sung quy định xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng mạng xã hội để vu khống, xúc phạm, kích động bạo lực đối với nhân viên y tế, vì đây là nguồn phát sinh nhiều vụ việc phức tạp trong thời gian qua.

Các ĐBQH tham dự phiên họp

Kiến nghị xây dựng bảng lương đặc thù cho ngành Y

Cũng quan tâm tới vấn đề thu nhập thấp của nhân viên y tế, đại biểu Trần Kim Yến (Đoàn TP Hồ Chí Minh) cho rằng, quy định xếp lương bác sĩ từ bậc 2 "tuy là có cải thiện nhưng không giải quyết gốc rễ thu nhập thấp".

Bên cạnh đó, quy định phụ cấp 100% mới áp dụng cho một số chuyên khoa đặc thù, trong khi nhiều lĩnh vực nguy hiểm tương đương chưa được hưởng; phụ cấp ưu đãi cho y tế cơ sở và dự phòng còn thấp (70% ở vùng không khó khăn). Điều này không đủ hấp dẫn trong bối cảnh thiếu bác sĩ nghiêm trọng. Đồng thời, dự thảo chưa có cơ chế bảo vệ nhân viên y tế trước rủi ro pháp lý, thiếu chính sách thu nhập tăng thêm.

Toàn cảnh phiên họp

Từ những bất cập này, nữ đại biểu kiến nghị cần xây dựng bảng lương đặc thù ngành y gắn với rủi ro, trách nhiệm nghề nghiệp; mở rộng phụ cấp đãi nghề 100% cho ICU, truyền nhiễm, cấp cứu, xét nghiệm - các chuyên khoa có nguy cơ tương đương; nâng phụ cấp tuyến cơ sở và dự phòng lên 100% thống nhất toàn quốc; vùng khó khăn hưởng thêm phụ cấp thu hút 30 - 50%, đồng thời bổ sung cơ chế bảo vệ nhân viên y tế (bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp, hỗ trợ pháp lý, bảo vệ an toàn, hỗ trợ tâm lý…); bảo đảm nguồn chi phụ cấp từ ngân sách; BHYT phải thanh toán đúng hạn.

“Tôi đề xuất bỏ điểm b khoản 3 Điều 3 để những người thường xuyên và trực tiếp làm chuyên môn y tế tại trạm y tế xã, y tế dự phòng đều được hưởng mức phụ cấp ưu đãi nghề 100%, không phân biệt mức 100% và 70%. Việc đề xuất hưởng mức phụ cấp bằng nhau sẽ góp phần giảm việc dịch chuyển nhân lực về tuyến trên hoặc ra ngoài hệ thống công, mặt khác cũng thể hiện đúng quan điểm lấy y tế cơ sở làm nền tảng”, đại biểu nói.

Đại biểu Trần Kim Yến (Đoàn TP Hồ Chí Minh)

Ngoài ra, đại biểu Trần Kim Yến cũng đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội nghiên cứu có cơ chế về nghĩa vụ công tác tuyến cơ sở đối với bác sĩ.

“Đây không phải là một giải pháp mới vì thời gian trước đây cũng đã có thực hiện. Tôi nghĩ rằng giải pháp này sẽ kéo chuyên môn tuyến trên xuống gần hơn với người dân, góp phần củng cố hệ thống y tế cơ sở, giảm chênh lệch chất lượng giữa vùng thuận lợi và vùng khó khăn, tăng cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế của người dân và tạo nguồn bác sĩ lâu dài cho toàn hệ thống”, bà nói.

Cùng quan điểm với đại biểu Trần Kim Yến, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan nhấn mạnh: Việc xếp lương bậc 2 chỉ mang tính hình thức, vì bậc 1 và bậc 2 không chênh lệch đáng kể. Mỗi bậc lương thể hiện 3 năm làm việc không sai phạm và chỉ chênh khoảng 0,3 - 0,4 nhân hệ số lương cơ bản.

ĐBQH Phạm Khánh Phong Lan - Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh

"Nếu đã cho thì cho trọn vẹn, sao không nâng luôn bậc 3, bậc 4? Tôi cũng băn khoăn vì sao đối tượng áp dụng lại chỉ dừng ở bác sĩ, dược sĩ và bác sĩ dự phòng, trong khi còn rất nhiều nhân viên y tế khác. Nếu Bộ Y tế dám đề xuất thì tôi tin Quốc hội cũng sẽ dám quyết”, đại biểu trăn trở.

Tranh luận về vấn đề phụ cấp ưu đãi, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan cho rằng: Không nên phân biệt 100% hay 70%.

“Ở vùng sâu vùng xa là 100%, nhưng chi phí sinh hoạt thấp hơn nhiều so với thành phố vốn đắt đỏ. Nếu nói 100% thì thực chất là bao nhiêu? Tại sao không tính 200% hoặc 300%? Tôi cũng đề nghị trong nội bộ bệnh viện không nên phân biệt chi cho khoa nào như hồi sức, cấp cứu, giải phẫu bệnh... mà nên để bệnh viện tự chủ, tự quyết định theo nhu cầu thực tế”, bà Lan nêu ý kiến.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan giải trình một số vấn đề đại biểu nêu tại phiên họp

Ngoài ra, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan cũng góp ý về chính sách tự chủ của các bệnh viện. Bà cho biết, thời gian qua, tự chủ bệnh viện chỉ dừng lại ở việc Nhà nước không chi cho tiền lương, còn các khoản chi khác bệnh viện vẫn phải tự cân đối. Bà đề nghị Nhà nước có giải pháp thiết thực hơn để bệnh viện thực sự được tự chủ, phát huy khả năng.

Thái Sơn