Kiến tạo hệ sinh thái công nghệ cho sinh viên Việt Nam

Nằm trong khuôn khổ chuỗi các hoạt động chào mừng 76 năm Ngày truyền thống học sinh, sinh viên và Hội Sinh viên Việt Nam (9/1/1950 - 9/1/2026), tại Đại học Bách Khoa Hà Nội, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam tổ chức Lễ phát động Chương trình đồng hành với sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ năm 2026. Đây là sự kiện thiết thực nhằm chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 của Đảng và được Hội Sinh viên Việt Nam xác định là Chương trình chủ lực hiện thực hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

Các vị đại biểu thực hiện nghi thức phát động Chương trình đồng hành với sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ năm 2026

Phát biểu tại chương trình, Phó Chủ tịch Thường trực Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam Lâm Tùng cho biết: Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Việt Nam hiện có hơn 2 triệu sinh viên đại học, tuy nhiên tỷ lệ sinh viên theo học các lĩnh vực STEM mới chỉ đạt khoảng 27 - 31%, tương đương khoảng 600.000 sinh viên; chỉ đạt 55 sinh viên STEM trên 10.000 dân, còn thấp so với yêu cầu phát triển của nền kinh tế dựa trên khoa học - công nghệ. Trong khi đó, theo dự báo của Bộ Khoa học và Công nghệ, từ nay đến năm 2030, Việt Nam cần bổ sung khoảng 1,3 - 1,5 triệu nhân lực công nghệ, trong đó 35 - 40% là nhân lực chất lượng cao.

Ở chiều tích cực, phong trào nghiên cứu khoa học trong sinh viên đang phát triển rõ nét cả về quy mô và chất lượng. Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và đào tạo, hiện nay khoảng 30 - 35% sinh viên đại học tham gia nghiên cứu khoa học, chủ yếu từ năm học thứ ba trở đi; giai đoạn 2021 - 2025, số đề tài và số sinh viên tham gia các giải thưởng, hội thảo khoa học cấp bộ và toàn quốc tăng bình quân trên 35 - 40% mỗi năm.

Tiết mục văn nghệ tại chương trình

Đáng chú ý, nhiều công trình nghiên cứu của sinh viên đã tiệm cận chuẩn mực quốc tế, được công bố trên các tạp chí uy tín thuộc hệ thống Scopus, Web of Science, nhất là trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, công nghệ sinh học và tự động hóa. Thực tiễn đó khẳng định sinh viên Việt Nam hoàn toàn có khả năng nghiên cứu theo chuẩn mực quốc tế khi được tạo môi trường, cơ chế và điều kiện hỗ trợ phù hợp.

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch Thường trực Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam Lâm Tùng thực tiễn cũng đặt ra những vấn đề không thể né tránh. Hoạt động nghiên cứu khoa học trong sinh viên hiện nay vẫn còn khá phân tán, thiếu liên thông. Nhiều câu lạc bộ học thuật, nhóm nghiên cứu của sinh viên hoạt động đơn lẻ, manh mún, chưa được kết nối thành mạng lưới có định hướng chiến lược.

Không ít sinh viên tài năng còn thiếu các cố vấn đồng hành, thiếu học liệu chất lượng cao, thiếu không gian học thuật liên ngành, dẫn đến tiềm năng lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả, chưa chuyển hóa thành các công trình nghiên cứu, sản phẩm công nghệ hay nguồn nhân lực mũi nhọn cho đất nước.

Phó Chủ tịch Thường trực Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam Lâm Tùng phát biểu tại chương trình

Với nhận thức sâu sắc rằng định hướng sinh viên sẵn sàng nhận lãnh nhiệm vụ về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là vấn đề then chốt, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam trong thời gian qua đã bám sát các chủ trương của Đảng, Nhà nước, trực tiếp chỉ đạo các cấp Hội triển khai nhiều giải pháp: Thúc đẩy phong trào sinh viên nghiên cứu khoa học, sáng tạo - khởi nghiệp, đến việc xây dựng môi trường học tập, nghiên cứu, ứng dụng công ngh… Gần nhất là chuỗi 11 hội thảo khoa học sinh viên gắn với 11 lĩnh vực công nghệ chiến lược theo định hướng của Chính phủ.

Mục tiêu chung là tạo điều kiện để sinh viên phát huy cao nhất năng lực, trí tuệ, góp phần thực hiện thắng lợi các chương trình chuyển đổi số quốc gia và phát triển khoa học - công nghệ của đất nước.

20 hoạt động – 5 con số lớn

Điểm nhấn của “Chương trình đồng hành với sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ năm 2026” chính là bộ cam kết hành động cụ thể, có mục tiêu định lượng rõ ràng.

Đại diện sinh viên phát biểu hưởng ứng tại chương trình

Thứ nhất, tổ chức tối thiểu 20 hoạt động học thuật – khoa học – công nghệ trọng tâm cấp Trung ương, gắn trực tiếp với 11 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia, từ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, blockchain, bán dẫn, 5G/6G, tự động hóa, an ninh mạng, công nghệ không người lái đến y – sinh học, năng lượng sạch và Net Zero. Đây sẽ là những “không gian học thuật mở”, nơi nghiên cứu gắn liền với yêu cầu phát triển thực tiễn.

Thứ hai, chương trình phấn đấu thu hút trên 15.000 sinh viên, học sinh, thạc sĩ, nghiên cứu sinh, tiến sĩ trẻ tham gia trực tiếp, bao gồm cả sinh viên Việt Nam đang học tập ở nhiều quốc gia trên thế giới, chưa kể hàng triệu lượt tiếp cận qua các nền tảng truyền thông số.

Thứ ba, thông qua các hội nghị, hội thảo khoa học sinh viên trong nước và quốc tế, các cuộc thi học thuật, hackathon, sân chơi công nghệ, chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 1.000 bài báo khoa học công bố quốc tế của sinh viên, góp phần thực hiện chỉ tiêu Nghị quyết 57: đến năm 2030, số lượng công bố khoa học quốc tế tăng trung bình 10%/năm.

Thứ tư, lựa chọn tối thiểu 200 dự án, ý tưởng công nghệ sinh viên tiêu biểu để đồng hành hoàn thiện sản phẩm, kết nối chuyên gia, doanh nghiệp, từng bước hình thành nguồn dự án nghiên cứu ứng dụng và khởi nghiệp sáng tạo có tiềm năng phát triển.

Thứ năm, giới thiệu và trưng bày ít nhất 150 sản phẩm, mô hình, giải pháp khoa học – công nghệ của sinh viên, từ ứng dụng AI, blockchain, nhà máy thông minh, UAV đến các giải pháp y – sinh học, năng lượng sạch và Net Zero, qua đó khẳng định năng lực sáng tạo và khả năng đóng góp thực chất của sinh viên Việt Nam.

Hội Sinh viên Việt Nam phát động chương trình đồng hành cùng sinh viên tài năng công nghệ

Không chỉ dừng ở con số, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam còn đầu tư mạnh cho nền tảng tri thức và hệ sinh thái đồng hành. Mục tiêu đặt ra là bổ sung ít nhất 5.000 đầu mục tài liệu khoa học – công nghệ vào Kho học liệu số trên Cổng thông tin Sinh viên với khoa học công nghệ; thu hút trên 500 thạc sĩ, nghiên cứu sinh, tiến sĩ trẻ, nhà khoa học trẻ trong và ngoài nước tham gia cố vấn, đồng hành cùng sinh viên.

Song song, tinh thần khoa học – công nghệ, tư duy đổi mới sáng tạo sẽ được lan tỏa tới hơn 500.000 học sinh THPT thông qua chuỗi hoạt động truyền cảm hứng, góp phần khơi dậy khát vọng chinh phục tri thức, định hướng các em mạnh dạn lựa chọn theo đuổi các ngành công nghệ mũi nhọn trong tương lai.

Tại Lễ phát động, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam chính thức ra mắt Cổng thông tin Sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ tại: vietgenius.vn.

Cổng thông tin xác lập những giá trị nền tảng chưa từng có dành cho cộng đồng sinh viên Việt Nam, bao gồm: Cung cấp đặc quyền tiếp cận không giới hạn vào kho tàng dữ liệu khổng lồ với hàng ngàn đầu mục học liệu và các bài báo khoa học quốc tế uy tín; thiết lập cơ chế tương tác mở, kết nối trực tiếp sinh viên với mạng lưới các nhà khoa học, chuyên gia trẻ đầu ngành; đóng vai trò là cầu nối bền vững, thắt chặt liên kết giữa sinh viên - nhà trường - doanh nghiệp - các chuyên gia khoa học đầu ngành, thúc đẩy hợp tác phát triển, tối ưu hóa quá trình chuyển giao tri thức và đưa các công trình nghiên cứu từ giảng đường ứng dụng trực tiếp vào thực tiễn sản xuất.

Nguyễn Dũng