Mũ bảo hiểm kém chất lượng: “Lá chắn giả, hiểm họa thật”

Chiều 27/9, Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh (VTV9) tổ chức tọa đàm với chủ đề “Mũ bảo hiểm kém chất lượng - Lá chắn giả, hiểm họa thật”. Chương trình đi sâu phân tích thực trạng, vạch trần nguy cơ và cùng các chuyên gia, nhà quản lý đưa ra giải pháp cấp bách nhằm bảo vệ người dân trước vấn nạn mũ bảo hiểm (MBH) kém chất lượng.

Tham dự tọa đàm có ông Trần Văn Dũng, đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương); ông Trần Giang Khuê, Trưởng phòng đại diện Cục Sở hữu trí tuệ tại TP Hồ Chí Minh; Thượng tá Nguyễn Văn Bình, Phó Trưởng phòng Cảnh sát giao thông (PC08, Công an TP Hồ Chí Minh), cùng các khách mời đến từ Chi cục Quản lý thị trường, Hội bảo vệ người tiêu dùng TP Hồ Chí Minh, đại diện Grab Việt Nam...

Các chuyên gia, khách mời tham dự tọa đàm

Nhận diện “lá chắn giả”

Theo thống kê từ Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, cả nước đã xảy ra hơn 9.300 vụ tai nạn giao thông đường bộ, làm chết hơn 5.140 người.

Các chuyên gia đã chỉ rõ, MBH kém chất lượng đang len lỏi khắp thị trường dưới nhiều hình thức tinh vi. Nguyên nhân đầu tiên đến từ thói quen lựa chọn MBH dựa trên tiêu chí giá rẻ, mẫu mã thời trang thay vì độ an toàn của phần lớn người dân. Nhiều người vẫn mang tâm lý “đội mũ để đối phó” thay vì “đội mũ để bảo vệ” chính mình. Điều này tạo điều kiện cho MBH giả, nhái được bày bán công khai từ vỉa hè đến sàn thương mại điện tử.

Khán giả nhận diện MBH thật và MBH giả tại chương trình. Kết quả chọn nhầm MBH giả

Ngoài ra, trong nhiều hoàn cảnh người tiêu dùng bị sử dụng MBH kém chất lượng dù không hề chủ động lựa chọn. Vấn nạn MBH quà tặng kém chất lượng và việc người bán tự ý in logo thương hiệu uy tín lên mũ giả càng khiến thị trường trở nên phức tạp, đẩy rủi ro về phía người tiêu dùng.

Do đó, “lá chắn giả” tồn tại từ cả ba phía: Người tiêu dùng dễ dãi; đối tượng buôn bán gian dối; và những thủ đoạn làm nhái, làm giả, trà trộn tinh vi.

Hiểm họa từ thói quen đội mũ để đối phó

Chia sẻ tại buổi tọa đàm, ông Nguyễn Viết Hồng, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng TP Hồ Chí Minh cho biết: Hiện nay, đa số người tiêu dùng đang quan tâm đến việc lựa chọn sản phẩm nhẹ, hợp thời trang, tiện lợi, nhiều khi họ coi mũ bảo hiểm như là một cách đối phó, chứ không phải là một điều quan trọng đối với bản thân là phải giữ được tính mạng, được an toàn trên đường đi của mình hoặc khi tham gia trên giao thông.

Theo ông, điều quan trọng nhất vẫn là chế tài và ý thức của người tiêu dùng cũng như công tác quản lý của cơ quan chức năng; phải tập trung vào kiểm tra, thanh tra, đặc biệt là những mũ bảo hiểm đang bán trôi nổi trên thị trường, trên các sàn TMĐT, nhất là những mũ bảo hiểm bán ngoài vỉa hè.

Ông Nguyễn Viết Hồng, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng TP Hồ Chí Minh chia sẻ tại buổi tọa đàm

Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng TP Hồ Chí Minh nhận định, tình trạng MBH kém chất lượng trên thị trường rất nhiều, trong khi người tiêu dùng chưa thực sự quan tâm chọn mũ đảm bảo chất lượng.

Tuy nhiên, việc để người tiêu dùng tự phân biệt MBH đạt chuẩn hay không lại rất khó khăn. Bởi MBH hiện nay đa dạng kiểu dáng và dấu hiệu duy nhất mà người tiêu dùng có thể nhìn vào là tem hợp quy CR. Song, ngay cả mũ bảo hiểm thời trang cũng dán tem CR, chưa kể việc sao chép, in giả tem CR khiến người tiêu dùng hoàn toàn không thể biết được thật giả.

Còn theo ông Mai Văn Thuận, Tổng Giám đốc Tập đoàn Quốc tế Á Châu cho hay: Với kinh nghiệm nhiều năm trong ngành, chi phí tối thiểu để sản xuất một chiếc mũ bảo hiểm đạt chuẩn QCVN 02 vào khoản 75.000 đồng, bao gồm: Vỏ nón sử dụng nguyên liệu ABS; xốp nón sử dụng nguyên liệu EPS; lót nón và dây quai sử dụng nguyên liệu vải và sợi dệt tổng hợp. Vì vậy, người tiêu dùng cần hết sức cẩn trọng với những sản phẩm giá rẻ chỉ 30.000 - 40.000 ngàn đồng, vì chúng không thể đảm bảo an toàn.

Ngoài ra, khi thị trường tràn ngập MBH kém chất lượng sẽ dẫn tới xói mòn niềm tin của người tiêu dùng đối với các sản phẩm chất lượng. Điều này gây ra khó khăn cho các doanh nghiệp chân chính trong một môi trường cạnh tranh không lành mạnh, khi phải đối mặt với cuộc chiến không cân sức với hàng giả, hàng nhái.

Ông Mai Văn Thuận, Tổng Giám đốc Tập đoàn Quốc tế Á Châu chia sẻ

Cũng theo ông Thuận, hiện nay, gần 50% doanh thu của Tập đoàn Quốc tế Á Châu đến từ thị trường quốc tế. Vì vậy, doanh nghiệp mong muốn cơ quan nhà nước mạnh tay hơn nữa để doanh nghiệp có thể đứng vững trên “sân nhà”.

Ông kiến nghị các sàn TMĐT cần yêu cầu người bán phải cung cấp giấy chứng nhận cần thiết để quản lý các mặt hàng kém chất lượng.

Đối với cơ quan quản lý, cần có sự quyết liệt từ Cảnh sát giao thông trong việc xử phạt người đội “mũ thời trang” thay vì MBH đạt chuẩn. Có như vậy mới chấn chỉnh được tình trạng này trong hàng chục năm qua.

Ông Nguyễn Quang Huy, đại diện Chi cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh chia sẻ

Là cơ quan quản lý Nhà nước về kiểm soát hàng giả, hàng nhái, ông Nguyễn Quang Huy, đại diện Chi cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh cho rằng: Từ năm 2007, khi quy định bắt buộc đội mũ bảo hiểm có hiệu lực, nhiều người tiêu dùng vẫn mang tâm lý “đội để đối phó” thay vì “đội để bảo vệ” chính mình. Vì vậy, không ít trường hợp chọn mua nhầm mũ kém chất lượng, chủ yếu dựa trên tiêu chí giá rẻ, mẫu mã bắt mắt thay vì chú trọng đến độ an toàn.

Ông cho biết, trong quá trình trực tiếp đi kiểm tra, xử lý việc buôn bán hàng giả, hàng nhái, đặc biệt là mũ bảo hiểm giả, kém chất lượng thì một trong những vấn đề còn tồn tại vấn nạn này không chỉ riêng TP Hồ Chí Minh mà phổ biến gần như trên cả nước, đó là đánh vào phần tâm lý của người tiêu dùng, nhận thức người tiêu dùng khi họ đặt vấn đề là mũ bảo hiểm chỉ là cái chúng tôi dùng hàng ngày để đảm bảo điều kiện lưu thông khi ra ngoài đường, tránh sự kiểm tra, kiểm soát của lực lượng công an.

Ngoài yếu tố giá rẻ, mẫu mã phong phú, sự tiện lợi cũng là nguyên nhân khiến người tiêu dùng dễ bị lôi kéo. Hàng giả, hàng nhái không chỉ bày bán công khai tại các chợ truyền thống, cửa hàng nhỏ lẻ, vỉa hè mà còn xuất hiện tràn lan trên các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội, khiến việc tiếp cận càng dễ dàng và khó kiểm soát.

Hướng đến giải pháp toàn diện

Trước ma trận mũ bảo hiểm kém chất lượng, các khách mời đã cùng thảo luận và đề xuất một lộ trình giải pháp toàn diện, đa chiều.

Ông Trần Giang Khuê, Trưởng Văn phòng miền Nam Cục Sở hữu trí tuệ cho rằng, bên cạnh sự phối hợp với cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp cần tự bảo vệ mình trong bối cảnh TMĐT hiện nay. Với 5 triệu MBH được bán trên TMĐT như số liệu nêu trên, nếu không đầu tư công nghệ số thì doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn xử lý.

Ông Khuê đề xuất, nếu một chiếc MBH có giá thành khoảng 70.000 - 75.000 đồng, chỉ cần áp dụng thêm công nghệ như tem AI, chip, blockchain với chi phí 15.000 - 20.000 đồng, người tiêu dùng có thể dùng điện thoại thông minh để truy xuất nguồn gốc từ cơ sở sản xuất, từ đó nâng cao niềm tin.

Song song đó, với thị trường truyền thống, lực lượng Quản lý thị trường cần tăng cường kiểm tra và xem xét công bố danh sách các cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm để tăng tính răn đe.

Tọa đàm đã mô phỏng kiểm tra chất lượng MBH bằng quả dưa hấu và máy đo lường tiêu chuẩn. Kết quả cho thấy mũ giả vỡ nát, khả năng hấp thụ lực gần như bằng không, không thể bảo vệ não bộ khi va chạm

Theo các chuyên gia, để bảo vệ người tiêu dùng, cần tăng cường kiểm soát MBH lưu thông trên thị trường, đồng thời siết chặt quản lý hàng hóa trên sàn thương mại điện tử, tránh để những sản phẩm “mũ giả bảo hiểm” tiếp tục đe dọa tính mạng người dân.

Tọa đàm cũng nhấn mạnh sự cần thiết của một cơ chế hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp chân chính, cơ quan quản lý và các hiệp hội, cùng một lộ trình truyền thông - chính sách dài hạn để biến việc đội mũ đạt chuẩn thành văn hóa tự giác.

Trọng Vũ