Chuyên gia “mách nước” thanh niên khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao

Sáng 25/12, tại Hà Nội, Trung ương Đoàn tổ chức tọa đàm với chủ đề: “Khởi nghiệp từ nông nghiệp công nghệ cao, cơ hội và thách thức” thu hút sự quan tâm của đông đảo bạn trẻ.

Nông nghiệp – lựa chọn khởi nghiệp hấp dẫn

Tại tọa đàm, Phó Trưởng ban Công tác Thanh thiếu nhi Trung ương Đoàn Cảnh Chí Quân cho biết: Nông nghiệp là trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế quốc dân, đồng thời là lĩnh vực ngày càng được nhiều thanh niên, trong đó có thanh niên nông thôn lựa chọn để bắt đầu hành trình khởi nghiệp, lập nghiệp.

Phó Trưởng ban Công tác Thanh thiếu nhi Trung ương Đoàn Cảnh Chí Quân phát biểu tại tọa đàm

Nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp số, nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn… đang mở ra những cơ hội rất lớn cho thanh niên. Hiện nay, công nghệ đã và đang hiện diện trong từng khâu của quá trình sản xuất, từ cây, con giống; hoạt động canh tác, thu hoạch, bảo quản, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, tạo động lực để người trẻ, đặc biệt là thanh niên nông thôn khởi nghiệp ngay trên chính mảnh đất quê hương mình bằng tri thức, tư duy đổi mới và khát vọng làm giàu chính đáng.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội rộng mở, khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao cũng đang đặt ra không ít khó khăn, thách thức cho thanh niên. Từ hạn chế về vốn, về kiến thức quản trị, về khả năng tiếp cận khoa học - công nghệ, đến rủi ro thị trường, biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng…

Ban tổ chức tặng hoa tri ân các vị khách mời

Vì vậy, tọa đàm với chủ đề: “Khởi nghiệp từ nông nghiệp công nghệ cao, cơ hội và thách thức” được tổ chức nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng số, kỹ năng xây dựng mô hình sản xuất - kinh doanh gắn với nông nghiệp công nghệ cao; đồng thời tạo không gian để các bạn thanh niên được tiếp cận những câu chuyện khởi nghiệp thành công, những bài học thực tiễn từ chuyên gia, nhà quản lý để định hình cho mình hướng đi đúng đắn.

OCOP -“bệ phóng” quan trọng

Một trong những nội dung được thanh niên đặc biệt quan tâm tại tọa đàm là Chương trình OCOP (Mỗi xã một sản phẩm). Theo ông Đặng Quý Nhân, Phó Trưởng phòng Quản lý mỗi xã một sản phẩm và Du lịch nông thôn, Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương, OCOP hiện nay không chỉ là một chương trình phát triển sản phẩm mà còn là một chiến lược phát triển kinh tế nông thôn toàn diện.

OCOP đã tạo ra một hành lang pháp lý và thể chế tương đối rõ ràng, giúp thanh niên có “bản đồ định hướng” khi khởi nghiệp. Thay vì loay hoay không biết bắt đầu từ đâu, các bạn trẻ có thể dựa vào bộ tiêu chí OCOP để xây dựng sản phẩm đặc trưng của địa phương theo chuỗi giá trị, từ sản xuất, chế biến đến xây dựng thương hiệu và tiêu thụ.

Các vị khách mời chia sẻ tại tọa đàm

Đặc biệt, OCOP tạo dư địa rất lớn để thanh niên ứng dụng công nghệ và tri thức mới vào các sản phẩm truyền thống. Những đặc sản quê hương được “làm mới” theo hướng xanh, tuần hoàn, bền vững; giá trị gia tăng được nâng cao thông qua cải tiến mẫu mã, bao bì và xây dựng câu chuyện sản phẩm mang bản sắc địa phương.

Không dừng lại ở đó, việc phát triển du lịch nông thôn gắn với OCOP cũng mở ra hướng đi đầy triển vọng. Thanh niên có thể kết hợp sản xuất nông nghiệp với dịch vụ du lịch trải nghiệm, du lịch làng nghề, qua đó tạo kênh tiêu thụ sản phẩm tại chỗ và phát triển kinh tế nông thôn một cách bền vững.

Dù có nhiều mô hình OCOP do thanh niên làm chủ đã bước đầu ứng dụng công nghệ cao, thực tế vẫn cho thấy không ít “điểm nghẽn” đang cản trở người trẻ tham gia sâu vào chuỗi giá trị.

ông Đặng Quý Nhân, Phó Trưởng phòng Quản lý mỗi xã một sản phẩm và Du lịch nông thôn, Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương chia sẻ tại tọa đàm

Trong đó, nguồn vốn là rào cản lớn nhất. Nhiều thanh niên có ý tưởng sáng tạo, có tri thức và nhiệt huyết, nhưng lại thiếu vốn để hiện thực hóa dự án. Các mô hình nông nghiệp công nghệ cao thường đòi hỏi đầu tư lớn cho nhà màng, tự động hóa, dây chuyền chế biến sâu, với chi phí lên tới hàng tỷ đồng. Trong khi đó, thanh niên mới ra trường hầu như không có tài sản thế chấp, đất đai hoặc hồ sơ tín dụng đủ mạnh để tiếp cận vốn vay ngân hàng.

Bên cạnh vốn, khả năng tiếp cận công nghệ, tư duy quản trị và hiểu biết chính sách cũng là những “nút thắt” quan trọng. Không ít bạn trẻ làm nông nghiệp bằng đam mê nhưng thiếu kiến thức thị trường, dẫn đến sản phẩm làm ra khó tiêu thụ hoặc không thể mở rộng quy mô.

Lựa chọn hướng đi đúng từ đầu

Trước câu hỏi “nên căn cứ vào yếu tố nào để lựa chọn hướng khởi nghiệp đúng đắn ngay từ đầu”, ông Giang Trung Khoa, Trưởng ban Công tác chính trị và Công tác sinh viên, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đã đưa ra lời khuyên rất thực tế cho bạn trẻ.

ông Giang Trung Khoa, Trưởng ban Công tác chính trị và Công tác sinh viên, Học viện Nông nghiệp Việt Nam chia sẻ tại tọa đàm

Theo ông, khởi nghiệp không phải con đường dễ dàng và tỷ lệ thành công không cao. Vì vậy, người trẻ nên bắt đầu từ những bước nhỏ, sau khi đã phân tích kỹ thị trường, khách hàng và thế mạnh của bản thân, cần thăm dò, thử nghiệm, điều chỉnh trước khi mở rộng, tránh đầu tư ồ ạt ngay từ đầu.

“Kinh doanh cần dựa trên thực tế, không chỉ là những giấc mơ. Chỉ một phán đoán sai lầm nhỏ cũng có thể dẫn đến thất bại”, ông Khoa nhấn mạnh.

Ở góc độ hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp, Nhà sáng lập thương hiệu Bảo Long Bình Thuận, Phó Chủ nhiệm Mạng lưới Lương Định Của toàn quốc Trần Thị Kim Lĩnh cho biết mạng lưới này đóng vai trò rất quan trọng trong việc kết nối chuyên gia và hỗ trợ thanh niên hoàn thiện sản phẩm.

Khi một bạn trẻ đã gần thành công nhưng gặp vướng mắc ở khâu thị trường, bao bì, nhãn mác, mạng lưới sẽ kết nối các chuyên gia phù hợp để hỗ trợ kịp thời. Đồng thời, mạng lưới còn đồng hành trong các chương trình xúc tiến thương mại, trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại các hội chợ và kết nối giao thương giữa các tỉnh, thành.

Nhà sáng lập thương hiệu Bảo Long Bình Thuận, Phó Chủ nhiệm Mạng lưới Lương Định Của toàn quốc Trần Thị Kim Lĩnh

Bản thân chị Kim Lĩnh là minh chứng rõ nét cho tinh thần khởi nghiệp bền bỉ. Chị bắt đầu từ những công việc làm thêm, dùng số tiền ít ỏi mua nguyên liệu để thử nghiệm sản phẩm. Phải mất tới 10 năm kiên trì mới xây dựng được thương hiệu và đến nay chị đã có 16 năm gắn bó với con đường khởi nghiệp nông nghiệp.

Theo chị, để thành công, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, điều quan trọng nhất là đi đúng hướng, kiên trì và bắt đầu từ những sản phẩm sẵn có tại địa phương – nơi người khởi nghiệp hiểu rõ nhất giá trị bản địa.

Đi đường dài với nông nghiệp công nghệ cao

Cũng chia sẻ về kinh nghiệm thực tế, anh Phó Giám đốc Công ty TNHH Đo đạc bản đồ Bảo Châu, chi nhánh Lạng Sơn, chủ Vườn ươm Đất Phật - ươm giống bảo tồn và phát triển cây hoàng đàn tuyết tỉnh Lạng Sơn Hoàng Ngọc Vũ cho biết: Khởi nghiệp nông nghiệp cần sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn và lòng kiên trì. Dù sở hữu quỹ đất lớn, anh từng thất bại hoàn toàn khi thử nghiệm với sâm và lan kim tuyến.

Phó Giám đốc Công ty TNHH Đo đạc bản đồ Bảo Châu, chi nhánh Lạng Sơn, chủ Vườn ươm Đất Phật - ươm giống bảo tồn và phát triển cây hoàng đàn tuyết tỉnh Lạng Sơn Hoàng Ngọc Vũ

Chỉ khi bén duyên với cây Hoàng đàn tuyết Lạng Sơn, anh mới nhận ra giá trị của việc ứng dụng khoa học. "Tỷ lệ nảy mầm của Hoàng đàn rất thấp, chỉ từ 0-5%. Tôi phải nhờ các thầy cô tại Học viện Nông nghiệp giúp xây dựng quy trình riêng, chắt lọc qua hàng nghìn lần thử nghiệm để làm chủ kỹ thuật chăm sóc "khó tính" của loài cây này", anh Vũ chia sẻ.

Đáng chú ý, anh Vũ cảnh báo về tình trạng "thổi giá" ảo giống như lan đột biến, gây ảnh hưởng tiêu cực đến người làm vườn chân chính. Theo anh, giá trị thực của cây nằm ở công sức chăm sóc tỉ mỉ mỗi ngày, chứ không phải những giao dịch tiền tỷ thiếu căn cứ trên mạng xã hội.

“Trong quá trình ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, không thể tránh khỏi thất bại. Thất bại là điều khó tránh khỏi nhưng chúng ta phải học hỏi từ đó và tiếp tục tiến lên. Quan trọng là chúng ta phải có kiến thức để giảm thiểu rủi ro, tránh việc "ngã một lần là xong". Chúng ta cần dũng cảm đối mặt và vượt qua thất bại”, anh Vũ chia sẻ.

Nguyễn Dũng