Nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân trong việc phân loại rác tại nguồn

Người dân có thể bị từ chối thu gom nếu không phân loại rác

Từ ngày 8/1, các đơn vị duy trì vệ sinh môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội được quyền từ chối thu gom rác thải nếu rác không được phân loại đúng quy định hoặc không sử dụng bao bì chứa rác theo quy định.

Đây là một trong những nội dung đáng chú ý tại Quyết định số 87 của UBND thành phố Hà Nội về việc tăng cường quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, nhằm nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý rác và bảo vệ môi trường đô thị.

Theo Quyết định này, người dân, hộ gia đình và cá nhân phải thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt ngay tại nguồn thành ba nhóm chính. Nhóm thứ nhất là chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế, bao gồm giấy, nhựa, kim loại, thủy tinh, vải và các vật liệu tương tự. Nhóm thứ hai là chất thải thực phẩm, như thức ăn thừa, rau củ quả, thực phẩm hết hạn sử dụng. Nhóm thứ ba là chất thải rắn sinh hoạt khác và chất thải nguy hại, gồm đồ cồng kềnh như bàn ghế, tủ, cùng các loại chất thải nguy hại như pin, sơn, dầu mỡ, bao bì thuốc bảo vệ thực vật.

Từ ngày 8/1, các đơn vị duy trì vệ sinh môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội được quyền từ chối thu gom rác thải nếu rác không được phân loại đúng quy định hoặc không sử dụng bao bì chứa rác theo quy định

Bên cạnh việc phân loại, người dân cũng phải sử dụng bao bì chứa rác đúng quy định, với hai màu chủ đạo là màu xanh và màu xám. Trường hợp rác không được phân loại hoặc không sử dụng đúng loại bao bì theo quy định, các đơn vị thu gom rác có quyền từ chối tiếp nhận.

Việc triển khai Quyết định số 87 được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao ý thức của người dân trong phân loại rác tại nguồn, giảm áp lực cho công tác xử lý rác thải và hướng tới xây dựng môi trường sống xanh, sạch, bền vững cho Thủ đô.

Ông Nguyễn Văn Quý, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) nhấn mạnh: “Quy định lần này đặt người dân vào đúng vị trí chủ nguồn thải. Mỗi hộ gia đình phải chịu trách nhiệm từ khâu phân loại ban đầu. Nếu không phân loại đúng, đơn vị thu gom có quyền từ chối, đồng thời chính quyền cơ sở sẽ kiểm tra, xử lý theo quy định”.

Điểm đáng chú ý là quy định đã chuẩn hóa rất cụ thể từng nhóm rác, tránh cách hiểu mơ hồ, làm theo cảm tính như trước. Đây được coi là cơ sở quan trọng để siết kỷ cương trong quản lý rác thải sinh hoạt - một lĩnh vực lâu nay vẫn được xem là “khó làm đến nơi đến chốn”.

Quy định rõ trách nhiệm của mỗi người dân

Việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn hiện nay không còn dừng ở mức khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc, với trách nhiệm được quy định rõ ràng đối với người dân, đơn vị thu gom và các cơ quan, tổ chức liên quan trong công tác quản lý, hướng dẫn và giám sát thực hiện.

Rác thải sinh hoạt vốn là vấn đề quen thuộc trong đời sống hằng ngày của người dân đô thị. Dù chưa phải gia đình nào cũng thực hiện đầy đủ, song với nhiều hộ dân tại Hà Nội, việc phân loại rác đã dần trở thành thói quen. Khi thành phố chính thức triển khai quy định phân loại rác tại nguồn, không ít người dân sẵn sàng chấp hành, với mong muốn bắt đầu từ chính ngôi nhà của mình để góp phần giữ gìn Thủ đô xanh, sạch hơn.

Việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn hiện nay không còn dừng ở mức khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc

Là một người nội trợ, chị Nguyễn Tú Linh, phường Long Biên, cho biết: Không phải chờ đến khi có quy định, gia đình tôi đã hình thành thói quen phân loại rác từ lâu. Bởi nếu các loại rác bị bỏ lẫn lộn, công nhân vệ sinh sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình thu gom và xử lý. Vì vậy, chủ trương bắt buộc phân loại rác của thành phố là phù hợp và nhận được sự đồng thuận của người dân.

Để thực hiện công tác quản lý chất thải rắn trên địa bàn thành phố Hà Nội, hiện nay nhiều đơn vị duy trì vệ sinh môi trường đã sẵn sàng đầu tư trang thiết bị, phương tiện phục vụ việc thu gom, vận chuyển và xử lý rác theo đúng quy định. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, để đạt được hiệu quả bền vững, công tác này vẫn cần những giải pháp đồng bộ, cùng sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các tổ chức xã hội và người dân.

Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Văn Quý, Trưởng phòng Quản lý Chất thải rắn, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hà Nội nhấn mạnh vai trò then chốt của UBND cấp phường, xã trong việc xây dựng kế hoạch và phương án triển khai đồng bộ công tác quản lý rác thải trên địa bàn.

Ông Nguyễn Văn Quý cho biết, từ đầu năm 2026, các gói thầu duy trì vệ sinh môi trường sẽ được tổ chức đấu thầu để lựa chọn những đơn vị đủ năng lực thực hiện. Do đó, các yêu cầu về thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn cần được đưa đầy đủ vào hồ sơ mời thầu. Bên cạnh đó, UBND thành phố đã ban hành Quyết định số 50, trong đó quy định cụ thể phương án thu gom, vận chuyển, xử lý và các định mức liên quan, làm căn cứ để các đơn vị triển khai thực hiện.

Việc xây dựng lộ trình quản lý rác hiệu quả, theo các chuyên gia và cơ quan quản lý, không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng và đơn vị thu gom, mà còn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền các cấp và sự đồng thuận, tham gia tích cực của người dân trong quá trình thực hiện.

Khắc Nam