Nghị quyết 80 mở ra chặng đường phát triển mới của văn hóa

Văn hóa “đi trước soi đường”

Năm 2026 là năm đầu tiên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, đây cũng là năm đầu triển khai Nghị quyết số 80- NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị "Về phát triển văn hóa Việt Nam", "Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa Việt Nam giai đoạn 2025 - 2035". Theo Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng, đây là thời điểm hội tụ đầy đủ “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” để văn hóa thực sự được đặt đúng vị trí, vai trò trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước.

Nghị quyết 80 mở đường cho văn hóa Việt Nam phát triển trong một chặng đường mới (Ảnh minh họa)

Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết 80 là khẳng định mạnh mẽ quan điểm: Văn hóa phải đi trước soi đường, thấm sâu vào từng quyết sách, từng hành động, góp phần định hình phẩm giá con người, đạo đức xã hội và phẩm cách quốc gia. Văn hóa không đứng bên lề, càng không chỉ là lĩnh vực bổ trợ, mà phải trở thành nền tảng vững chắc, sức mạnh nội sinh quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và hai mục tiêu 100 năm mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta đã xác lập.

Trong bài viết "Xây dựng và phát triển văn hóa thực sự trở thành nền tảng, nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm, động lực phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới" của đồng chí Nguyễn Văn Hùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nhấn mạnh: Ý thức sâu sắc được trách nhiệm của mình về phát triển văn hóa mà Đảng, Nhà nước, Chính phủ giao phó, trong thời gian tới đây, toàn Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục đi sâu nghiên cứu, nâng cao nhận thức đầy đủ, sâu sắc hơn nữa về văn hóa theo tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị, trước hết là ở các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, thể thao và du lịch.

Đó là làm tốt vai trò tham mưu cho các cấp ủy đảng, chính quyền để Văn hóa phải được phát triển ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội. Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Chúng ta cần có "Nhận thức đúng để hành động đẹp", triển khai hiệu quả Thông điệp chủ đề của Ngành: "Văn hóa là nền tảng - Thông tin là mạch dẫn - Thể thao là sức mạnh - Du lịch là nhịp cầu kết nối". Song song với đó, ngành kịp thời thể chế hóa các nghị quyết, kết luận của Đảng về văn hóa, hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, khả thi, dễ thực hiện, tương thích với các Nghị quyết trụ cột mà Bộ Chính trị ban hành trong thời gian qua; đặc biệt trong bối cảnh phát triển văn hóa số, kinh tế số, công dân số, phân cấp và phân quyền cho các địa phương.

Bộ sẽ rà soát, khơi thông các "điểm nghẽn", "nút thắt" và khoảng trống pháp lý, nhất là trong các lĩnh vực của nghệ thuật biểu diễn, văn học, cũng như một số công nghiệp văn hóa… để tham mưu điều chỉnh, bổ sung, sửa đổi, tạo cơ chế khai thác, kiến tạo và phát huy tối đa nguồn lực cho phát triển văn hóa, thông tin, thể thao và du lịch bền vững.

Ngành tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đặc biệt là cán bộ trẻ, có chuyên môn, uy tín, đạo đức và triển vọng phát triển; đồng thời phát hiện, bồi dưỡng và tạo nguồn cán bộ, nhà hoạt động sáng tạo, đạo diễn, nghệ sĩ, diễn viên, vận động viên, phóng viên… kế cận, bảo đảm sự kế thừa liên tục. Trong đó, đặc biệt ưu tiên đào tạo nguồn nhân lực ở lĩnh vực sáng tạo số và nghệ thuật truyền thống.

Bộ tập trung hiện thực hóa quan điểm "Văn hóa là nền tảng". Theo đó, Bộ và Ngành tiếp tục đẩy mạnh công tác xây dựng môi trường văn hóa, xem đây là cái gốc để xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong đa dạng.

Đơn vị cũng tập trung phát triển thể dục, thể thao Việt Nam lên tầm cao mới, để "Dân cường thì Quốc thịnh"; triển khai đồng bộ các giải pháp để hiện thực hóa thông điệp: "Du lịch là nhịp cầu kết nối" - kết nối văn hóa, kết nối con người, kết nối các miền di sản - kết nối Việt Nam với bạn bè năm châu.

Hà Nội phát huy vai trò tiên phong

Trong hành trình phát triển văn hóa Việt Nam, Hà Nội nổi lên là địa phương đi đầu cả về tư duy lẫn hành động. Thủ đô không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, mà còn là nơi kết tinh và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.

Việc Thành ủy Hà Nội ban hành và triển khai Chương trình số 06 về “Phát triển văn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh” trong suốt thời gian qua đã cho thấy tầm nhìn dài hạn, bài bản trong xây dựng con người và môi trường văn hóa Thủ đô.

Hà Nội tích cực gìn giữ giá trị truyền thống, phát huy bản sắc (Ảnh minh họa)

Đặc biệt, Hà Nội là địa phương đầu tiên trong cả nước ban hành Nghị quyết số 09 về phát triển công nghiệp văn hóa. Đây được coi là bước đi đột phá, thể hiện tư duy đổi mới khi coi văn hóa không chỉ là giá trị tinh thần, mà còn là nguồn lực kinh tế quan trọng, có khả năng đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng, tạo việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô.

Từ Nghị quyết 09, nhiều không gian sáng tạo, mô hình văn hóa - nghệ thuật mới đã hình thành, góp phần tạo nên diện mạo năng động, hiện đại cho đời sống văn hóa Hà Nội.

Việc triển khai Luật Thủ đô tiếp tục mở ra những cơ chế, chính sách đặc thù để Hà Nội phát huy vai trò đầu tàu. Trong đó, định hướng xây dựng các khu phát triển thương mại và văn hóa, các trung tâm công nghiệp văn hóa được xem là điểm nhấn chiến lược.

Đây không chỉ là không gian sản xuất, trình diễn, tiêu dùng sản phẩm văn hóa, mà còn là nơi kết nối sáng tạo, nuôi dưỡng tài năng, thúc đẩy giao lưu quốc tế, đưa văn hóa Thủ đô hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới.

Hoạt động trưng bày, giới thiệu sản phẩm truyền thống tại phố cổ Hà Nội

Từ xây dựng môi trường văn hóa trong gia đình, cộng đồng, cơ quan, doanh nghiệp đến bảo tồn và phát huy giá trị di sản, Hà Nội đều thể hiện vai trò tiên phong.

Quan điểm “di sản là tài sản, là sản phẩm hàng hóa đặc biệt” đang từng bước được hiện thực hóa thông qua số hóa di sản, gắn bảo tồn với phát triển du lịch, sáng tạo các sản phẩm văn hóa mới dựa trên nền tảng truyền thống nghìn năm văn hiến.

Những hoạt động "biến di sản thành tài sản" tại Hà Nội

Trong bối cảnh Nghị quyết 80 đi vào cuộc sống, những bước đi sớm, bài bản của Hà Nội không chỉ mang ý nghĩa đối với riêng Thủ đô, mà còn đóng vai trò dẫn dắt, tạo kinh nghiệm thực tiễn quý báu cho cả nước. Từ Hà Nội, tinh thần “văn hóa là nền tảng” được lan tỏa mạnh mẽ, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển Việt Nam hùng cường, phồn vinh trong kỷ nguyên mới.

Hương Thu