Người kể chuyện giáo dục bằng những khuôn hình sống động

Từ những ngôi trường khang trang nơi Thủ đô Hà Nội hiện đại, đến điểm trường heo hút nơi địa đầu Tổ quốc, hay mái trường vùng cao giữa đại ngàn núi rừng Tây Bắc, nơi nào có giáo dục, nơi đó có dấu chân và góc máy của anh. Với tình yêu dành cho trẻ thơ, với sự kính trọng dành cho những người thầy, qua ống kính của nhà báo Thanh Tùng, bức tranh giáo dục Việt Nam hiện lên vừa mộc mạc, vừa sống động, và trên hết - đầy nhân văn.

Các học sinh đồng bào dân tộc Chứt, bản Rào Tre, huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh qua góc máy của anh Thanh Tùng

Nhà báo Thanh Tùng chia sẻ: “Gần 20 năm làm báo ảnh, trải qua hàng trăm chuyến đi khắp mọi miền đất nước, tình yêu với giáo dục cứ lớn dần theo năm tháng. Mỗi hành trình là một kỷ niệm, một câu chuyện không thể nào quên”.

Một trong những chuyến đi để lại dấu ấn sâu đậm nhất với anh là hành trình đến bản Rào Tre (huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh), vào những ngày cuối tháng 8 - ngay trước thềm Quốc khánh 2/9 và năm học mới 2024 - 2025.

Thời điểm anh đến công tác cũng là lúc đồng bào dân tộc Chứt đang háo hức chuẩn bị cho ngày Tết Độc lập theo phong tục riêng. Điều níu giữ ánh mắt và trái tim của anh lại là điểm trường nhỏ bé nơi bản làng ấy - nơi chỉ có hơn 10 em học sinh đang theo học, với đôi mắt trong veo và những nụ cười sáng bừng giữa bao gian khó.

Nhà báo Thanh Tùng tác nghiệp trong kỳ thi tốt nghiệp THPT

“Các em ngây thơ, đáng yêu vô cùng. Thầy cô giáo nơi đây thì tận tụy, vượt qua cả những khó khăn riêng tư để kiên trì gieo chữ”, anh xúc động kể. Đúng dịp đó, anh chứng kiến sự thiếu thốn chênh vênh mà các em phải đối mặt - những điều giản dị như chiếc bánh Trung thu cũng trở nên xa xỉ.

Trên đường quay trở về thành phố, anh tìm mua bằng được những chiếc bánh nhỏ, gửi xe quay lại bản để nhờ cô giáo tặng các em.

“Chỉ là món quà nhỏ thôi nhưng tôi mong các con được cảm nhận tình yêu thương, sự chia sẻ dù chỉ là qua một chiếc bánh ngọt giữa mùa trăng”, anh Tùng tâm sự.

Còn ở giữa lòng Thủ đô náo nhiệt, hình ảnh chú nhà báo Thanh Tùng lại trở nên vô cùng thân quen với các em học sinh Trường Tiểu học Bình Minh - ngôi trường nhỏ nằm trên con phố Thợ Nhuộm cổ kính, nơi gần 300 em học sinh “đặc biệt” đang ngày ngày học tập và lớn lên.

Nhà báo Thanh Tùng và học sinh trường Tiểu học Bình Minh

Không chỉ là một người làm báo đến để tác nghiệp, anh dường như đã trở thành một người bạn, một người thân quen của các em - những đứa trẻ khiếm thính, tự kỷ, chậm phát triển trí tuệ hoặc gặp khó khăn trong giao tiếp. Mỗi lần đến trường, anh không đơn thuần chỉ giơ máy lên và bấm máy. Anh đến, ngồi xuống trò chuyện bằng ánh mắt, nụ cười và đôi khi cả bằng những ngôn ngữ ký hiệu vụng về học từ chính các cô giáo ở đây.

Những khoảnh khắc anh bắt được qua ống kính - một cái nắm tay dịu dàng, một ánh mắt rụt rè rồi sáng bừng lên khi được động viên - đều mang theo một tình cảm đặc biệt, thứ tình cảm không thể nào có được nếu người cầm máy không thực sự thấu hiểu và yêu thương.

Nhà báo Thanh Tùng chia sẻ: “Chụp ảnh với trẻ đặc biệt không phải là việc dễ dàng. Các em thường khó tiếp xúc, phản ứng khác thường hoặc không muốn lại gần người lạ. Muốn chụp được một khoảnh khắc tự nhiên, phải kiên nhẫn, phải gần gũi, thậm chí là phải được các em tin tưởng và mở lòng. Ở Bình Minh, tôi không chỉ chụp ảnh, tôi học được cách lắng nghe không bằng tai, mà bằng trái tim”.

Hình ảnh cô và trò đồng bào dân tộc tỉnh Đắk Lắk dưới góc nhìn của nhà báo Thanh Tùng

Cô Trịnh Thị Lệ Thu - Phó Hiệu trưởng phụ trách trường Tiểu học Bình Minh chia sẻ: “Những bức ảnh của nhà báo Thanh Tùng về ngôi trường không phải là sản phẩm của một lần “đến, chụp và đi”, mà là kết quả của nhiều năm gắn bó - những lần quay đi vì xúc động, những buổi lễ khai giảng rơi nước mắt khi thấy một em nhỏ lần đầu cất tiếng gọi "mẹ" dù giọng chưa tròn, hay ánh mắt rưng rưng của cô giáo khi học sinh biết tự buộc dây giày. Đó là hành trình đồng hành đầy nhăn văn, yêu thương, lan toả niềm tin, hi vọng và tình người”.

Qua góc máy của nhà báo có gần 20 năm tuổi nghề của Ban Biên tập ảnh, mỗi bức ảnh không chỉ là một khuôn hình ghi lại khoảnh khắc, mà còn là một câu chuyện, một nhịp thở của đời sống giáo dục khắp ba miền đất nước. “Có thể người ta sẽ quên nhanh một bản tin, một bài viết, nhưng một bức ảnh biết kể chuyện thì ở lại rất lâu trong lòng người xem”, anh tâm sự.

Bằng trái tim nóng và đôi mắt biết yêu thương, anh đã và đang tiếp tục kể những câu chuyện bình dị nhưng lay động lòng người - những câu chuyện về người gieo chữ, về học trò vùng cao, về những lớp học dã chiến giữa lũ lụt hay ánh mắt mong chờ của trẻ thơ giữa mùa trăng non.

Và trong hành trình ấy, nhà báo Thanh Tùng không đơn thuần là người ghi lại thực tại - anh là người truyền đi những xúc cảm thầm lặng, đẹp đẽ và nhân văn nhất của giáo dục Việt Nam.

Với sự tận tuỵ với nghề, nỗ lực cống hiến và không ngừng học hỏi, nhà báo Thanh Tùng đã đạt được nhiều giải báo chí lớn: Giải C giải Búa liềm Vàng; Giải Khuyến khích giải Diên Hồng; Giải Khuyến khích giải Báo chí Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Giải Ba giải Công nghệ từ trái tim lần thứ Nhất; Giải B giải thưởng toàn quốc về thông tin đối ngoại và giải báo chí của Thông tấn xã Việt Nam.

Ngọc Minh