Nông nghiệp xanh: Lối đi tất yếu trong thời đại biến đổi khí hậu

Các đồng chí: Lê Minh Hoan, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội; Lê Quang Huy, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; Lê Công Thành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường… đã tới dự chương trình.

Đồng chí: Lê Minh Hoan, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội

Đồng chí: Lê Minh Hoan, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội chia sẻ tại hội thảo

Hội thảo góp phần đề xuất chính sách và giải pháp

Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS Nguyễn Thị Lan, Bí thư Đảng uỷ, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp; tài nguyên đất, nước và đa dạng sinh học đang suy giảm nghiêm trọng; ô nhiễm môi trường nông thôn và khu vực sản xuất nông nghiệp đang gia tăng. Những thách thức đó đòi hỏi ngành nông nghiệp nước ta phải chuyển đổi mô hình phát triển, từ khai thác tối đa sang phát triển hài hòa, bền vững; từ chú trọng sản lượng sang chú trọng chất lượng, hiệu quả và thân thiện với môi trường.

Phát triển nông nghiệp bền vững không chỉ là yêu cầu tất yếu từ thực tiễn mà còn là trách nhiệm của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết quốc tế, đặc biệt là mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, như Thủ tướng Chính phủ đã cam kết tại Hội nghị COP26.

GS.TS Nguyễn Thị Lan, Bí thư Đảng uỷ, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam phát biểu tại hội thảo

Chính trong bối cảnh đó, hội thảo hôm nay là dịp để các nhà quản lý, nhà khoa học, các tổ chức nghiên cứu, đào tạo, doanh nghiệp và cơ quan hoạch định chính sách cùng trao đổi, chia sẻ tri thức, thực tiễn và tầm nhìn để kiến tạo một nền nông nghiệp phát triển xanh, sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tại sự kiện, đồng chí Lê Quang Huy Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Cho rằng, Hội thảo Phát triển nông nghiệp bền vững gắn với bảo vệ môi trường hôm nay làm rõ thêm những vướng mắc, hạn chế, bất cập trong việc ban hành, thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường trong lĩnh vực nông nghiệp; Đề xuất, kiến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường và pháp luật khác có liên quan thúc đẩy bảo vệ môi trường bền vững; Cung câp thông tin đầu vào phục vụ hoạt động của Đoàn giám sát, nhất là góp phần xây dựng báo cáo giám sát và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về chuyên đề giám sát.

Đồng chí Lê Quang Huy Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng Hội thảo Phát triển nông nghiệp bền vững gắn với bảo vệ môi trường làm rõ thêm những vướng mắc, hạn chế, bất cập trong việc ban hành, thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường trong lĩnh vực nông nghiệp

Những cảnh báo và thực tiễn đáng suy ngẫm

Tại hội thảo, các tham luận và ý kiến chuyên gia đều đồng thuận rằng môi trường sinh thái ở nhiều vùng nông nghiệp đang bị tổn thương nghiêm trọng bởi dư lượng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, rác thải nông nghiệp và ô nhiễm nguồn nước. Đây là hậu quả của quá trình sản xuất thiếu kiểm soát, chạy theo năng suất mà bỏ qua yếu tố bền vững.

Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục Trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho rằng, phát triển ngành trồng trọt bền vững gắn với bảo vệ môi trường đang trở thành vấn đề mang tính sống còn không chỉ của ngành nông nghiệp mà còn của toàn xã hội.

Ông Nguyễn Quốc Mạnh cũng chỉ ra rằng, bên cạnh những kết quả đạt được, ngành trồng trọt Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn về môi trường như: Tình trạng lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật đã làm suy giảm nghiêm trọng độ phì nhiêu của đất, gây ô nhiễm đất, ô nhiễm nguồn nước; Đa dạng sinh học, suy thoái đất và tình trạng xói mòn nghiêm trọng; Quản lý và sử dụng nguồn nước chưa bền vững; Phát thải khí nhà kính từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp.

Các đại biểu chủ trì hội thảo

Cũng theo ông Nguyễn Quốc Mạnh, quan điểm chủ đạo trong phát triển ngành trồng trọt thời gian tới là: Coi bảo vệ môi trường là điều kiện tiên quyết trong phát triển ngành trồng trọt. Đẩy mạnh các giải pháp canh tác bền vững, cân bằng giữa phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường. Cụ thể: Phát triển trồng trọt phải lấy bảo vệ và phục hồi môi trường làm yếu tố nền tảng, tiên quyết…; Thúc đẩy chuyển đổi mạnh mẽ phương thức sản xuất theo hướng giảm thiểu tối đa vật tư đầu vào hóa học, sử dụng hiệu quả và bền vững các nguồn tài nguyên tự nhiên, ưu tiên áp dụng công nghệ thân thiện với môi trường, tạo ra sản phẩm an toàn cho người sản xuất và người tiêu dùng; Bảo đảm cân bằng giữa lợi ích kinh tế với các giá trị xã hội và môi trường, hướng tới phát triển ngành trồng trọt bền vững, thân thiện môi trường, nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế...

Để ngành trồng trọt Việt Nam phát triển bền vững, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho rằng, bên cạnh giải pháp về chính sách và quản lý thì cần đẩy mạnh giải pháp kỹ thuật – công nghệ; Nâng cao năng lực và nhận thức cộng đồng, tăng cường tổ chức các chiến dịch truyền thông sâu rộng nhằm nâng cao nhận thức cho cộng đồng, nông dân và doanh nghiệp về lợi ích lâu dài của việc sản xuất trồng trọt theo hướng bền vững, thân thiện với môi trường.

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng còn cần hoàn thiện hệ thống tài liệu hướng dẫn kỹ thuật về sản xuất trồng trọt bền vững rõ ràng, dễ hiểu tạo điều kiện thuận lợi để người dân, doanh nghiệp tiếp cận và áp dụng… Ngoài ra ông, ông Mạnh cũng nhấn mạnh về giải pháp về hợp tác quốc tế

Ở góc độ là nhà khoa học, TS. Vũ Duy Hoàng, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đãĐà trình bày tham luận về nội dung giảm phát thải trong canh tác lúa, thích ứng với biến đổi khí hậu. Theo đó, sản xuất lúa nước đóng vai trò then chốt trong bảo đảm an ninh lương thực nhưng đồng thời là một trong những nguồn phát thải khí mê-tan lớn nhất trong nông nghiệp. Trước những thách thức từ biến đổi khí hậu và cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam, chuyển đổi sang các mô hình canh tác lúa phát thải thấp trở thành yêu cầu cấp thiết.

Để thúc đẩy hiệu quả, TS. Vũ Duy Hoàng cho rằng, các mô hình canh tác lúa giảm phát thải, cần thực hiện đồng bộ các cải cách chính sách và hoàn thiện khung pháp lý theo hướng hỗ trợ chuyển đổi nông nghiệp bền vững.

Cụ thể, cơ quan chức năng cần xây dựng các cơ chế triển khai thống nhất, bao gồm cả hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cho các công nghệ giảm phát thải. Đây là yếu tố then chốt nhằm tạo động lực cho nông dân thay đổi thói quen canh tác truyền thống, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cần sớm hoàn thiện hành lang pháp lý minh bạch và đầy đủ cho hệ thống MRV (đo lường, báo cáo và thẩm định) phát thải khí nhà kính trong sản xuất lúa; Tích hợp các quy định kỹ thuật về canh tác lúa bền vững, sử dụng nước

tiết kiệm và giảm phát thải vào hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, bao gồm các nghị định và thông tư hướng dẫn của ngành nông nghiệp và môi trường….

Tại hội thảo, nhiều đề xuất đã được đưa ra nhằm định hướng cho sự phát triển nông nghiệp xanh, bao gồm: Xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng cho nông nghiệp hữu cơ và tuần hoàn; Đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao công nghệ sản xuất sạch và thân thiện môi…

Đình Trung