Phát huy giá trị văn hóa dân gian trong biểu diễn nhạc nhẹ

Cái đẹp của văn hóa dân gian hòa quyện âm nhạc hiện đại

Chủ nhiệm đề tài, Trung tá, Thạc sĩ Bùi Thị Thu Huyền - Khoa Thanh nhạc trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội nhận định: Trong loại hình biểu diễn phổ biến mang phong cách hát nhạc nhẹ hiện nay thì sự giao thoa giữa những nét văn hoá dân gian dân tộc hoà với phong cách biểu diễn hát đương đại của loại hình này đã và đang được nhiều nghệ sĩ thể hiện bằng sự sáng tạo mang tính đột phá của mình.

Trung tá, Thạc sĩ Bùi Thị Thu Huyền báo cáo về đề tài Phát huy giá trị văn hóa dân gian trong biểu diễn phong cách hát nhạc nhẹ

Trong đó việc lồng ghép các nét giá trị đặc trưng của văn hóa dân tộc vào trong các ca khúc thuộc phong cách nhạc nhẹ ngày càng trở nên đa dạng và được công chúng, nhất là giới trẻ nhiệt liệt đón nhận.

Trước xu thế đó, đề tài cấp cơ sở "Phát huy giá trị văn hóa dân gian trong biểu diễn phong cách hát nhạc nhẹ" được thực hiện với mong muốn góp phần phát triển kỹ năng, kỹ xảo biểu diễn sân khấu cho ca khúc mang phong cách nhạc nhẹ được phối hợp với những đặc trưng độc đáo mang giá trị thẩm mỹ cao của văn hoá dân gian Việt Nam.

Buổi biểu diễn báo cáo đúc rút những kết quả của quá trình nghiên cứu và thực hành, biểu diễn

Việc nghiên cứu, phát triển đề tài cũng nhằm bổ sung vào hoạt động thực hành biểu diễn của Khoa Thanh nhạc nói chung và Tổ bộ môn hát nhạc nhẹ của nói riêng, đồng thời cũng đáp ứng được yêu cầu trong chương trình đào tạo của trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội.

Công trình cũng đóng góp thêm một số thể thức mới vào hoạt động biểu diễn ca khúc phong cách hát nhạc nhẹ, nhằm bắt nhịp thời đại, cũng vừa giúp cho học viên hiểu thêm và cảm nhận được cái hay, cái đẹp của văn hoá dân gian theo lối tiếp cận hiện đại phù hợp với lớp trẻ.

Theo đó, nhóm tác giả thực hiện đề tài đã tập trung làm rõ những nội dung cốt lõi như: Sử dụng một số kỹ xảo trình diễn sân khấu và kỹ năng thanh nhạc để làm rõ cách thức tiếp cận các giá trị văn hóa dân gian nhằm phát huy những đặc trưng tiêu biểu đó trong biểu diễn phong cách hát nhạc nhẹ.

Nhóm tác giả cũng đưa ra khái niệm tổng quan nghiên cứu chung về đặc điểm, vai trò của văn hóa dân gian trong đời sống và đào tạo cũng như thực tiễn phát huy giá trị văn hóa dân gian trong giảng dạy biểu diễn phong cách hát nhạc nhẹ.

Đặc biệt, là những người có kinh nghiệm và uy tín, nhóm tác giả đã thị phạm mẫu thông qua phần biểu diễn với một số ca khúc dân gian truyền thống đã tuyển chọn kết hợp cùng một số ca khúc sáng tác mới của các nhạc sĩ trẻ đượng đại có sử dụng các yếu tố và mầu sắc dân gian nhằm phát huy, giai thoa giá trị của văn hóa dân gian trong biểu diễn theo phong cách hát nhạc nhẹ.

"Việc kết hợp, lồng ghép với những đặc trưng, sắc màu của văn hoá dân gian dân tộc vào trong mỗi ca khúc theo lối hoà âm, biểu diễn hiện đại cũng là giải pháp chủ chốt để gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa dân gian trong biểu diễn phong cách hát nhạc nhẹ.

Bên cạnh đó đề tài còn nhằm giúp cho học viên có thêm những ví dụ để làm phong phú, đa dạng thêm cho phong cách trong phần thực hành biểu diễn của học viên Tổ bộ môn hát nhạc nhẹ hiện này của Khoa Thanh nhạc.

Thông qua hoạt động này, các em sẽ thêm hiểu được những giá trị đặc sắc trong thẩm mỹ nghệ thuật của văn hoá dân tộc, từ đó cũng nâng cao hơn được ý thức bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân gian của dân tộc cho học viên mỗi khi thể hiện ca khúc mà mình lựa chọn để trình diễn.

Đây cũng chính là lý do chúng tôi lựa chọn “Phát huy giá trị văn hóa dân gian trong biểu diễn phong cách hát nhạc nhẹ” theo hình thức biểu diễn sân khấu để làm tên đề tài nghiên cứu", Trung tá, Thạc sĩ Bùi Thị Thu Huyền cho biết.

Những sáng tạo độc đáo và hấp dẫn

Đặc biệt, buổi báo cáo đề tài còn được thực hiện như một chương trình ca nhạc dân gian đương đại được Giám đốc âm nhạc Tạ Duy Tuấn thiết kế đầy màu sắc và mới mẻ, đẩy những kết quả đúc rút được từ đề tài thành sản phẩm cụ thể để người xem, người nghe cảm nhận được rõ nét quá trình nghiên cứu, thực hành và biểu diễn.

Chương trình được trình diễn bởi giản viên Nhật Huyền (nghệ danh của Trung tá Bùi Thị Thu Huyền), Minh Ngọc và Rapper Freshlyrc với các tác phẩm nổi tiếng: "Ra ngõ mà trông", "Cò lả", "Ăn trông nồi, ngồi trông hướng", "Đàn tỳ bà"...

Bên cạnh đó là những sáng tác mới mang đậm văn hóa dân gian đặc sắc như "Nơi hoàng hôn hẹn với chân trời" mang nét dân ca huế, hay “Hoạ cầm phong nguyệt” mang chất ca trù và "Hà nội đến để yêu" mang chất xẩm...

Trong đó, phần biểu diễn tác phẩm "Ra ngõ mà trông" giữ nguyên bản bài dân ca quan họ làm chất liệu chính, lối hoà âm kết hợp nhiều phong cách - EDM thời thượng với các nhạc cụ như đàn tranh và sáo trúc làm chủ đạo tạo sự tương phản giữa các đoạn, lúc nhẹ nhàng, huyền bí, lúc cao trào. Đặc biệt các đoạn Drop cùng với thể loại Dubstep nhằm đẩy cao trào lên cực độ tạo cảm xúc thú vị.

Với phương pháp hát Melisma và cách hát ngắt hơi giúp cho việc làm chủ được cách hát luyến láy phá cách, cũng như bật lên những nốt quãng cao, tạo những hiệu ứng đặc trưng của lối hát dân ca quan họ nhằm tăng thêm cảm xúc nội tâm sâu thẳm với một mầu sắc âm nhạc nhiều sắc màu.

Ca khúc "Son" được hoà âm với phong cách âm nhạc đương đại có sử dụng các sound EDM với 2 loại nhạc cụ chủ đạo là đàn bầu kết hợp với đàn tranh để tạo nên mầu sắc mang văn hoá dân gian với nét trào phúng. Tác phẩm được thị phạm với kỹ thuật hát Melisma (luyến láy), lối nhả chữ, ngân dài và cường điệu hoá trong cách hát tạo nét trào phúng làm tác phẩm trở nên đặc sắc.

Phần biểu diễn "Họa cầm phong nguyệt" hòa âm theo phong cách hát ca trù, một nét văn hoá dân gian với phần âm nền là những hoà thanh mới mẻ đương đại cùng các nhạc cụ chủ đạo gồm đàn nhị, đáy, phách, bộ gõ, tạo nên những cảm giác trong động có tĩnh và trong tĩnh có động với đặc tả vẻ đẹp đoan trang nhưng không kém phần sắc xảo, dữ dội của người phụ nữ, là một sự nổi loạn bão tố được kìm nén ở trong lòng.

Mục đích sư phạm của phần biểu diễn tác phẩm này làm nổi bật nét đẹp của hát ca trù, tạo cảm hứng cho học viên với loại hình này khi được pha trộn với các kỹ thuật hát luyến láy với mới nhằm phát huy giá trị của một loại hình nghệ thuật đã được Unesco công nhân là văn hoá phi vật thể.

Trong khi đó, với "Hà Nội đến để yêu", ca khúc mang phong cách dân gian với lối hát xẩm, được hoà âm với bộ gõ các sound EDM đương đại, các nhạc cụ nhị và nguyệt là chủ đạo tạo nên mầu sắc dân gian đặc sắc những vẫn giữ được nét đẹp và giá trị văn hoá của hát xẩm.

Tại phần này, giảng viên đã tị phạm kỹ hát thuật luyến láy, cách nhả chữ cường điệu hoá lời ca hoa mĩ, tinh tế những cũng chứa đựng nội lực nhưng lại làm chủ được kỹ thuật thanh nhạc để tạo những đoạn cao trào.

Hương Thu