Phát huy lợi thế “dân số vàng” kiến tạo quốc gia hùng cường

Tận dụng cơ cấu dân số vàng cho kỷ nguyên mới

Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiều thách thức nhân khẩu học như già hóa nhanh, mức sinh thấp, mất cân bằng giới tính, Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đang chung sức kiến tạo những chính sách sâu rộng nhằm đầu tư nâng cao chất lượng dân số, xây dựng nguồn nhân lực giàu tri thức, khỏe mạnh, sáng tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong thế kỷ XXI.

Nâng cao chất lượng dân số, bồi đắp tri thức, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai. Ảnh: Phạm Mạnh

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, dân số vàng không chỉ mang lại toàn “màu hồng” hy vọng mà cũng đem đến không ít thách thức. Nếu không tận dụng tốt cơ hội, Việt Nam sẽ đối mặt với nhiều khó khăn khi dân số vàng chuyển sang dân số già.

Báo cáo mới nhất của Cục Dân số (Bộ Y tế) cho thấy tuổi thọ trung bình của người Việt Nam trong năm 2025 đạt 74,7 tuổi. Một cột mốc quan trọng vượt mục tiêu đề ra, phản ánh những thành tựu đáng tự hào trong công tác chăm sóc sức khỏe, phòng chống bệnh tật và nâng cao điều kiện sống cho người dân.

Chăm sóc sức khỏe sinh sản phụ nữ trong độ tuổi sinh sản

Tuy nhiên, bức tranh dân số Việt Nam vẫn đan xen cả điểm sáng lẫn những khó khăn lớn mang tính chiến lược đối với tương lai.

Mức sinh toàn quốc vẫn chưa đạt mức sinh thay thế, với tổng tỷ suất sinh chỉ ở mức 1,93 con/phụ nữ, tiếp tục xu hướng sinh ít con, sinh muộn và tỷ lệ này có nguy cơ giảm sâu hơn nếu không có hành động quyết liệt, đồng bộ từ chính sách tới cộng đồng. Đồng thời, già hóa dân số diễn ra nhanh hơn dự kiến, tạo áp lực lớn lên hệ thống chăm sóc an sinh xã hội và dịch vụ y tế dài hạn.

Nâng cao công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Những thách thức này đòi hỏi chúng ta không chỉ nhìn nhận một cách thận trọng, mà còn phải chuyển hóa thành các giải pháp sáng tạo, triển khai ngay từ hôm nay để bảo đảm đất nước phát triển ổn định lâu dài.

Biến thách thức thành cơ hội để vươn mình

Trong bối cảnh đó, năm 2026 được xác định là năm bản lề của chiến lược dân số quốc gia khi Luật Dân số vừa được Quốc hội thông qua, cùng với Chương trình Mục tiêu quốc gia chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035.

Đầu tư nâng cao chất lượng dân số không chỉ về số lượng mà trên hết là về chất lượng thể chất, tinh thần và trình độ tri thức. Ảnh: Phạm Mạnh

Đây là những bước đi mang tính lịch sử, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với chủ trương đầu tư nâng cao chất lượng dân số không chỉ về số lượng mà trên hết là về chất lượng thể chất, tinh thần và trình độ tri thức.

Trong đó, Luật Dân số mới mở ra một lộ trình dài hơi trong hoạch định chính sách, quy định rõ ràng trách nhiệm của từng cấp chính quyền, chính sách hỗ trợ sinh con phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội từng vùng, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu chiến lược xây dựng lực lượng lao động chất lượng cao.

Dân số vàng hôm nay nền tảng nhân lực vàng cho ngày mai. Ảnh: Phạm Mạnh

Việc hoàn thiện và triển khai kịp thời các chính sách dân số là ưu tiên hàng đầu của hệ thống chính trị trong năm tới. Toàn ngành Y tế nỗ lực hoàn thiện thể chế, kiện toàn Ban Chỉ đạo dân số các cấp, bảo đảm sự tham gia đầy đủ của các ngành, đoàn thể, từ Trung ương tới cơ sở.

Đặc biệt, ngành Dân số tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và dự báo nhân khẩu học, xây dựng cơ sở dữ liệu dân số thống nhất phục vụ hoạch định chính sách hiệu quả.

Các địa phương được khuyến khích nghiên cứu kỹ các giải pháp hỗ trợ, khuyến khích sinh con, đặc biệt tại những nơi mức sinh thấp, gắn kết với các chính sách về nhà ở, y tế, giáo dục và an sinh xã hội để giảm gánh nặng cho các cặp vợ chồng trẻ.

Gala Công dân số: Chìa khóa vàng - mở tương lai mang tới câu chuyện công nghệ, khoa học và tinh thần đổi mới sáng tạo đã trở thành chìa khóa cốt lõi, giải quyết nhiều vấn đề, thực trạng, tạo cơ hội cho một cuộc sống tiện lợi, hiện đại trong kỷ nguyên số

Trong thông điệp đầu xuân, cần nhắc lại rằng dân số vàng không chỉ là thế mạnh tạm thời khi lực lượng lao động đông đảo hơn số người phụ thuộc, mà còn là cơ hội để nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế nếu chúng ta biết tận dụng thời cơ để đầu tư cho chất lượng dân số.

Sự đầu tư này không chỉ gói gọn trong các chính sách khuyến sinh hay hỗ trợ gia đình, mà rộng hơn là hình thành một hệ sinh thái giáo dục và chăm sóc sức khỏe xuất sắc cho mọi thế hệ.

Điều này bao gồm từ chăm sóc sức khỏe trước khi sinh và sơ sinh, tư vấn tiền hôn nhân, phòng chống bệnh tật, tới việc trang bị kỹ năng mềm, chuyên môn và tri thức cho thế hệ trẻ - lực lượng chủ chốt của nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.

Chính sách dân số mới là cơ hội để trong tương lai Việt Nam sẽ có một thế hệ lao động mới, kéo dài cơ cấu dân số vàng, bảo đảm nguồn lực cho phát triển đất nước

Nhấn mạnh tầm quan trọng của chất lượng con người, công tác dân số không thể tách rời nhiệm vụ phát triển giáo dục và y tế. Trong đó, việc nâng cao trình độ học vấn, mở rộng đào tạo nghề, thúc đẩy các chương trình nghiên cứu và khởi nghiệp sáng tạo sẽ giúp Việt Nam không chỉ duy trì được lợi thế dân số vàng mà còn biến nó thành nguồn lực thực sự vượt trội trong kỷ nguyên số, trong nền kinh tế tri thức toàn cầu hóa.

Bên cạnh thế hệ trẻ, công tác chăm sóc và phát huy vai trò của người cao tuổi cũng là phần không thể thiếu trong chiến lược dân số. Khi tuổi thọ trung bình tăng cao, việc thúc đẩy lối sống khỏe mạnh, tích cực và tạo môi trường cho người cao tuổi tham gia các hoạt động xã hội, kinh tế phù hợp sẽ góp phần biến sự già hóa dân số thành cơ hội thay vì thách thức.

Trong năm 2026, thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, cả nước cùng nhìn về tương lai với niềm tin và quyết tâm mạnh mẽ hơn. Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của cơ hội lịch sử để cụ thể hoá tầm nhìn trở thành quốc gia hùng cường với đội ngũ con người có trình độ, sức khỏe và bản lĩnh để hội nhập sâu rộng với thế giới.

Phương Thu