Tăng cường giám sát phòng chống virus Nipah tại Việt Nam năm 2026

Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, theo thông tin từ Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ ngày 27/12/2025 đến 27/1/2026, Ấn Độ đã ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah (trong đó có 2 trường hợp có xét nghiệm khẳng định) tại một bệnh viện ở Tây Bengal.

Bệnh do vi rút Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A[1], vi rút này lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (tại Ấn Độ hiện nay truyền qua loài dơi ăn quả) hoặc tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm vi rút và cũng có thể lây truyền từ người sang người (qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân).

Bệnh do vi rút Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A[1], vi rút này lây truyền chủ yếu từ động vật sang người

Thời gian ủ bệnh trong khoảng từ 4 đến 14 ngày, người nhiễm vi rút có thể có các triệu chứng: Sốt, đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, sau đó có thể xuất hiện chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh cho thấy viêm não cấp tính.

Tỷ lệ tử vong ước tính từ 40% đến 75%. Hiện bệnh chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.

Để chủ động ngăn ngừa, phòng chống không để dịch bệnh xâm nhập vào nước ta, Bộ Y tế đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo Sở Y tế, các Sở, ngành liên quan và chính quyền các cấp khẩn trương triển khai tăng cường công tác giám sát, phát hiện các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh ngay tại cửa khẩu, các cơ sở y tế và tại cộng đồng để quản lý, thu dung, điều trị kịp thời.

Sở Y tế các địa phương khoanh vùng xử lý triệt để ngay từ trường hợp đầu tiên, không để dịch bệnh lây lan trong cộng đồng, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội đầu năm 2026; phối hợp với các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur lấy mẫu xét nghiệm chẩn đoán khi ghi nhận các trường hợp nghi ngờ.

Các cơ sở khám, chữa bệnh thực hiện nghiêm công tác phòng chống nhiễm khuẩn, phòng chống lây nhiễm; lưu ý, thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng hộ cá nhân đối với nhân viên y tế và người tiếp xúc với các trường hợp nghi ngờ/mắc bệnh.

Các đơn vị tổ chức tập huấn cho cán bộ y tế các tuyến về các biện pháp phòng chống, và công tác phòng, chống nhiễm khuẩn; xây dựng kế hoạch phòng chống dịch bệnh do vi rút Nipah tại các cửa khẩu, theo các tình huống; sẵn sàng nhân lực, vật tư, thuốc, hóa chất, thiết bị, phương tiện để đáp ứng kịp thời trong trường hợp có dịch xảy ra.

Các địa phương triển khai các hoạt động tuyên truyền phòng, chống bệnh tới các cơ quan truyền thông và cộng đồng để người dân không hoang mang, lo lắng, hiểu và chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống bệnh, đặc biệt là người đi từ quốc gia, khu vực đang có dịch về.

Các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh trên thế giới và kịp thời tham mưu cho Bộ Y tế các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả; hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ địa phương về giám sát, xét nghiệm và các biện pháp phòng chống.

Các đơn vị tiếp tục tăng cường năng lực xét nghiệm, chẩn đoán bệnh do vi rút Nipah và tiếp nhận mẫu bệnh phẩm từ các địa phương để xét nghiệm, chẩn đoán; rà soát, củng cố đội phản ứng nhanh tại đơn vị, sẵn sàng đáp ứng khi ghi nhận trường hợp nghi ngờ, mắc tại các địa phương (nếu có).

Các Bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế, sẵn sàng thu dung, điều trị bệnh nhân mắc, nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah; bảo đảm công tác phòng chống nhiễm khuẩn, phòng chống lây nhiễm tại bệnh viện; hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ địa phương về các biện pháp điều trị, phòng chống nhiễm khuẩn trong cơ sở y tế.

Các cơ sở y tế phối hợp với các Viện Vệ sinh Dịch tễ/Pasteur để điều tra, giám sát, lấy mẫu xét nghiệm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah; chuẩn bị sẵn sàng sẵn sàng các đội cấp cứu lưu động hỗ trợ địa phương khi cần thiết.

Ảnh mnh họa

Để chủ động, phòng chống dịch bệnh do virus Nipah, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện tốt các biện pháp sau: Hạn chế đến khu vực có dịch bệnh do virus Nipah nếu không thực sự cần thiết.

Người dân tự theo dõi sức khỏe, trong vòng 14 ngày kể từ khi về từ vùng dịch, nếu có các triệu chứng như: Đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác, thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.

Chế độ đảm bảo vệ sinh thực phẩm: Thực hiện "Ăn chín, uống sôi", rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn, uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây (như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến).

Người dân không tiếp xúc gần với động vật có khả năng lây truyền cao như là dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật; hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, vật phẩm ô nhiễm từ người bệnh; cần sử dụng khẩu trang, găng tay và đồ bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ, mắc bệnh, sau đó rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.

Phương Thu