Sinh viên Việt Nam viết tiếp tinh thần 9/1 trong thời đại mới

Trong nhịp sống thời đại số, tinh thần yêu nước, trách nhiệm với cộng đồng của thế hệ sinh viên tiếp tục được bồi đắp bằng tư duy đổi mới, sáng tạo và hội nhập.

Tiếp bước thế hệ cha anh

Tiếp nối truyền thống vẻ vang của các thế hệ đi trước, học sinh, sinh viên hôm nay tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt, trách nhiệm và bản lĩnh trong việc đảm đương những nhiệm vụ mới của đất nước. Điều đó được thể hiện rõ nét qua các phong trào hành động cách mạng và chương trình lớn do Hội Sinh viên Việt Nam phát động và tổ chức.

Những phong trào như “Sinh viên 5 tốt”, “Học sinh 3 tốt”, “Học sinh 3 rèn luyện”, chương trình “Tiếp sức mùa thi”, các chiến dịch tình nguyện “Mùa hè xanh”, “Hoa Phượng đỏ”… không ngừng được đổi mới về nội dung, phương thức triển khai. Từ hỗ trợ thí sinh mùa thi, dạy học vùng khó, đến chuyển giao khoa học kỹ thuật, bảo vệ môi trường, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, sinh viên ngày nay được trao nhiều “không gian hành động” để phát triển toàn diện cả tri thức, kỹ năng, đạo đức và khát vọng cống hiến.

Tinh thần 9/1 (Ngày truyền thống học sinh, sinh viên và Hội Sinh viên Việt Nam) vì thế không còn chỉ là ký ức lịch sử, mà được hiện thực hóa mỗi ngày bằng những việc làm cụ thể, bằng những lựa chọn dấn thân, sáng tạo của lớp sinh viên trẻ trong bối cảnh mới.

Lễ kỷ niệm 76 năm Ngày truyền thống học sinh, sinh viên và Hội Sinh viên Việt Nam; tuyên dương danh hiệu “Học sinh 3 tốt”, “Học sinh 3 rèn luyện”, “Sinh viên 5 tốt” cấp Trung ương và trao giải thưởng “Sao Tháng giêng” năm 2025

Nguyễn Thị Như Quỳnh, sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội, là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ sinh viên dám bước ra khỏi vùng an toàn để chinh phục khoa học. Ít ai biết, cô gái trẻ từng không khỏi sợ hãi khi lần đầu bước vào con đường nghiên cứu.

“Lúc bắt đầu, mình thực sự không biết phải bắt đầu từ đâu. Mọi thứ đều mới mẻ, từ việc đọc tài liệu đến làm thực nghiệm”, Quỳnh chia sẻ. Tuy nhiên, nhờ sự chỉ dẫn tận tâm của thầy cô và sự hỗ trợ của các thành viên trong phòng lab, Quỳnh dần học được cách làm khoa học một cách nghiêm túc, bài bản và có chiều sâu.

Công trình khiến Quỳnh tự hào nhất là MambaU-Lite, bài báo đầu tay của cô gái trẻ, cũng là hành trình đầy thử thách. MambaU-Lite là mô hình nhẹ kết hợp giữa CNN và Mamba, ứng dụng cơ chế chú ý theo vùng để phân đoạn tổn thương da, một bước tiến quan trọng trong lĩnh vực xử lý ảnh y tế. “Điều khiến mình vui nhất không chỉ là kết quả mô hình chính xác mà là lần đầu tiên cảm nhận được ý nghĩa thực sự của việc nghiên cứu, cẩn thận, hệ thống và không ngừng học hỏi”, Quỳnh kể.

Khát vọng công nghệ mang dấu ấn toàn cầu

Từ cô sinh viên bỡ ngỡ, Như Quỳnh trở thành tác giả và đồng tác giả của 5 công trình khoa học, trong đó có bài báo đăng trên Biomedical Physics & Engineering Express (Q3) và đồng tác giả trên Methods (Q1) – tạp chí quốc tế uy tín. Năm học 2024–2025, Quỳnh giành giải Nhất sinh viên nghiên cứu khoa học cấp Đại học Bách khoa Hà Nội.

Dự án khiến Quỳnh tâm huyết nhất là LiteMamba-Bound, mô hình phân tích ảnh da liễu giúp chẩn đoán sớm bệnh ngoài da. “Nhóm mình muốn tạo ra mô hình vừa chính xác, vừa nhẹ, phù hợp để triển khai tại các cơ sở y tế nhỏ, nơi điều kiện còn hạn chế”, Quỳnh chia sẻ.

Nguyễn Thị Như Quỳnh trong vai trò tác giả chính bài báo khoa học tham gia trình bày tại Hội nghị quốc tế ICISN 2025

Nếu Như Quỳnh là hình ảnh của sự tỉ mỉ, bền bỉ trong nghiên cứu thì Mai Thị Phượng, sinh viên năm thứ tư Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT), lại gây ấn tượng bởi tinh thần hội nhập và khát vọng chinh phục công nghệ toàn cầu.

Với điểm trung bình 3.73/4.0, Phượng nhiều năm liền nhận học bổng xuất sắc và là nữ sinh duy nhất của PTIT nhận Giải thưởng Nữ sinh khoa học công nghệ Việt Nam 2025. Bảng thành tích của cô gái trẻ dày đặc những cột mốc đáng tự hào: Giải Nhất Tech4Good khu vực Châu Á – Thái Bình Dương 2024, giải Nhì ICT Competition toàn cầu tại Trung Quốc 2025, giải Ba AI Contest, cùng nhiều giải thưởng học thuật cấp học viện.

Dự án nổi bật nhất của Phượng là SKY-NET, ứng dụng drone hỗ trợ tìm kiếm người mất tích trong bão lũ. Ý tưởng này giúp cô gái trẻ cùng đội tuyển Việt Nam giành giải Nhất khu vực Châu Á – Thái Bình Dương và đại diện tham dự vòng thế giới tại Bắc Kinh năm 2025. “Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó giải quyết được vấn đề của con người”, Phượng nói.

Đam mê công nghệ đến với Phượng từ rất sớm. Khi còn học phổ thông ở Thái Bình (nay là tỉnh Hưng Yên), cô đã đạt Giải Ba Robotics Vietnam STEAM Challenge 2020, đại diện Việt Nam tham dự FIRST GLOBAL thế giới. Bước vào PTIT, Phượng tiếp tục theo đuổi ngành Công nghệ phần mềm, đồng thời tham gia nhiều dự án về AI, điện toán đám mây, lập trình hệ thống và trở thành trợ lý giảng dạy, nghiên cứu tại Khoa Công nghệ thông tin 1.

Đổi mới sáng tạo, bứt phá khởi nghiệp

Nhóm bạn trẻ thực hiện dự án “Vật liệu xây dựng đa năng từ phế thải nông nghiệp và công nghiệp”

Tinh thần 9/1 trong thời đại mới còn được thể hiện qua những ý tưởng sáng tạo gắn với phát triển bền vững của sinh viên. Một trong những dự án tiêu biểu là “Vật liệu xây dựng đa năng từ phế thải nông nghiệp và công nghiệp” do nhóm sinh viên Trường Đại học Xây dựng và Trường Đại học Ngoại thương thực hiện.

Ứng dụng công nghệ sinh học và khoa học kỹ thuật trong xử lý phế thải nông nghiệp, công nghiệp nhóm bạn trẻ tạo ra những tấm vật liệu có tên gọi GypFoam có nhiều ưu điểm hơn các sản phẩm cùng loại hiện có trên thị trường. Đặc biệt, nhóm bạn trẻ sử dụng các phế thải nông nghiệp (bã mía. rơm rạ...) và phế thải công nghiệp (Gypsum - phế thải trong quá trình sản xuất phân bón DAP) để chế tạo ra loại vật liệu xây dựng mới thân thiện với môi trường, giá thành rẻ.

Sản phẩm có thể được sử dụng vào nhiều công dụng khác nhau như: Tấm trần, tấm vách ngăn tường, tấm panel, tấm PU giả đá... Sản phẩm này có nhiều ưu điểm hơn các vật liệu cùng phân khúc trên thị trường như: Chống cháy, cách âm, cách nhiệt, chịu mài mòn tốt, có khả năng hút ẩm nhưng vẫn giữ nguyên được những tính chất cơ lý vốn có ban đầu.

Theo Trưởng nhóm Cao Đức Tâm, GypFoam là vật liệu xây dựng đa năng sử dụng 70% phế thải do đó có giá thành rẻ nhưng vẫn đạt các tính chất cơ lý tốt như cách nhiệt, cách âm, chống cháy. Do đó, khi sản phẩm được sản xuất quy mô lớn sẽ xử lý được lượng phế thải nông nghiệp và lượng Gypsum khổng lồ đang dư thừa. Từ đó, vấn đề ô nhiễm môi trường do phế thải nông nghiệp cũng được giải quyết.

Những gương mặt trẻ được tuyên dương “Sinh viên 5 tốt” năm 2025

Các mẫu sản phẩm demo của dự án đã đạt 85% so với sản phẩm sẽ thương mại hóa ra thị trường. Độ bền sản phẩm có thể lên đến 10 năm. Đặc biệt, nhóm đã tính toán giá thành sản phẩm rất rẻ chỉ 500.000 đồng/m3 trong khi sản phẩm cùng loại có giá lên đến 820.000 đồng/m3, đồng thời lại thân thiện với môi trường. Vì thế, sản phẩm sẽ được người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn, trong bối cảnh nhu cầu sử dụng vật liệu xây dựng tại các nước đang phát triển như Việt Nam rất lớn.

Bước đầu, nhóm nghiên cứu cung cấp ra thị trường bộ 3 sản phẩm chính gồm: Tấm panel vách ngăn; tường siêu nhẹ (cho công trình xây dựng dân dụng và công nghiệp, những công trình yêu cầu vật liệu nhẹ) và tấm trang trí nội thất trong nhà mang kiến trúc giả đá, giả gỗ, giả bê tông…

Những câu chuyện của Như Quỳnh, Mai Thị Phượng hay Cao Đức Tâm chỉ là vài lát cắt trong bức tranh rộng lớn về sinh viên Việt Nam hôm nay. Từ nghiên cứu khoa học, công nghệ, khởi nghiệp đến các dự án cộng đồng, sinh viên đang viết tiếp tinh thần 9/1 bằng tư duy mới, cách làm mới và khát vọng lớn.

Trong thời đại số, khi tri thức được kết nối không biên giới, tinh thần yêu nước của sinh viên không chỉ thể hiện bằng lòng nhiệt huyết, mà còn bằng năng lực sáng tạo, khả năng hội nhập và trách nhiệm xã hội. Đó là tinh thần dấn thân, sẵn sàng đảm đương những nhiệm vụ mới của đất nước, đưa trí tuệ Việt Nam vươn ra thế giới.

Nguyễn Dũng