Tăng hiệu quả phòng chống mại dâm bằng truyền thông, quản lý, hỗ trợ

Những bước tiến quan trọng

Theo báo cáo tổng kết Chương trình phòng, chống mại dâm giai đoạn 2021-2025, 5 năm qua, công tác phòng, chống mại dâm đạt được những kết quả góp phần quan trọng. Nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các cấp, các ngành, đoàn thể và cộng đồng đối với lĩnh vực này được nâng lên rõ rệt; công tác chỉ đạo, điều hành được duy trì thường xuyên, thống nhất và hiệu quả hơn so với giai đoạn trước.

Toàn cảnh Hội nghị

Công tác truyền thông, tuyên truyền có nhiều đổi mới về nội dung và phương thức. Các địa phương triển khai đồng bộ nhiều hình thức truyền thông trực tiếp và gián tiếp, gắn với hoạt động văn hóa, giáo dục, y tế, lao động và phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Nhận thức cộng đồng được cải thiện rõ rệt, giảm dần sự kỳ thị, định kiến đối với người bán dâm, đồng thời tăng tính chủ động, trách nhiệm trong phòng ngừa và phát hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Các bộ, ngành và 34 tỉnh, thành phố đã chủ động ban hành kế hoạch, đề án thực hiện Chương trình, gắn kết với các chính sách an sinh xã hội, bình đẳng giới, việc làm, giảm nghèo và phòng, chống HIV/AIDS.

Việc lồng ghép nội dung phòng, chống mại dâm vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trở thành một tiêu chí quản lý nhà nước quan trọng ở nhiều địa phương. Cơ chế phối hợp liên ngành giữa y tế, công an, lao động - xã hội, tư pháp và các đoàn thể được duy trì thường xuyên, bước đầu phát huy hiệu quả rõ rệt.

Phó Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế) Lê Đức Quang phát biểu tại Hội nghị

Tuy nhiên, công tác này cũng còn tồn tại một số hạn chế. Báo cáo tại hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế) Lê Đức Quang, cho biết, theo thống kê, trên cả nước có gần 100.000 cơ sở dịch vụ được đánh giá là có nguy cơ bị lợi dụng cho hoạt động mại dâm như quán karaoke, massage, vũ trường, spa, homestay, căn hộ mini. Ông Quang cũng lưu ý, số cơ sở bị phát hiện có dấu hiệu vi phạm rất thấp và đây chính là phần nổi của vấn đề.

Ông Quang dẫn thông tin đánh giá của các ngành chức năng, cho thấy trong thời gian qua hoạt động mại dâm đã chuyển mạnh sang các hình thức ẩn danh tinh vi, từ các tụ điểm công khai, gây nhức nhối trở thành mô hình cơ sở dịch vụ trá hình, từ hoạt động trực tiếp sang môi giới qua mạng, nhóm kín, ứng dụng hẹn hò, từ giao dịch tiền mặt sang giao dịch điện tử, thanh toán online, thậm chí tiền ảo.

“Xu hướng này đặt ra cho công tác quản lý, phát hiện, thu thập chứng cứ và xử lý vi phạm cũng như tập hợp, thực hiện các hoạt động hỗ trợ dịch vụ rất khó khăn”, ông Lê Đức Quang nói.

Giải pháp đồng bộ

Lãnh đạo Cục Bảo trợ xã hội nhấn mạnh, giai đoạn 2021-2025, hoạt động mại dâm thay đổi mạnh về hình thức, không gian, phạm vi và đối tượng hoạt động… Điều này đặt ra những yêu cầu mới cho chương trình phòng, chống mại dâm giai đoạn tới.

Thượng tá Vũ Ngọc Hương, Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) phát biểu tại Hội nghị

Thượng tá Vũ Ngọc Hương, Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) nêu thực tế, dù thời điểm đại dịch COVID-19 bùng phát, các cơ sở kinh doanh dịch vụ nhạy cảm phải ngưng hoạt động nhưng vẫn xảy ra tình trạng hoạt động chui, trá hình.

Sau đại dịch, tình hình hoạt động mại dâm và có liên quan đến tệ nạn này tuy đã được kiềm chế nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ và diễn biến phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn mới tinh vi, kín đáo hơn.

Thượng tá Hương cũng cho biết đã xuất hiện một số phương thức “gái gọi”, núp bóng dưới danh nghĩa các đơn vị tổ chức sự kiện, cho thuê người đi dự sự kiện, “cho thuê người yêu”, tham gia các tour du lịch để thực hiện hành vi mua bán dâm. Loại hình hợp đồng nhận “con nuôi, bố nuôi” cũng hoạt động phức tạp, phổ biến.

Bên cạnh đó, thời gian gần đây đã xuất hiện nhiều đường dây đưa người Việt Nam sang các nước khác hoạt động mại dâm dưới hình thức xuất khẩu lao động, giúp việc gia đình. Cùng với đó là sự xuất hiện những thông tin sai lệch, thất thiệt về những vụ việc liên quan đến mại dâm nam, mại dâm đồng tính.

Trước các hoạt động mua bán dâm diễn biến rất phức tạp trên không gian mạng, Thượng tá Hương nhìn nhận có lúc lực lượng công an tiếp cận, thâm nhập, xử lý không xuể bởi vấn nạn trên còn nhập nhằng giữa “hư và thực”. Thời gian qua, các cơ quan công an địa phương cũng phát hiện, bắt giữ nhiều trường hợp.

Về kết quả đấu tranh với tội phạm mại dâm, Thượng tá Vũ Ngọc Hương cho biết, trong 5 năm qua, lực lượng Cảnh sát hình sự, Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội và công an các cấp trên toàn quốc với sự phối hợp của các lực lượng liên ngành đã phối hợp kiểm tra trên 500.000 lượt cơ sở kinh doanh có điều kiện. Qua đó phát hiện trên 100.000 lượt các vụ vi phạm, trong đó xử lý rất nhiều cơ sở và đối tượng kinh doanh ngành nghề dễ phát sinh hoạt động mại dâm.

Bộ Công an cũng chỉ đạo công an toàn quốc mở nhiều đợt tấn công, trấn áp tội phạm nói chung, tệ nạn xã hội nói riêng. Trong đó, tăng cường phòng, ngừa, đấu tranh với hoạt động mại dâm.

Đúc kết từ thực tiễn công tác phòng ngừa tội phạm mại dâm, Thượng tá Vũ Ngọc Hương cho rằng cần đảm bảo sự đồng thuận về nhận thức và hành động, trong đó phát huy được vai trò lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức các chương trình, kế hoạch phòng, chống.

“Rõ ràng địa phương nào công tác phòng chống mại dâm được quan tâm, chỉ đạo sát sao thì ở đó đạt được kết quả cao và ngược lại”, ông Hương nói.

Ở góc độ những người làm công tác hỗ trợ, giúp đỡ người bán dâm làm lại cuộc đời, TS Lê Thị Hà - Trung tâm hỗ trợ sáng kiến phát triển cộng đồng (SCDI) nhìn nhận việc hỗ trợ cần làm kiên trì, nắm bắt được tình hình thì mới có hình thức hỗ trợ nhanh, kịp thời trong trường hợp cần thiết.

Đồng thời, bà Hà cho rằng cần tập trung tận gốc can thiệp cho những người có nguy cơ cao để kịp thời hạn chế được số người sa vào mại dâm. Tiếp tục thực hiện các chương trình hiệu quả như chương trình can thiệp dự phòng HIV và các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục, viêm gan, lao.

“Trong giai đoạn tới, chúng ta cần làm thế nào để phát triển y tế, xã hội lấy phòng ngừa, giảm hại là chính để việc thực hiện được dễ dàng hơn và hỗ trợ được nhiều nhóm hơn”, TS Hà nhấn mạnh.

Phương Thu